Algoritma İşi Düzenlerken, Kuryeler Topluluk İnşa Ediyor

Dijital platformlarda çalışan teslimat kuryelerinin çalışma koşulları, dünya genelinde emek hakları tartışmalarının merkezinde yer almaya devam ediyor. Rosario şehrinde farklı uygulamalarda çalışan kuryelerle yapılan röportajlar, bu alandaki çalışmanın hem esneklik hem de güvencesizlik içeren iki yönlü yapısını gözler önüne seriyor. İşçiler, kendi çalışma saatlerini belirleyebilmenin getirdiği özgürlüğü takdir ettiklerini, ancak aynı zamanda daha fazla hukuki ve sosyal korumaya ihtiyaç duyduklarını belirtiyorlar. Son günlerde Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) dijital platform işçileri için asgari standartları belirleyen bir sözleşme onaylaması, konunun küresel ölçekteki önemini bir kez daha vurguladı. Bu gelişmeler ışığında, iki tekerlekli araçların üzerinde şehri aşındıran işçilerin kendi deneyimlerini anlatması, hukuki tanımlamaların ötesünde yaşamsal bir gerçekliği gün yüzüne çıkarıyor.

Rosario'da çalışan beş farklı kurye, çalışma deneyimlerini paylaşmak üzere bir araya gelerek önemli detayları aktardı. Görüşmeler sırasında hiçbiri kendini şirketlerin tercih ettiği 'bağımsız işbirlikçi' tanımıyla ifade etmedi; aksine hepsi, duruşlarını net bir şekilde 'işçi' kelimesiyle tanımladı. Görüşmecilerin neredeyse tamamında öne çıkan en olumlu yön, geleneksel işlere kıyasla sunulan benzersiz esneklik oldu. İşçiler, ne zaman çevrimiçi olacaklarına karar verebilmenin, kendi zamanlarını yönetebilmenin ve bu işi diğer kişisel veya mesleki sorumluluklarla uyumlu hale getirebilmenin büyük bir avantaj olduğunu vurguladı. Öte yandan bu özerkliğin, yalnızca bir önceki resmi işlerini kaybettikten sonra ya da sabit bir mesai saatine bağlı kalmadan hızlı bir şekilde gelir elde etmek isteyenler için bir sığınak olarak görüldüğü anlaşıldı.

Ancak kuryelerin sahip olduğu bu zaman yönetimi özgürlüğünün, ciddi ve gizli sınırları bulunuyor. Zira edilen esneklik, yeterli gelire ulaşabilmek için uygulamalarda uzun saatler boyunca ulaşılabilir durumda kalma zorunluluğuyla iç içe geçiyor. Röportajlara katılan işçiler ortalama günde sekiz saat çalıştıklarını belirtse de, bazı meslektaşlarının platformların izin verdiği üst sınıra, yani günde on üç saate kadar bağlandığına şahit olduklarını dile getirdiler. Dahası, görüşmeye katılanların hiçbiri hafta sonu izni kullanamamakta ve haftanın yedi günü çalışmak zorunda kalmaktadır. Bu durum, esnek çalışma vaadinin pratikte aşırı çalışma saatlerine ve fiziksel yorgunluğa nasıl dönüştüğünü göstermesi açısından oldukça çarpıcıdır.

Yüzeyde bakıldığında teslimat işi sadece bir uygulamaya bağlanıp sipariş kabul etmek ve ürünü teslim etmek gibi son derece basit bir süreç gibi görünüyor. Ancak işin içinden gelenler, bu görünür sadeliğin arkasında ancak sahada çalışırken öğrenilebilecek karmaşık stratejilerin yattığını ifade ediyor. Kuryeler, hangi uygulamanın günün hangi saatlerinde daha iyi teşvikler sunduğunu ezbere bilmekte ve gelirlerini en üst düzeye çıkarmak için sürekli olarak farklı platformlar arasında geçiş yapmaktadır. Ayrıca, belirli bir teslimat sayısına ulaşıldığında kazandırılan bonusları avlamak için talep yoğunlaşan özel günleri veya olayları yakından takip ediyorlar. Örneğin, Arjantin Milli Takımı'nın oynadığı bir maç sırasında milyonlarca insanin televizyon karşısında olması, onlar için rekabetin düştüğü ve kazancın arttığı mükemmel bir fırsata dönüşmektedir.

Platformlar çalışma düzenini algoritmalar ve katı kurallar üzerinden yönetmeyi tercih etse de, işin asıl pratik zekasının sokakta üretildiği görülüyor. Dikey bir rekabet ortamı yaratması beklenen bu bireysel çalışma modeli, Rosario'da Paseo Pellegrini ve Paseo del Siglo gibi ortak buluşma noktalarında gelişen güçlü bir dayanışma ağına evriliyor. Kuryeler bu noktalarda dinlenirken sadece bilgi alışverişi yapmakla kalmıyor, aynı zamanda birbirlerini rakip değil, meslektaş olarak görüyor. Hatta bu kolektif bilinç, kendi içlerinde örgütlenerek Rosario Belediyesi ile diyalog kurmalarını ve beklemeleri için işaretlenmiş özel bir park alanı elde etmelerini sağladı. Bu tür sonuçlar, algoritmanın bireyleri izole etme çabasına rağmen, emekçilerin kendi çalışma koşullarını iyileştirmek için her zaman yaratıcı ve topluluk temelli çözümler üretebileceğini kanıtlıyor.