Apple, yatırım yelpazesini çeşitlendirmek için Çinli CXMT çiplerini test ediyor

Küresel yapay zeka merkezlerinin dünyadaki dinamik rastgele erişimli bellek (DRAM) stoklarını adeta tüketmesi, standart çip sözleşme fiyatlarının bu yıl başından beri yaklaşık yüzde 60 oranında fırlamasına neden oldu. Bu durum, üretim hatlarını aksatmadan çalıştırmaya çalışan ve kar marjlarını korumak isteyen teknoloji devlerini büyük bir baskıyla karşı karşıya bıraktı. Sektörün önde gelen isimlerinden Apple, söz konusu krizin üstesinden gelmek ve tedarik zincirini güvence altına almak için acil çıkış yolları aramaya başladı. Şirketin mevcut durumdan kurtulmak adına alternatif tedarikçi arayışlarına girdiği belirtiliyor. Piyasadaki bu olağanüstü fiyat artışları, Apple'ı yeni ve-riskli olabilecek iş birliklerini bile değerlendirmeye itmiş durumda.

Sektör kaynaklarına göre Apple, sadece görüşme aşamasında kalmayıp Çin hükümeti tarafından da desteklenen ChangXin Memory Technologies (CXMT) firmasının ürettiği DRAM çiplerini aktif olarak test etmeye başladı. CXMT'nin bu aşamaya gelmesi, teknoloji dünyasında oldukça dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte, bu potansiyel iş birliği önemli siyasi ve jeopolitik riskleri de beraberinde getiriyor çünkü şirket, ABD ordusuyla bağlantıları olduğu iddiasıyla yakın zamanda Pentagon'un 1260H Kara Listesi'ne eklenmişti. Her ne kadar özel bir şirketin kara listeye girmiş bir kurumla ticari ilişkiler kurması teknik olarak yasalara aykırı olmasa da, bu durum Washington yönetimi ile ilişkilerin gerginleşmesine yol açabilir. Özellikle ABD hükümeti ile yapılan kârlı anlaşmaların kaybedilmesi gibi ciddi bir tehdidin masada olduğu ifade ediliyor.

Olası bir siyasi tepkiyi ve Washington'dan gelecek cezaları engellemek amacıyla Apple'ın CEO'su Tim Cook, Beyaz Saray yetkililerine bölgesel bir izolasyon stratejisi sundu. Cook'un savunduğu bu plana göre, Çinli üreticinin tedarik edeceği çipler yalnızca Çin sınırları içerisinde üretilecek ve yine sadece o bölgede satılacak cihazlarda kullanılacak. Böylece Apple, Çin pazarındaki üretim ve satış faaliyetlerini kendi içinde bir ekosisteme hapsederek ABD tarafındaki operasyonları güvenceye almaya çalışıyor. Şirketin batıdaki tedarik zinciri ise mevcut durumunu koruyacak ve Samsung, SK Hynix ile Micron gibi köklü tedarikçilerden gelen çipler dünya çapındaki diğer pazarlara yönlendirilecek. Bu strateji, hem Çin hükümetinin yerli üretim beklentilerini bir nebzede olsa karşılayacak hem de Apple'ın ABD'deki imajını ve devlet anlaşmalarını koruyacak bir orta yol olarak görülüyor.

Buna karşın sektör analistleri, Apple'ın bu adımının perde arkasında çok daha karmaşık bir strateji yattığından şüpheleniyor. Çin hükümetinin uzun vadeli hedefi olan teknolojik öz yeterlilik hedefine katkı sağlasa da, CXMT'nin şu anki düşük enerjili DRAM çipleri verimlilik ve performans açısından hala piyasanın 'büyük üçlüsünün' gerisinde bulunuyor. Ayrıca şirketin mevcut üretim fabrikalarının kapasiteleri zaten sınırlarına dayanmış durumda ve yeni devasa siparişleri karşılayıp karşılayamayacakları büyük bir soru işareti. Apple'ın bir yandan CXMT ile testler yaparken diğer yandan bu kısıtlamaları bilerek hareket etmesi, aslında mevcut tedarikçilerine karşı bir pazarlık kozu oluşturduğunu düşündürüyor. Şirketin temel amacının tedarik zincirini tamamen değiştirmek değil, aşırı inflated olan çip fiyatlarını kontrol altına almak olduğu değerlendiriliyor.

Sonuç olarak Apple'ın bu hamlesinin, küresel tedarik zincirinde kalıcı bir değişime mi yol açacağı yoksa sadece usta bir pazarlık taktiği mi olduğu sektör tarafından yakından inceleniyor. Yapay zeka odaklı gelişmelerin yarattığı bu çip krizi, teknoloji devlerini eski alışkanlıklarından vazgeçip daha riskli pazarlara ittikçe jeopolitik dengeler de etkileniyor. Eğer Apple ile CXMT arasındaki bu iş birliği somut bir ürüne dönüşürse, Çinli çip üreticisinin kapasitesini ciddi şekilde artırması gerekecek, aksi takdirde batılı rakiplerin yerini alması pek mümkün görünmüyor. Diğer yandan ABD'li yetkililerin Tim Cook'un sunduğu bölgesel izolasyon planını onaylayıp onaylamayacağı da gelecekteki dönüm noktalarından biri olacak. Sektör temsilcileri, bu sürecin küresel yarı iletken savaşlarının yeni bir cephesini açma potansiyeline sahip olduğunu, bu nedenle dikkatle takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.