ABD'nin Orta Asya'daki Ticaret Stratejisi Diyalogdan Anlaşmalara Geçiyor

Son haftalarda ABD'nin Orta Asya'daki ticari etkileşimi hız kazanmış olup, iş heyetleri ve ihracat finansmanı yetkilileri bölgede aktif hale gelmiştir. Haziran ayında bir ABD iş heyeti Türkmenistan'daki yatırım fırsatlarını görüşürken, Ticaret Bakanlığı Yardımcısı David L. Fogel Astana Maden Kongresi'nde kritik minerallerde pratik işbirliği talep etmiştir. Bu gelişmeler, Washington'un bölgedeki ajandasının geniş diplomatik beyanlardan ziyade ticari misyonlar ve proje finansmanı üzerinden şekillendiğini göstermektedir.

Aynı ay içinde Tashkent Uluslararası Yatırım Forumu'nda ABD İhracat-İthalat Bankası ve Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu'nun üst düzey yöneticileri yer almıştır. Kazakistan ile ABD şirketleri 10 milyar dolarlık yapay zeka anlaşmaları imzalarken, Özbekistan ABD mallarına yönelik tarifeleri düşürme kararı almıştır. Kırgızistan'ın Sivil Havacılık Ajansı ise ABD Büyükelçisi Leslie Viguerie ile havacılık işbirliği konusunda görüşmeler gerçekleştirmiştir.

Bu adımlar birlikte alındığında, Washington'un bölgeye yaklaşımında belirgin bir ton değişikliği olduğu anlaşılmaktadır. Diplomatik deklarasyonlardan somut anlaşmalara geçiş süreci, bölgenin çeşitli başkentlerinde aynı anda görünür hale gelmiştir. Bu durum, ABD'nin Orta Asya ile ilişkilerini güçlendirmede daha pragmatik ve ekonomik odaklı bir strateji izlediğini ortaya koymaktadır.

Astana'da düzenlenen "Kazakistan Cumhuriyeti - Amerika Birleşik Devletleri" başlıklı yuvarlak masa toplantısı, Atameken Ulusal İş Konseyi ve ABD Ticaret Odası tarafından organize edilmiştir. Toplantıya ABD heyetini U.S. Chamber of Commerce'tan Khush Choksy, Kazak heyetini ise Cumhurbaşkanı müzakereler temsilcisi Yerzhan Kazykhan yönetmiştir. Choksy, ülkeyi Amerikan işletmeleri için güçlü bir platform olarak nitelendirmiş ancak ticaret hacminin siyasi hedeflere kıyasla hala mütevazı kaldığını belirtmiştir.

Kazakistan hükümet verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret 2025 yılında 3,19 milyar dolara ulaşırken, ABD malları ticareti için tahminler 5 milyar dolar civarındadır. Özbekistan ile ticaret ise sadece 1 milyar doların biraz üzerinde seyretmektedir. Bu rakamlar, stratejik ilgi ile ticari ölçek arasındaki boşluğu vurgularken; lojistik kesintiler, Rusya-Ukrayna savaşı kaynaklı yaptırım riskleri ve Jackson-Vanik değişikliği gibi engellerin hala mevcut olduğunu göstermektedir.