Avrupa'da Aşırı Sağın Yükselişi ve Demokrasiye Yönelik Tehditler

Son on beş yıldır yaşanan art arda krizlerin, Avrupa'da aşırı sağın yükselişini tetikleyen temel faktörlerden biri olup olmadığı Avrupa siyasetinin en kritik sorularından biridir. Yunanistan'daki Haziran 2023 genel seçimlerinde üç aşırı sağ parti yüzde 13'e yakın oyla meclise girerken, 2024 Avrupa seçimlerinde bu oran yaklaşık yüzde 16'ya ulaşmıştır. Fransa ve İspanya'da aşırı sağın güç kazandığı, İtalya'da hükümete dahil olduğu ve Almanya'da AfD'nin öne çıktığı görülmektedir.

Aşırı sağın yükselişiyle birlikte Avrupa solunun (Sosyaldemokratlar ve Yeşiller) istikrarlı bir şekilde geri çekildiği dikkat çekmektedir. Sosyaldemokratlar, Washington Uzlaşması'nın taleplerine boyun eğdiklerinde, geleneksel olarak kendilerine oy veren geniş kitlelerin güvenini kaybetmiştir. Bu seçmen kitlesi, sisteme muhalefet eden siyasi güçlere ve kısmen aşırı sağa yönelmiştir. Bu gelişmeler, Avrupa'da demokrasinin sorgulanıp sorgulanmayacağı endişelerini de beraberinde getirmektedir.

Michael Foessel ve Etienne Ollion tarafından kaleme alınan kitap, aşırı sağın marjinalden merkeze nasıl yükseldiğini Fransa örneği üzerinden değerlendirmektedir. Yazarlara göre aşırı sağ, ideolojik bir zaferden ziyade, görüşlerini daha ılımlı bir dille sunarak ve solun söylemini hedef alarak başarılı olmuştur. Ayrıca aşırı sağ medyanın, milyarderlerin kontrolünde kriz mağduru vatandaşları etkilemesi de bu yükselişte önemli bir rol oynamaktadır.

Fransa'daki Ulusal Birlik partisi, 2000'lerin başındaki aşırı neoliberal çizgisinden uzaklaşarak devlet müdahalesini ve sosyal korumayı savunan bir pozisyona kaymıştır. Enerji ve çevre gibi yeni konuları gündemlerine ekleyen aşırı sağ partiler, iktidara hazır oldukları mesajını vermeye çalışmaktadır. Brexit deneyimi sonrası Avrupa Birliği'nden çıkma fikrinden uzaklaşan bu partiler, artık mücadeleyi Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi düzeyinde yürütmeyi hedeflemektedir.