Avrupa Parlamentosu Zelensky'i Eleştirdi: İkinci Dünya Savaşı Katliamcılarına İsim Verilmesi Krizi

Avrupa Parlamentosu (AP), Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski'nin elit bir askeri birime, İkinci Dünya Savaşı sırasında on binlerce Polonyalının katledilmesine karışmış bir örgütün adını vermesi nedeniyle ağır bir şekilde eleştirdi. Parlamentonun aldığı kararla yayınlanan bir resolutions'da, bu adımın Avrupa değerleriyle kesinlikle bağdaşmadığı ve komşuluk ilişkilerine zarar verdiği vurgulandı. AP, Zelenski'nin bu hamlesini gereksiz ve provoke edilmemiş bir gerilim yaratma çabası olarak nitelendirerek derin bir endişe dile getirdi. Karar, Polonya'nın yakın tarih travmaları ve hassasiyetleri konusunda gösterdiği duyarsızlığın kabul edilemez olduğu belirtilerek onaylandı. Bu olay, her iki ülke arasındaki karmaşık tarihsel bağların bir kez daha su yüzüne çıkmasına neden oldu.

Zelenski'nin söz konusu kararı, Ukrayna ile Polonya arasında ciddi bir diplomatik krizin patlak vermesine yol açtı. Polonya'da çeşitli siyasetçiler, bu tarihi hassasiyet gereği gibi çözümlenene kadar Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne katılım sürecinin dondurulması veya engellenmesi gerektiği yönünde sert açıklamalarda bulundu. Polonya halkı ve siyasi elitleri için söz konusu askeri grup, sadece bir tarih anısı değil, aynı zamanda derin ve onarılmaz bir yaranın sembolü olarak görülüyor. İki ülke arasındaki sağlam ittifaka rağmen, bu tarihsel anlaşmazlıklar bölgesel işbirliğinin önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor. AB yetkilileri, tarafların birbirlerinin acılarına saygı göstermesini ve bağlarını sarsacak adımlardan kaçınmasını beklediğini ifade ediyor.

Tartışmanın merkezinde yer alan Ukrayna İsyan Ordusu (UPA), Ukrayna'da ve Polonya'da tamamen zıt anlamlara gelebilen son derece bölücü bir tarihi figürdür. Ukrayna milli tarih yazılımında UPA, İkinci Dünya Savaşı ve sonrasında Sovyet yönetimine karşı Ukrayna bağımsızlığı uğruna kahramanca savaşan bir direniş hareketi olarak kutlanmaktadır. Ancak Polonya tarafında durum çok daha karanlıktır; zira UPA, 1943-1944 Volhynia Katliamları'nın baş faili olarak kabul edilmektedir. Bu vahşi olaylar sırasında UPA güçleri, çoğunluğu kadınlar ve çocuklardan oluşan yaklaşık 100.000 etnik Polonyalı sivili acımasızca öldürmüştür. Bu yüzden, UPA isminin modern bir askeri birime verilmesi, Polonya toplumunda ve Avrupa çapında eski travmaları ve büyük bir öfkeyi tetişlemiştir.

Avrupa Parlamentosu'nun bu kınaması, aslında Ukrayna'nın AB üyelik müzakerelerinin başlamasını memnuniyetle karşılayan daha kapsamlı ve olumlu bir resolutionsun bir parçası olarak eklendi. Parlamento, Ukrayna'nın savaş zamanında demokratik kurumlarını güçlendirmek için olağanüstü bir çaba sarf ettiğini ve yargı reformu ile yolsuzlukla mücadele alanlarında kayda değer ilerlemeler kaydettiğini takdirle belirtti. Ancak, Avrupa Halk Partısı'nın (EPP) önerdiği bir değişiklik ile bu tarihsel UPA meselesi gündeme taşınarak resolutions metnine entegre edildi. EPP içinde başta Polonya Başbakanı Donald Tusk'un partisi olmak üzere Polonya merkezli siyasi partilerin etkili olduğu görüldü. Bu durum, Ukrayna'nın AB yolculuğundaki başarılarının, tarihsel anlaşmazlıkların yönetilememesi nedeniyle gölgede bırakılabileceğini gösteriyor.

Yaşanan bu diplomatik krizin ardından AP, geleceğe yönelik umutlarını koruyarak tarafları sağduyuya davet etti. Resolusyonun son bölümlerinde gerilimin düşürülmesi ve iyi niyetli, samimi bir uzlaşma çabasının yeniden başlatılması çağrısında bulunuldu. Avrupa Birliği, Polonya'nın Rusya'ya karşı yürütülen savaşta Ukrayna'ya verdiği sarsılmaz desteğin kıymetini biliyor ve bu iki müttefikin arasının açılmasını istemiyor. Üyelik süreci de dahil olmak üzere genişleme politikalarının, aday ülkelerin sadece hukuki ve ekonomik değil, aynı zamanda tarihsel ve ahlaki standartları da karşılaması gerektiği bir kez daha teyit edilmiş oldu. UPA isminin askıya alınması konusu, Ukrayna'nın Batı ile entegrasyon sürecinde karşılaşabileceği kimlik ve tarih algısı çatışmalarının kritik bir sınavı olarak öne çıkıyor.