Avustralya Sosyal Medya Yasasında ısrarcı: Platformlara Ceza Artıyor Ama Yeterli mi?

Avustralya hükümeti, 16 yaşından küçük çocukların sosyal medya platformlarına erişimini engellemek amacıyla çıkartılan yasayı uygulama konusunda kararlılığını sürdürüyor. Yetkililer, kurallara uymayan şirketlere karşı yaptırımları sertleştirerek mevcut mevzuatı iki temel yönden güçlendirmeyi planlıyor. Bu girişim, 16 yaş altındaki çocukların yüzde 85'inden fazlasının hâlâ kendi hesaplarını kullanarak sosyal medya içeriklerine eriştiğini ortaya koyan endişe verici bir araştırmanın hemen ardından geldi. Dünyanın dört bir yanındaki pek çok ülke, dijital yaş sınırlamaları konusundaki bu öncü adımları ve yasal düzenlemeleri yakından takip ediyor. Avustralya'nın bu yaklaşımı, küresel ölçekte çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamaya yönelik daha geniş kapsamlı bir tartışmanın da fitilini ateşliyor.

Hükümetin ilk adımı, sosyal medya devlerinin “sistematik ihlallerinde” uygulanan maksimum cezayı 49,5 milyon Avustralya dolarından 99 milyon Avustralya dolarına çıkarmak olacak. Bu yeni cezalar, ülkenin mevcut rekabet ve tüketici korunması yasalarında yer alan yaptırımlarla tam uyumlu hale getirilerek şirketler üzerindeki mali baskı artırılıyor. Yasaya göre platformlar, 16 yaşından küçüklerin hesap açmasını engellemek için “makul adımlar” atmakla yükümlü tutuluyor. Federal İletişim Bakanı Annika Wells, sosyal medya şirketlerinin yasal yükümlülüklere ne ölçüde uyduğuna dair ciddi endişeler taşıdıklarını daha önce dile getirmişti. eSafety Komiseri Julie Inman-Grant başkanlığındaki regülatör birim, Instagram, Facebook, Snapchat, TikTok ve YouTube gibi dünya devlerini olası ihmallere karşı detaylı bir şekilde soruşturmaya devam ediyor.

İkinci önemli adım ise eSafety Komiseri'nin bilgi toplama ve denetim yetkilerinin önemli ölçüde genişletilmesi olacak. Yeni yasal düzenleme, sosyal medya şirketlerini uyumluluklarını kanıtlayacak belgeleri ve bilgileri yetkililerle paylaşmaya zorunlu kılıyor. Ayrıca regülatör; yaş doğrulama hizmeti sunan kuruluşlar ve uygulama mağazaları gibi üçüncü taraflardan da doğrudan bilgi toplama yetkisine sahip olacak. Komiser Inman-Grant, geçtiğimiz aylarda yaptığı bir açıklamada, kapsamlı bir sosyal medya yasağını uygulayabilmek için yeterince “güçlü yetkilere” sahip olmadıklarını belirterek bu eksikliğe dikkat çekmişti. Söz konusu yeni yetkiler, platformların öne sürdüğü güvenlik ve yaş doğrulama iddialarının bağımsız olarak test edilmesine ve doğrulanmasına yardımcı olması bekleniyor.

Buna rağmen uzmanlar, mevzuatta çocukları siber zorbalık ve istismardan koruyacak ciddi boşlukların kaldığını ve yapılan düzenlemelerin henüz istenen seviyeye ulaşmadığını savunuyor. Mevcut yasa, yalnızca küçük çocukların sosyal medya hesabı sahibi olmasını kısıtladığı için, çocuklar hesaba giriş yapmadan da sorunlu içeriklere ve onlara uygun olmayan algoritmik önerilere maruz kalabiliyor. Buna ek olarak, mesajlaşma uygulamaları ve çevrimiçi oyun platformları yasak kapsamının dışında tutulduğu için, özellikle Roblox gibi platformlarda çocukları bekleyen siber zorbalık ve istismar riskleri tüm hızıyla sürüyor. Diğer yandan, gençler arasında giderek yaygınlaşan ve çeşitli riskler barındıran üretken yapay zeka araçlarının denetimi de mevcut yasanın sınırlarının tamamen dışında kalıyor. Tüm bu yasal boşluklar, ebeveynlerin sürekli tetikte olmasını ve VPN gibi teknolojik açıkları takip ederek çocuklarını farklı platformlarda gözlemlemesini zorunlu kılıyor.

Tüm bu gelişmelerin ışığında, hükümetin gündeminde daha kapsamlı ve kalıcı bir çözüm sunması beklenen “dijital dikkat ödevi” (digital duty of care) yasası bulunuyor. Ulusal Çocuk Komiseri Anne Hollonds ve İnsan Hakları Komiseri Lorraine Finley de dâhil olmak üzere pek çok uzman, kalıcı bir güvenlik kültürü oluşturulmadan sadece yüzeyel yasaklamalar yapılmasının sorunu çözmeyeceğini vurguladı. Bu yasa tasarısı, çevrimiçi hizmet sağlayıcılarını tüm Avustralyalılar için güvenli bir dijital ortam sağlamakla ve zararlı içerikleri proaktif bir şekilde engellemekle yasal olarak yükümlü kılacak. Tasarı kapsamında şirketler, algoritmik sistemler ve bot hesaplar dâhil olmak üzere sundukları hizmetlerin güvenliğini sağlamakla ve düzenli olarak bağımsız denetimlere tabi tutulmakla sorumlu tutulacak. Hükümetin sosyal medya yasağını sertleştirmeye devam ettiği bu dönemde, teknoloji şirketlerini gerçek anlamda sorumlu tutacak olan bu kapsamlı yasanın ne zaman yürürlüğe gireceği ise toplumun en büyük merak konusu.