Arjantin'de Askeri Diktatörlüğün Şehit Piskoposu Angelelli'nin 50. Yıl Anması

Arjantin'in La Rioja bölgesi, askeri diktatörlük döneminde yaşamını yitiren Piskopos Enrique Angelelli ve silah arkadaşlarının öldürülmesinin 50. yılı dolayısıyla derin bir Yas tutuyor. 1976'daki kanlı askeri darbe, ülkede sadece siyasi bir dönüşüm değil, aynı zamanda sivil halka ve din adamlarına yönelik sistematik bir terör dönemi de başlattı. Angelelli, özellikle yoksulların ve ezilenlerin yanında durmasıyla tanınan, sosyal adaleti savunan cesur bir din adamıydı. Onun ve diğer şehitlerin bıraktığı miras, bugün Arjantin toplumunda insan hakları ve haysiyet mücadelesinin simgesi olmaya devam ediyor. Bu anma etkinlikleri, karanlık geçmişin unutulmaması ve tarihin tekerrür etmesinin engellenmesi adına büyük bir önem taşıyor.

Piskopos Angelelli'nin 1974 yılının ekim ayında Roma'ya yaptığı "ad limina" ziyareti sırasında, dönemin Papa'sı VI. Paolo tarafından cesaretlendirildiği biliniyor. Papa, onun pastoral çalışmalarını sürdürmesini ve toplumsal huzursuzlukları yatıştırmak için merhamet adımları atmasını tavsiye etmişti. Ancak 1976 yılında Jorge Rafael Videla önderliğindeki cuntanın iktidarı ele geçirmesinin ardından, Angelelli ve ekibine yönelik baskılar açıkça şiddete dönüştü. Darbe sonrası süreçte pek çok rahip tutuklandı, pastoral faaliyetler engellendi ve kilise üzerindeki baskı arttı. Bu ortamda Angelelli, diktatörlüğün haksızlıklarına karşı sesini yükseltmeye devam ederek halkının yanında yer almaktan asla geri durmadı.

1976 yılının 4 Ağustos gününde, Piskopos Angelelli Punta de los Llanos yakınlarında geçirdiği ölümlü bir trafik kazasında hayatını kaybetti. Bu kaza, o dönemde bir kaza olarak gösterilmeye çalışılsa da yıllar sonra su yüzüne çkan gerçekler çok daha karanlık bir tabloyu gözler önüne serdi. Zira Angelelli, ölümünden sadece birkaç gün önce yine diktatörlük tarafından öldürülen Rahip Carlos Murias ve Rahip Gabriele Longueville'in cenaze törenlerini yönetmişti. 2014 yılında bir Arjantin ceza mahkemesi, bu trafik kazasının aslında askeri cunta tarafından planlanmış ve kasıtlı olarak düzenlenmiş bir suikast olduğunu resmi olarak hükme bağladı. Bu karar, tarihteki mağdurların haklarının iadesi ve adaletin tesisi açısından kritik bir adım olarak değerştirildi.

Arjantin'de 1976 ile 1983 yılları arasında süren ve rejimin kendi tabiriyle "Ulusal Yeniden Yapılanma Süreci" adı verilen dönem, ülkedataki en karanlık çağ olarak kabul ediliyor. Sözde bir düzen sağlama çabası altında, cuntanın uyguladığı terör politikaları sonucunda 30 bin kişi "kayıp" (desaparecidos) edildi. Binlerce muhalif, sendikacı, aydın ve öğrenci gizli gözaltı merkezlerinde işkencelere maruz bırakıldı ve bir daha geri dönmemek üzere izleri silindi. Rejimin en vahşi uygulamalarından biri de siyasi mahkumların çocuklarının yasa dışı bir şekilde ailelerinden alınarak başka ailelere verilmesiydi. Ayrıca, gözaltındakilerin askeri uçaklardan okyanusa atıldığı ve cansız bedenlerin kaybolduğu "Ölüm Uçuşları", bu insanlık dışı dönemin en büyük utanç sayfalarından birini oluşturuyor.

La Rioja'nın mevcut piskoposu Dante Braida, Vatikan'ın Fides haber ajansına yaptığı açıklamada bu anlamanın ruhî önemine dikkat çekti. Braida, Angelelli'nin yanı sıra Murias, Longueville ve Wenceslao Pedernera'nın da aralarında bulunduğu şehitlerin hatırasının, bugünkü kuşaklar için bir yaşam ve öğreti kaynağı olduğunu vurguladı. Bu din adamlarının özellikle en yardıma muhtaç olanlara gösterdiği merhametin, günümüz bireyci toplumlarında birleştirici bir güç olarak hatırlanması gerektiğini belirtti. Braida, insanların birbirleriyle empati kurarak daha kapsayıcı ve umut dolu bir geleceği inşa edebileceğini ve bu şehitlerin bu ortak yürüyüşe ilham verdiğini ifade etti. Geçmişin acılarının üzerinden 50 yıl geçmiş olsa da, Arjantin'de bu tür anmalar; gerçeklerin yaşatılması, bir arada yaşama kültürünün güçlendirilmesi ve insanlığın ortak değerlerinin korunması adına hayatî bir misyon üstleniyor.