AB, Afganistan'da Kadın Sağlığı Krizinin Derinleşerek Kötüleştiğine Dair Uyarıda Bulundu

Avrupa Birliği'nin insani yardım ofisi, Afganistan'da anne sağlığı krizinin giderek kötüleştiğine dair ciddi bir uyarı yayımladı. Yapılan açıklamada, kadınların eğitimine getirilen kısıtlamalar ve sağlık hizmetlerine sınırlı erişim gibi faktörlerin, anneleri ve yeni doğan bebekleri çok daha büyük riskler altında bıraktığı vurgulandı. Ülkenin dünyadaki en yüksek anne ölüm oranlarından birine sahip olduğu belirtilirken, yıllarca süren çatışmalar, ekonomik zorluklar ve sağlık çalışanlarının eksikliğinin bu tabloyu ağırlaştırdığı ifade edildi. Özellikle 2021 Ağustos'unda Taliban'ın iktidara gelmesinden sonra uygulanan kapsamlı kısıtlamaların, sağlık sektöründeki krizi daha da derinleştirdiği ve önlenemez ölümlerin riskini artırdığı kaydedildi. Avrupa Komisyonu'nun insani yardım operasyonlarını yürüten birim olan ECHO, ülke genelindeki anne ve yeni doğan sağlığı hizmetlerinin desteklenmeye devam edildiğini ancak yardım miktarının detaylarını paylaşmadığını bildirdi.

Taliban yönetiminin kadınlara yönelik politikalarının etkisi, sağlık sektöründe kendini ağır bir şekilde hissettirmeye devam ediyor. Yönetim, kız ve kadınlara ortaöğretim ve yükseköğretim yasağı getirmiş, kadınların birçok alanda çalışmasını kısıtlamış ve kamusal hayata katılımlarını engelleyen tedbirler almıştı. Durum daha da vahim bir hal aldı; çünkü Aralık 2024'te Taliban'ın üst lideri, kadınların hemşirelik ve ebe olmasını yasaklayarak yükseköğretim için kalan son yollardan birini da kapatmış oldu. Yardım kuruluşları, bu yasağın kadın sağlık çalışanlarının yetişmesini engellediğini ve mevcut eksikliği derinleştirdiğini, özellikle Afganistan'daki birçok kadının sadece kadın personel tarafından tedavi edilmeyi kabul ettiği düşünüldüğünde bunun büyük bir sorun oluşturduğunu belirtiyor. Ayrıca BM gözetçilerinin raporlarına göre bu yasağın hala yürürlükte olduğu ve gelecekteki sağlık çalışanlarının eğitimini tamamen durdurduğu bildiriliyor.

Uluslararası kuruluşlar ve yardım grupları, Afganistan'daki insani krizin boyutları konusunda endişelerini artırarak bir dizi uyarıda bulundu. Dünya Sağlık Örgütü, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu ve diğer kurumlar, anne sağlığına daha fazla yatırım yapılması çağrısında bulunarak, finansman açıklarının ve sektörde çalışan kadınların kısıtlanmasının önlenemez anne ve bebek ölümlerini artırabileceği konusunda uyarılar yayınladı. Kadın sağlık çalışanlarının sayısındaki azalmanın, kadınların sağlık kuruluşlarına başvurmasını engelleyen en büyük faktörlerden olduğu ve bu durumun toplum sağlığı üzerinde kalıcı hasarlar bırakabileceği belirtiliyor. Taliban yönetiminin fiili yetkilileri, kadın ebelerin ve doktorların kadınları tedavi etmesine genel olarak izin vermeye devam etse de, bu hizmetler çok sayıda engelle karşı karşıya kalıyor. Bu engeller arasında mevcut finansman eksiklikleri ve kadınların hareket özgürlüğü ile eğitimine dair daha geniş kapsamlı kısıtlamalar yer alıyor.

Afganistan, dünya çapında en büyük insani krizlerin yaşandığı ülkelerden biri olarak öne çıkıyor ve ihtiyaç sahiplerinin sayısı her geçen gün artıyor. Birleşmiş Milletler'in tahminlerine göre, 2026 yılı içinde yaklaşık 21.9 milyon kişi, yani nüfusun neredeyse yarısı insani yardıma ihtiyaç duyacak. Bu büyük yük, İran ve Pakistan'dan büyük sayıda Afgan'ın ülkeye dönüşüyle daha da ağırlaşmış durumda; bu geri dönüşler, zaten zor durumda olan sağlık hizmetleri üzerindeki baskıyı katlayarak artırıyor. Ülke içindeki kaynakların ve altyapının yetersizliği, bu kitlesel hareketi yönetmeyi imkansız hale getirirken, uluslararası toplumun desteği hayati önem taşıyor. Yardım görevlileri, Afgan halkının temel ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli olan operasyonların devam etmesinin zorlukla birlikte mümkün olduğunu ancak daha fazla kaynağa ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Avrupa Birliği, Afganistan'a insani yardım sağlayan en büyük bağışçılardan biri olarak konumunu koruyor ve yardımını BM ajansları ile sivil toplum kuruluşları gibi ortakları üzerinden kanalize ediyor. AB insani yardım ofisi, sağlanan fonun ne kadarının spesifik olarak anne ve yeni doğan bakımına ayrıldığına dair ayrıntılı bir bilgi vermemekle birlikte, ülkedeki sağlık hizmetlerine desteğin kararlılıkla süreceğini açıkladı. Açıklamada, savunmasız anneler ve çocukları korumak amacıyla yardım çalışmalarına devam edilmesi çağrısında bulunuldu ve uluslararası toplumun bu konudaki duyarlılığının artırılması gerektiği belirtildi. Mevcut şartlar altında Afganistan'da sağlık krizinin çözülmesi için yapılacak her türlü yardıma ihtiyaç duyulduğu, ancak bunun için güvenli ve engelsiz bir erişimin sağlanmasının da elzem olduğu vurgulandı.