Birbiriyle Çelişen İki Yargı Kararı: ABD Yüksek Mahkemesi'nde Bağımsız Kurumlar Krizi

Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi'nin açıkladığı iki yeni karar, ülkenin kimler tarafından yönetildiği ve yasanın farklı kişilere nasıl farklı uygulandığı konusunda çarpıcı gerçekleri gün yüzüne çıkarıyor. Başkanlık yürütme erki içinde çalışan kişilerin, bağımsız kurumlarda görev almış olsalar bile herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin görevden alınabileceğine hükmedildi. Federal Ticaret Komisyonu gibi yarı yargısal ve yarı yasama işlevleri olan kurumlar için bu durum, istihdam sözleşmelerinde yer_features'll flashlight'deki cause" hükümlerinin tamamen ortadan kalkması anlamına geliyor. Ancak bu kuralın tek ve çok önemli bir istisnası bulunuyor. Bağımsız kurumların kapsamından bilinçli olarak çıkarılan Federal Rezerv, bu genel kuraldan muaf tutuluyor.

Söz konusu kararlar, aynı gün içinde ve eşzamanlı olarak kamuoyuna duyurulan Trump v. Slaughter ve Trump v. Cook davalarının sonucunda alındı. Her iki kararı da Yüksek Mahkeme Başyargıcı John Roberts kaleme aldı. Aynı yargıcın birbiriyle bu kadar çelişen iki farklı kararı imzalaması, hukuki çevrelerde büyük bir hayret ve eleştiri konusu oldu. Eleştirmenlere göre bu absürt durum, dünyayı paranın ve finansal güçlerin yönettiği gerçeğinin altını çiziyor. Federal Rezerv'in özel olarak korunması, finansal kurumların diğer devlet dairelerinden çok daha farklı bir dokunulmazlığa sahip olduğunu gösteriyor.

Trump v. Slaughter davasıyla Yüksek Mahkemesi, 1935 yılındaki tarihi Humphrey's Executor kararını geçersiz kılarak doksan bir yıllık bir emsal kararını rafa kaldırmış oldu. 1935 kararında, Federal Ticaret Komisyonu komiserlerinin yalnızca verimsizlik, görevi ihmal veya kötüye kullanma gibi geçerli nedenlerle işten çıkarılabileceği kesin bir şekilde vurgulanmıştı. Yeni karar ise bu tür "neden gerektiren" (for-cause) işten çıkarma şartlarını anayasal güçler ayrılığı ilkesinin ihlali olarak değerlendirdi. Bu radikal değişiklik, FTC'ye benzer şekilde koruma sağlayan diğer bağımsız federal kurumların da yapısını temelden sarsacak. Böylece yürütme organındaki hemen hemen tüm memurlar üzerinde başkanın mutlak ve sınırsız bir yetkiye sahip olmasının önü açılmış oldu.

Bu mahkeme kararlarının pratik sonuçları son derece yıkıcı ve geniş kapsamlı olacaktır. Tarihsel olarak beş kişilik paneler halinde, muhalefet partisinden en az iki üyeyle birlikte kurulan bağımsız kurumların işleyişi artık tamamen değişmiştir. Başkan Trump, bu kurumlardaki pratikte tüm Demokrat üyeleri işten çıkardı ve ikinci döneminde bu boş pozisyonlar için hiçbir Demokrat adayı göreve getirmeyi reddetti. Eğer başkanlar yürütme erki içindeki herhangi bir üyeyi keyfi olarak görevden alabiliyorsa, muhalif görüşlere sahip kişilerin devlette kalması neredeyse imkansız hale gelecektir. Bu durum, bağımsız kurumların siyasi birer araç haline gelmesine ve parti farklılığından gelen dengeleme mekanizmasının çökmesine yol açacaktır.

Bir başkanın kendi altındakiler üzerinde daha fazla kontrol sahibi olması gerektiği yönünde teorik ve savunulabilir bir argüman ileri sürülebilir. Kongre tarafından kurulan kurum yapılarına zarar verse bile, yürütmenin bütünlüğü adına böyle bir yetki mantıklı karşılanabilir. Ancak Federal Rezerv'in bu kuralın tamamen dışında bırakılması, tüm bu hukuki mantığı çürüten ve kabul edilemez bir çelişki yaratır. Bir kurumun siyasi baskıdan bağımsız sayılması gerekirken, finans politikasını belirleyen diğerinin başkaları için yok sayılan aynı kurallardan muaf tutulmasını hukuksal olarak bağdaştırmak imkansızdır. Bu iki karar, Amerikan hukuk sistemindeki hiyerarşiyi ve kurumlar arası eşitsizliği gözler önüne seren bir taraf tutma örneği olarak tarihe geçmiştir.