Arjantin'de ARA San Juan Faciası: Eski Denizaltı Komutanı Ihmal Suçundan Mahkum Edildi

Arjantin Adalet Bakanlığı, 2017 yılında ARA San Juan denizaltısının batması ve 44 mürettebatının hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan trajik olayla ilgili önemli bir karar açıkladı. Mahkeme, denizaltının battığı dönemde Arjantin Denizaltı Kuvvetleri komutanı olan emekli Deniz Kıdemli Yarbay Claudio Villamide'i ihmal ve kamu görevlisi olarak görevlerini yerine getirmeme suçundan suçlu buldu. Santa Cruz eyaletindeki Río Gallegos Federal Ceza Mahkemesi yargıçları, Villamide'e kararlılıkla üç yıl erteli hapis cezası verdi. Bu karar, hükümlünün fiilen hapishaneye girmesini engellese de altı yıl boyunca kamu görevlerinden men edilmesini içeriyor. Mahkeme kararının gerekçeli içeriğinin ise 21 Ağustos'ta açıklanması planlanmaktadır.

Duruşma sırasında dikkat çeken bir başka gelişme de diğer üst rütbeli deniz subaylarının akıbetiyle ilgili oldu. Villamide ile birlikte yargılanan ve dönemin en yüksek operasyon rütbesi olan Donanma Hazırlık ve Eğitim Komutanı Tümamiral Luis Enrique López Mazzeo beraat etti. Ayrıca, Hector Anibal Alonso ve Hugo Miguel Correa adlı iki kaptan da mahkeme tarafından oybirliğiyle suçsuz bulundu ve serbest bırakıldı. Bu subaylar, adalet önüne çıkarılan tek askeri yetkililer olarak öne çıkarken, onların beraat etmesi ailelerin ve kamuoyunun beklentilerini kısmen hayal kırıklığına uğrattı. Karar öncesi duruşmada son sözlerini alan Villamide, kendisinin tamamen masum olduğunu ve batmanın nedeninin hala tam olarak anlaşılamadığını savundu.

Kararın ardından mağdurların avukatı Valeria Carreras, alınan bu hükmün adaletin sağlanması yolunda devasa bir adım olduğunu ifade etti. Carreras, özellikle Villamide'in suçluluğunun ispatlanabilmesinin büyük bir önem taşıdığını vurgulayarak, meydana gelen 44 ölümün tamamen önlenebilir olduğunu belirtti. Bu hükmün sadece bu dava için değil, Arjantin Silahlı Kuvvetleri ve devletine yurtlarını korumak için can veren personelin daha fazla önemsenmesi adına güçlü bir mesaj içindi. Duruşma sonucunda mürettebatın ailelerinin salonda bulunmaması ise, süreç boyunca yaşanan duygusal zorlukların bir yansıması olarak gözlendi. Carreras'ın açıklamaları, hem ulusal basında geniş yankı buldu hem de facianın arkasında kalan sistematik hataların bir parça olsun cezalandırılmasını kutladı.

ARA San Juan faciası, 15 Kasım 2017 tarihinde denizaltının radarlardan aniden kaybolmasıyla uluslararası bir krize dönüşmüştü. Gemiden gelen son sinyal o gün sabah saat 07.33'te kaydedilmiş ve sonrasında denizaltıdan hiçbir haber alınamamıştı. Mürettebatın 44 üyesinin aileleri, tam 366 gün boyunca saatlerce süren belirsizlik ve yoğun bir acı içinde beklemek zorunda kaldı. Nihayet, 17 Kasım 2018'de, Güney Atlantik'te Comodoro Rivadavia kıyılarının 500 kilometre açıklarında, deniz seviyesinin 870 metre derinliğinde denizaltının enkazına ulaşıldı. Bulunan enkaz, denizaltının suların derinliklerinde aşırı basınç nedeniyle içeriden patladığını (implozyon) ve tüm personelin anında hayatını kaybettiğini acı bir şekilde kanıtladı.

Davanın prosecutors ve aileler tarafından ileri sürülen iddialar, denizaltının başına gelen felaketin temelinde yatan ciddi teknik ihmalleri gözler önüne serdi. Soruşturma sürecinde elde edilen bulgular, geminin aslında güvenli bir şekilde seyretmek için gerekli optimum şartları taşımadan devriye görevine çıktığını kanıtladı. Denizaltının, daha önce yapılan orta ömür bakım onarımlarının ardından testlerinin tamamlanmaması sebebiyle yalnızca 100 metre derinliğe dalabileceği yönünde ciddi bir kısıtlaması bulunmaktaydı. Buna rağmen, personel uygun risk analizleri yapılmadan bu kısıtlamaların çok ötesindeki tehlikeli sularda kullanıldı. Mahkeme kararı, bu ağır ihmallerin sonucunda meydana gelen ölümlerin sorumluluğunun kısmen de olsa tescilendiği, unutulmayacak bir hukuki süreç olarak tarihe geçti.