ABD'den İran'a 24 Saatlik Ultimatom: Hormuz Boğazı'nda Saldırıları Durdurun

ABD yönetimi, İran'a karşı baskıyı son derece sert bir şekilde artırarak Cumartesi gününe kadar geçerli olan 24 saatlik kesin bir ültimatom sundu. Bu ültimatom, İran'ın Hürmüz Boğazı ve çevresindeki ticari gemilere yönelik saldırılarını herkese açık bir şekilde durdurma sözü vermesini talep ediyor. Axios haber sitesinin üç farklı Amerikalı yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Washington bu mesajı doğrudan ve bölgesel aracılar üzerinden Tahran'a iletti. ABD yetkilileri, İran'ın üç hafta önce imzaladığı Mutabakat Zaptı'nı (MoU) ihlal ederek ticari gemilere defalarca ateş açtığını ve bu durumun savunmasız anlaşmayı çöküşün eşiğine getirdiğini vurguladı. Bu gelişmeler, iki ülke arasındaki外交 ilişkilerin ne kadar kırılgan olduğunu ve bölgesel gerginliğin her an daha da tırmanabileceğini gözler önüne seriyor.

Başkan Donald Trump bu hafta yaptığı açıklamayla, daha önce varılan ateşkesin resmi olarak sona erdiğini dile getirdi. ABD, İran'ın gemilere yönelik saldırılarına misilleme olarak şu ana kadar iki ayrı askeri darbe düzenleme kararı aldı ve bu operasyonları başarıyla gerçekleştirdi. Buna karşın Cuma günü相对来说 daha sakin geçerken, Trump'ın diplomasiye dönme kapısını aralık bırakması, çatışmanın tamamen çıkılmaz bir noktaya taşınmadığına dair ufak bir umut doğurdu. Ancak Washington yönetimi, İran'ın bu sürece güvenilir bir partner olup olamayacağı konusunda ciddi ve derin şüpheler barındırıyor. Amerikalı yetkililer, Tahran'ın bu denli temel bir denizcilik anlaşmasını bile tutturamaması durumunda çok daha karmaşık bir nükleer mutabakata uyma konusunda ne istekli ne de muktedir olabileceğini savunuyor.

Tüm gözler şimdi, Cumartesi günü Umman'ın başkenti Muskat'ta gerçekleşmesi beklenen kritik bir diplomatik görüşmeye çevrilmiş durumda. Bu toplantıda İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Ummanlı mevkidaşı Seyyid Bedr el-Buseydi bir araya gelecek. Son haftalarda Umman'ın ABD ve Körfez ülkeleriyle aynı hizaya gelerek kendi kıyılarındaki gemi geçişleri için yeni bir güney koridoru açması, İran'ı derinden kızdırmıştı. Bu alternatif güzergah, İran'ın elindeki tahdit ve stratejik tekel gücünü büyük ölçüde zayıflattığı için Tahran yönetimini müzakerelerde köşeye sıkıştırdı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagai, Arakçi'nin ziyaretinin Hürmüz Boğazı ve deniz ulaşımının güvenliği gibi kilit konulara odaklanacağını ifade etti.

Beyaz Saray yetkilileri, İranlıların bu haftaki iki günlük şiddetli çatışmaların ardından Washington'a temasta bulunduğunu ve anlaşmazlığı çözmek için müzakerelere devam etmek istediklerini iddia ediyor. Bir Amerikalı yetkili, İranlı müzakerecilerin 'İşi berbat ettik, bir hata yaptık, konuşmaya devam edelim' dediklerini öne sürerek Tahran'ın geri adım attığını ima etti. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı bu iddiaları sert bir şekilde yalanladı ve Tahran'ın ABD ile doğrudan görüşme talep etmediğini, sadece Katarlı aracıların ilgili ricasına olumlu yanıt verdiklerini savundu. Öte yandan ABD istihbaratı, İran rejimi içinde Mutabakat Zaptı'nın uygulanması konusunda rejimin kontrolünü ele geçirmeye çalışan radikal unsurlar ile uzlaşmacı kanat arasında şiddetli bir güç savaşı yaşandığını bildiriyor. Amerikan kaynakları, gemilere ateş açma emrini muhtemelen kaybettiği nüfuzu geri kazanmaya çalışan radikal grupların verdiğini tahmin ediyor.

Washington, Tahran'dan duyulması gereken beklentileri çok net bir dilerk ortaya koyarak olumsuz bir yanıtın çok ağır bedelleri olacağı uyarısında bulundu. Amerikalı bir yetkili, İran'ın gemilere ateş etmeyi durduracağını herkesin önünde açıklamasını ve en azından dolaylı yoldan hata yaptıklarını kabul etmelerini beklediklerini söyledi ve tüm deniz koridorlarının geçiş ücreti olmadan açık kalması gerektiğini vurguladı. İkinci bir Amerikalı yetkili ise olası bir İran ret yanıtının Tahran için 'harika bir gün olmayacağını' belirterek askeri ve ekonomik misillemelere işaret etti. Buna rağmen, Hürmüz Boğazı'ndaki bu derin krize rağmen, son üç haftalık görüşmelerde kapsamlı bir nükleer anlaşma yolunda ilerleme kaydedildiği yönünde ABD tarafından teminatlar verilmeye devam ediliyor. Ancak mevcut kriz, İran'ın herhangi bir uluslararası anlaşmaya gerçekten sadık kalıp kalamayacağı konusunda ABD başta olmak üzere tüm dünya devletleri akıllarda devasa soru işaretleri oluşturmuş durumda.