Bilim İnsanları, Fetal Dönemde Bilincin Ne Zaman Başladığını Araştırıyor

Bilim dünyasında, evrenin sadece görülebilir varlıklardan oluşmadığı anlaşıldığında meydana gelen büyük bir değişime benzer bir durum şu anda bilincin anlaşılmasında yaşanmaktadır. Uzay bilimcilerin görünmezdeki maddeyi keşfetmesi gibi, biyologlar ve nörobilimciler de felsefi sanılan sorulara laboratuvarlarda cevaplar aramaktadır. En temel sorulardan biri, bir bireyin ilk kez gerçekten ne zaman bilinçli hale geldiğidir. Bu soru kalbin atmaya başlaması veya beynin fiziksel oluşumuyla ilgili değil, hissetme ve algılama yetisi olan özne deneyiminin ne zaman ortaya çıktığıyla ilgilidir.

Son yıllara kadar bu sorunun cevabı büyük ölçüde beynin en dış katmanı olan ve dil, muhakeme gibi karmaşık fonksiyonlardan sorumlu olan serebral kortese bağlanmaktaydı. Ancak İspanya'nın Oviedo Üniversitesi'nden bilim insanlarının liderliğinde gerçekleştirilen ve 'Brain Structure and Function' dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu görüşü challenge etmektedir. Çalışma, ilkel bilincin korteks tam gelişmeden önce ortaya çıkabileceğini ve bunun yerine evrimsel olarak daha eski beyin yapılarıyla ilişkili olabileceğini öne sürmektedir. Bu yeni modele göre, serebral korteks tam kapasiteyle çalışmaya başlamadan önce bile farklı bir bilinç formu mümkündür.

Bilincin ortaya çıkışının ani bir şekilde bir anahtarı çevirmek gibi olmadığı, aksine sinir sistemi olgunlaştıkça çeşitli özne deneyimlerinin kademeli olarak belirdiği düşünülmektedir. Mevcut teorilerin çoğu bilinci kortekste konumlandırsa da, talamus ve korteks arasındaki bağlantıların hamileliğin ilerleyen dönemlerine kadar tamamlanmadığı gerçeği bu açıklamayı zorlaştırmaktadır. Araştırmacılar, korteks hasarı olan hastalarda bile bazı bilinç belirtilerinin varlığını ve insanlardan daha az gelişmiş kortekse sahip hayvanların karmaşık davranışlarını bu açıya delil göstermektedirler.

Çalışmanın odak noktası, beynin daha derin bölgeleri olan ve talamus, hipotalamus ile bağlantılı olan substansiya grisea periaçuduktal ve retiküler aktive edici sistem gibi alt kortikal yapılar üzerindedir. Bu bölgeler, korteksin fonksiyon olgunluğuna ulaşmasından önce bile çok ilkel bir bilinç formu üretebilir. Bu bilinç seviyesi, bir yetişkininkinden ziyade vücutsal hisler ve anlık uyaranlarla sınırlı, çok temel bir deneyim olarak tanımlanmaktadır.

Araştırma sonuçlarına göre, bu ilkel bilincin muhtemelen hamileliğin 24. ile 28. haftaları arasında bir süreçte ortaya çıktığı tahmin edilmektedir. Bu zaman diliminde, fetüs tekrarlayan uyaranlara karşı alışkanlık geliştirmekte, kalp atış hız düzenlemesi iyileşmekte ve beyin sapında miyelinizasyon hız kazanmaktadır. Bu gelişmeler, bilincin sadece insan gelişimi için değil, aynı zamanda neonatoloji ve fetal ağrının anlaşılması açısından da kritik önem taşımaktadır. Çalışma, bilincin korteksten ziyade uyanıklık ve duygusallığın erken birleşimine bağlı olabileceğini vurgulayarak 'zihnin ne zaman doğduğu' sorusunun cevabını değiştirmektedir.