Avrupa menşeli mikroçipler Rusya'nın ölümcül dronlarını çalıştırmaya devam ediyor

İsviçre merkezli STMicroelectronics tarafından üretilen STM32 mikrokontrolör cipsleri, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı kullandığı ölümcül dronlarda ortaya çıkmaya devam ediyor. Mayıs 2026'da Ukrayna istihbaratı, düşürülmüş bir Geran-4 dronunun içinden bu yongaları ele geçirdi ve durumun boyutlarını gözler önüne serdi. Söz konusu tarihe kadar Ukrayna'nın tuttuğu veritabanında, Rus dronları, füzeleri ve çeşitli savaş sistemlerinden toplam 270 kez STMicroelectronics parçasına rastlandı. Bu rakam, aynı veri tabanında yer alan diğer herhangi bir Avrupa üreticisinin çip sayısından iki kat daha fazla. Batılı ülkelerin uyguladığı kapsamlı yaptırımlara rağmen, bu teknolojinin cepheye ulaşmasını engellemek son derece zor görünmektedir.

Söz konusu Avrupa menşeli çiplerin Rusya'ya ulaşma süreci, karmaşık ve çok katmanlı bir Çin tedarik zinciri üzerinden gerçekleşmektedir. STMicroelectronics'in önemli bir iş ortağı olan Phoenix merkezli Avnet dağıtım şirketi, bu çipleri Çinli üreticilere satmaktadır. Avnet'in Hong Kong yan kuruluşu, bu mikroçipleri giderek artan miktarlarda Shenzhen Hobbywing Technology adlı bir Çinli dron itki sistemi üreticisine sattı. Hobbywing'in bu kuruluştan yaptığı alımlar, 2024 yılında yaklaşık 400.000 dolar iken 2025 yılında 1.95 milyon dolara fırladı. Bu ticari hacmin büyümesi, sivil olarak sınıflandırılan bileşenlerin nasıl askeri amaçlarla kullanılabildiğini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Tedarik zincirinin sonraki aşamasında ise Hobbywing, bu çipleri kullanarak ürettiği elektronik hız kontrol cihazlarını T-Motor markasının sahibi olan Nanchang Sanrui Intelligence Technology şirketine satıyor. Sanrui şirketi, yalnızca 2025 yılının ilk yarısında Hobbywing'den 7 milyon dolar değerinde kontrol cihazı satın aldığını resmi olarak açıkladı. Sanrui'nin bir alt kuruluşu olan Jiangxi Xintuo, Rusya'nın askeri faaliyetlerini desteklediği gerekçesiyle Washington tarafından kara listeye alındı. Ticaret kayıtları, Xintuo'nun T-Motor ürünlerini daha sonradan yaptırımlara maruz kalan en az altı farklı Rus alıcıya gönderdiğini doğrulamaktadır. Rus askeri teknolojileri üzerine araştırmalar yapan uzmanlar, Pekin yönetiminin Moskova'nın yaptırımları aşmasında kritik bir rol oynadığını belirtmektedir.

Yaptırımlar ve ticaret kısıtlamaları, ne yazık ki bu ölümcül tedarik zincirinin akışını yavaşlatmakta bile yetersiz kalmaktadır. Batı ülkeleri Xintuo ve Sanrui şirketlerine yönelik ihracat kısıtlamaları getirmiş olsa da, her iki şirket de durumdan hızla adapte olmayı başardı. Sanrui'nin son yasal bildirimleri, şirketin yeni ticaret ortakları bulduğunu ve ihracat işlemlerini Doğu Avrupa ağları üzerinden gerçekleştirdiğini gösteriyor. Yaptırım altındaki Xintuo ile bağlantılı bir web sitesi, T-Motor ürünlerini küresel çapta satmaya devam ediyor ve hatta büyük kredi kartlarıyla ödeme kabul ediyor. Sivil ve askeri kullanıma uygun bu teknolojilerin izinin sürülmesi, bileşenler yeni ürünlere dönüştürüldüğü için hukuki ve teknik olarak oldukça zord.

Uzmanlar, Çin'in devasa sivil dron endüstrisinin doğası gereği iki amaçlı (dual-use) olduğunu ve bu yapının yaptırımlarla ortadan kaldırılmasının neredeyse imkansız olduğunu vurguluyor. Tayvan'daki DSET düşünce kuruluşunda araştırmacı olan Lilly Lee, asıl amacın sadece Çin dronları üretmek olmadığını, aynı zamanda bu sistemi sahadan gelen gerçek geri bildirimlerle güçlendirmek olduğunu ifade ediyor. Çin ve Rusya arasındaki bu tür güçlü sivil ticaret ağları, herhangi bir resmi hükümet işbirliği olmasa bile askeri uygulamaları uzun süre ayakta tutabiliyor. Bu dinamikler, Batılı otoritelerin tedarik zincirini tamamen kesmekte neden bu kadar zorlandığını gözler önüne seriyor. Savaşın gidişatını doğrudan etkileyen bu teknolojik akış, uluslararası denetim mekanizmalarının sınırlarını da acı bir şekilde ortaya koymaktadır.