Avustralya'da Drone Gösterisinde Yaklaşık 100 Drone Suya Düştü: Acil Durum Sistemleri Nasıl Çalışıyor?

Avustralya'nın Sidney kentindeki Darling Limanı'nda gerçekleştirilen devasa bir drone hava gösterisi, beklenmedik bir teknik arıza nedeniyle neredeyse bir felakete dönüşüyordu. Bin drondan oluşan koreografili gösterinin ortasında yüzlerce drone aniden formasyonunu bozarak kontrolsüz bir şekilde aşağı düşmeye başladı. Olay sırasında yaklaşık 90 drone limanın sularına ve sekizi de ahşap bir yürüyüş yoluna çakıldı. Şans eseri, olay yerine düşen dronlar hiçbir izleyiciye isabet etmedi ve-can kaybı ya da yaralanma bildirilmedi. Ancak Gökyüzünü süsleyen bu teknolojik şölen, dronların teknik arızalarının ne kadar büyük riskler barındırabileceğini gözler önüne serdi.

Olaya karışan dronlar, İngiliz teknoloji şirketi SkyMagic tarafından üretilmişti ve her biri yaklaşık yarım metre uzunluğunda, neredeyse iki kilogram ağırlığındaydı. Bu boyut ve ağırlıktaki bir cihazın yüksek bir irtifadan bir insanın üzerine düşmesi, ciddi ve hatta ölümcül yaralanmalara yol açma potansiyeline sahiptir. Şirketin açıklamasına göre bu masif formasyon bozulmasının ana nedeni, dronların radyo sinyalini aniden kaybetmiş olmalarıydı. Yetkililer, sinyal kesintisinin kasıtlı bir siber saldırı veya hack girişimi olup olmadığını henüz netleştirmemiş olsa da, ilk incelemeler bunun olası bir siber olaydan ziyade teknik bir iletişim sorunu olduğuna işaret ediyor. SkyMagic ekibi, iletişimin neden koptuğunu tespit etmek için olayla ilgili kapsamlı bir soruşturma başlattı.

Drone gösterilerinde bu tür iletişim kayıplarına ve diğer olası arızalara karşı önceden tasarlanmış sıkı acil durum protokolleri bulunmaktadır. Bin dronluk büyük bir gösteride genellikle farklı nesil dronlar aynı anda kullanılır; bazıları uçuş sırasında merkezi bir bilgisayardan kesintisiz talimatlar alırken, diğerleri tüm uçuş planını ve dönüş rotasını kendi dahili hafızalarında barındırır. Ayrıca, izleyicilerin güvenliğini sağlamak amacıyla dronların etrafında görünmez bir 'sanal çit' oluşturulur ve bu sayede cihazların kalabalık alanlara yaklaşması engellenir. Eğer bir drondaki sinyal kesilir veya cihaz kontrol birimine bağlantısını kaybederse, güvenlik algoritması devreye girerek cihazı öncelikle güvenli iniş bölgesine döndürmeye çalışır.

Güvenli iniş bölgesine dönüş mümkün olmazsa veya cihaz sanal çite çarparsa, acil durum yazılımı çok daha radikal bir karar alarak dronun motorlarını tamamen kapatır. Motorların kapanması sonucunda drone, süzülme yeteneğini yitirir ve yerçekiminin etkisiyle doğrudan aşağıya doğru düşer. Bu mekanizma, yalnızca dronların izleyicilerden yalıtılmış olduğu ve sanal çit ile sınırlandırılmış olduğu gösteri alanlarında uygulanabilir bir güvenlik önlemi olarak kabul edilmektedir. Sidney'deki olayda da dronlar bağlantıyı kaybettiklerinde motorları durmuş ve programlandıkları üzere güvenlik bölgesi içindeki suya ve boş alanlara düşmüşlerdir. Bu sayede, her ne kadar yüzlerce cihaz hurdaya ayrılmış olsa da, insanların hayatı tehlikeye atılmadan sistem başarıyla devre dışı bırakılmıştır.

Öte yandan, her ne kadar insanlara bir zarar gelmemiş olsa da, limanın sularına düşen onlarca drone ciddi bir çevre sorunu yaratmıştır çünkü bu cihazların içerdiği lityum-iyon bataryalar su kirliliğine yol açabilecek yüksek derecede toksik ve kirletici maddeler içermektedir. Çevresel tahribatı önlemek amacıyla polis dalgıçları, limanın dibini karış karış tarayarak kirliliğe neden olmadan tüm droanları suyun derinliklerinden çıkarmayı başarmıştır. Bu tür acil durum motor kapatma sistemleri, şov amaçlı kullanılan bu cihazlarda işe yarasada da, teknoloji dünyası paket teslimatı yapan kargo dronları veya geleceğin hava taksileri için çok daha akıllı çözümler geliştirmek zorundadır. Bu nedenle insansız ve güvenli bir şekilde hizmet verecek olan ticari dronlar, olası bir arıza durumunda yapay zeka destekli sistemlerle yere çakılmak yerine, etrafı analiz ederek en güvenli bölgeyi bulmaya ve yavaşça inmeye çalışacak şekilde tasarlanmaktadır.