ABD İran'ı Vurdu, İran Körfez'deki Amerikan Üslerine Karşı Saldırdı

Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın ticari gemilere yönelik saldırılarına misilleme olarak İran'daki 80'den fazla hedefi bombaladı. Bu tırmanma, İran'ın Kuveyt ve Bahreyn'deki Amerikan üslerine karşı misilleme saldırıları düzenlemesine yol açtı. AP ajansının aktardığı bilgilere göre, İran Devrim Muhafızları sabahın erken saatlerinde bu üslerdeki 85 hedefi vurduklarını duyurdu. Bölgedeki gerilim, 17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptının çökmesini ve ateşkesin tamamen sona ermesini gözler önüne seriyor. Saldırıların detayları ve olası kayıplarına ilişkin kesin bilgiler henüz açıklanmamış olsa da durum son derece kritik bir aşamaya ulaşmış durumdadır.

Çatışmaların temelinde, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan ve dünya deniz ticaretini doğrudan tehdit eden son olaylar yatıyor. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi'nin (UKMTO) salı günü yaptığı açıklamaya göre, boğazda üç gemi saldırıya uğradı. Katar ve Suudi Arabistan yetkilileri, bu saldırılardan ikisinden doğrudan İran'ı sorumlu tutarak uluslararası toplumu uyardı. ABD yönetimi, İran'ın ticari gemilere düzenlediği bu saldırıları ve ateşkes ihlalini gerekçe göstererek askeri bir karşılık verme kararı aldı. Bölgesel güçlerin de dâhil olduğu bu yeni kriz, Orta Doğu'da geniş çaplı bir savaşın eşiğine gelindiğine işaret ediyor.

ABD ordusunun Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın saldırılarını kınayarak kapsamlı bir operasyon başlattığını resmi olarak duyurdu. Yapılan açıklamada, İran'ın hava savunma sistemleri de dâhil olmak üzere 80'den fazla stratejik hedefin başarıyla imha edildiği belirtildi. Washington yönetimi, bu askeri hamleye ek olarak İran petrolüne yönelik ekonomik yaptırımları da yeniden yürürlüğe koyarak İran'ı çift yönlü bir baskı altına aldı. İran tarafı ise bu saldırıları bir işgal ve anlaşma ihlali olarak yorumlayarak, kendi ulusal güvenliklerini korumak için her türlü kararlı önlemi alacaklarını dile getirdi. Görüşmeler ve diplomasinin yerini doğrudan askeri çatışmaların alması, bölgedeki siyasi dengeleri derinden sarstı.

Bu son tırmanma, 28 Şubat'ta başlayan Amerikan-İsrail ortak saldırısının ardından bölgedetrying to fit something here at the začlayan savaşın kanayan yarasını yeniden açtı. Çatışmaların ardından masaya oturan taraflar, 17 Haziran'da savaşı sona erdirmek amacıyla bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Bu mutabakatın en önemli maddelerinden biri, dünya enerji ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli bir şekilde ticarete açılmasıydı. Ayrıca anlaşma kapsamında ABD'nin İran petrolüne uygulanan yaptırımları kaldırması da öngörülüyordu. Ancak karşılıklı güvenin hızla sarsılması ve bugünkü silahlı çatışmalar, imzalanan bu belginin adeta bir hiç hükmünde kaldığını gösterdi.

Hürmüz Boğazı'nın kapatılması veya bu sularda yaşanan askeri çatışmalar, küresel ekonomi için yıkıcı sonuçlar doğurma potansiyeline sahiptir. Normal şartlar altında dünya ham petrol ve sıvı doğal gaz rezervinin yaklaşık yüzde 20'si bu dar su yolundan geçerek uluslararası pazarlara ulaşmaktadır. Boğazın istikrarsızlaşması, küresel tedarik zincirlerini zaten felç etmiş ve uluslararası piyasalarda enerji fiyatlarında şiddetli bir artışa neden olmuştu. Yeniden başlayan çatışmaların ve İran petrolüne geri gelen yaptırımların, küresel ekonomiyi daha derin bir krize sürüklemesinden endişe ediliyor. Diplomatik çözüm umutlarının giderek zayıfladığı bu dönemde, tüm dünya devletleri bölgesel bir savaşın küresel çapta yankılarına karşı tedbirli bir bekleyiş içine girmiş durumdadır.