ABD, Hürmüz Boğazı'ndaki Gemilere Saldırıların Ardından İran'a Karşı Hava Saldırıları Başlattı

Amerika Birleşik Devletler ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda üç gemiye saldırması üzerine erken Çarşamba sabahı İran'a yönelik kapsamlı bir askeri operasyon başlattı. Bu askeri müdahale aynı zamanda İslam Cumhuriyeti'nin dünya piyasalarında ham petrolünü açıkça satma iznini geçersiz kılan bir Amerikan çabasının parçası olarak gerçekleşti. Saldırıların hemen ardından İran'ın misilleme yaptığı ve bu kapsamda Bahreyn ile Kuveyt'i hedef aldığı bildirildi. İran hükümeti Washington'u uyararak, "gerekli gördüğü tüm önlemleri alacağını" resmi olarak açıkladı. Bu tırmanma, savaşta çatışmaları durdurmak için varılan geçici antlaşmanın çökme riskini önemli ölçüde artırdı.

Bahreyn, ABD Donanması'nın 5. Filosuna ev sahipliği yapan stratejik bir üs konumunda bulunurken, Kuveyt de Amerikan Kara Kuvvetleri birliklerinin bulunduğu kritik bir ülkedir. İran'ın bu iki ülkeyi hedef alması, bölgesel çatışmanın boyutunun ne kadar hızlı genişleyebileceğinin korkutucu bir göstergesidir. Her iki Körfez ülkesinde de Amerikan saldırısının ardından Çarşamba sabahı füze alarmları çaldı ve sivil savunma önlemleri devreye girdi. Bu durum, orta doğunun bir kez daha daha geniş bir bölgesel savaşın eşiğine geldiği endişelerini beraberinde getirdi. İran'ın doğrudan ABD üslerinin bulunduğu ülkeleri hedef alması, krizin diplomatik yollarla çözümü ihtimalini giderek zorlaştırmaktadır.

Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılar ve bunu izleyen Amerikan askeri operasyonu, İran'daki uzun süreli yas döneminin ortasında meydana geldi. İran'ın 86 yaşındaki Dini Lideri Ayetollah Ali Khamenei, savaşın ilk anlarında hayatını kaybetmişti ve ülke genelinde düzenlenen cenaze törenleri Perşembe günü sona eriyordu. Yetkililer bu cenaze dönemini gerilimin düşük olduğu bir zaman aralığı olarak değerlendiriyordu. Ancak yas tutan kalabalıkların ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun öldürülmesi için sürekli çağrıda bulunması, bölgedeki öfkenin ne kadar yüksek olduğunu gözler önüne serdi.

ABD Merkez Komutanlığı, saldırıların sivil mürettebat tarafından yönetilen ve uluslararası sularda seyreden ticari gemilere yapılan saldırılara ağır bir bedel ödetmek amacıyla gerçekleştirildiğini duyurdu. Amerikan kuvvetleri, İran'a ait hava savunma sistemlerini, radarları ve Devrim Muhafızları tarafından kullanılan 60'tan fazla küçük tekneyi başarıyla vurduğunu açıkladı. Bu küçük teknelerin, boğazda gemilere taciz ve saldırı operasyonlarında kilit bir rol oynadığı uzun süredir bilinmektedir. Ayrıca İran devlet televizyonu, Bender Abbas, Keşm ve Sirik bölgelerinde meydana gelen patlamaların seslerini doğruladı. ABD ordusu, bu askeri operasyonun sona erdiğini, ancak gerekirse İran'ı hesap vermesi için her zaman hazır olduklarını da sözlerine ekledi.

Gelişmelerin ekonomik boyutu da en az askeri boyutu kadar kritiktir; zira ABD, geçici antlaşmanın bir parçası olarak İran'a verilen ham petrol satış lisansını da iptal etti. Bu karar, İran'ın yıllar sonra ilk kez uluslararası piyasalarda dolar karşılığında petrolünü açıkça satma fırsatını elinden aldı. İran'ın, ABD'nin ablukasını delmek için halihazırda çok düşük fiyatlarla Çin'e gizlice petrol sattığı uzun zamandır biliniyordu. Buna ek olarak, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki bu hâkimiyet yaklaşımı, barış zamanında dünyanın ticareti yapılan petrol ve doğal gazının beşte birinin geçtiği kriti su yolu üzerinden küresel enerji tedarik zincirlerini doğrudan tehdit ediyor. Körfez ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın uluslararası sulardan ücret talep etme girişimine kesinlikle karşı olduklarını belirterek bu konuda taviz vermeyeceklerini net bir dille ifade ettiler.