Brezilya Yüksek Mahkemesi hakimlere yasadışı ödemeleri soruşturuyor

Brezilya'nın Maranhão Eyalet Adalet Mahkemesi (TJMA), Brezilya Yüksek Federal Mahkemesi'ne (STF) hakimlere yapılan şüpheli ödemelerle ilgili ilk açıklamaları sunan yargı organı oldu. Konu, Yüksek Mahkeme'nin yargıçlara edilen ek ödemeleri ve faydaları kısıtlayan kararına muhalefet edilmesi iddiasıdır. TJMA, bir hakime yapılan 270 bin Brezilya Reali'ni aşan ödemenin eski yönetim döneminde onaylanmış 'izole bir olay' olduğunu ileri sürmüştür. Mahkemenin mevcut başkanı Ricardo Tadeu Bugarin Duailibe'nin bu konuda bir sorumluluğu olmadığı belirtilmektedir. Süreç, ülkenin yargı sistemindeki mali şeffaflık denetimlerinin ne kadar sıkı olduğunu gündeme getirmektedir.

TJMA'nın Yüksek Mahkemesi'ne gönderdiği bilgilere göre, söz konusu yüksek meblağ bir yargıcın emekliliği sırasında ödenen tazminat ve kıdem bedellerini kapsamaktadır. Mahkeme, bu ödemenin yasallığı konusunda Yüksek Mahkeme'den nihai bir karar beklenene kadar meblağın anayasal tavan limitiyle sınırlandırılmasına karar verildiğini ifade etmiştir. Ayrıca mahkeme, STF'nin belirlediği parametrelerin üzerinde yapılan 6 ödeme daha olduğunu itiraf etmiştir. Ancak mahkeme, bu ekstra ödemelerin tamamının anayasal ceiling'den açıkça muaf tutulan tatil ikramiyeleri ve 13. maaş gibi kalemlerden oluştuğunu savunmuştur. Yetkililer, herhangi bir sınır aşımı durumunda ödemenin derhal askıya alındığını iddia etmektedir.

Soruşturma ve açıklama süreçleri tam anlamıyla sorunsuz ilerlememiştir; zira TJMA, mart, nisan ve mayıs aylarına ait maaş bordrolarını sisteme yükleyememiştir. Mahkeme, bu eksikliğin dijital dosya boyutlarının STF'nin elektronik sistemlerinin kapasitesini aşmasından kaynaklanan 'teknik bir sınırlama' nedeniyle olduğunu öne sürmüştür. Dosya aktarım sorununun çözümü için bordro belgelerinin mahkeme üyelerinin ve STF Genel Sekreterliği'nin kurumsal e-posta adreslerine doğrudan gönderildiği bildirilmiştir. Bu durum, devasa devlet verilerinin yönetimi ve yasal süreçlerdeki dijital altyapı yetersizliklerini gözler önüne sermektedir. İlgili mali kayıtların şeffaf bir şekilde Yüksek Mahkeme'ye sunulup sunulmayacağı merak konusudur.

Maranhão eyalet mahkemesinin dışında, Federal Bölge, Goiás, Paraná, Rio de Janeiro, Rio Grande do Norte ve Rondônia'ya ait Adalet Mahkemeleri de STF'ye detaylı açıklamalar yapmakla yükümlüdür. Bu mahkemelere tanınan süre perşembe günü akşam saatlerinde sona erecektir. Flávio Dino, Alexandre de Moraes, Cristiano Zanin ve Gilmar Mendes gibi STF bakanları tarafından müştereken verilen bu emir, yargıç maaşlarını ilgilendiren geniş kapsamlı davaların bir parçasıdır. Süreç, 'Folha de S. Paulo' gazetesinin yedi farklı mahkemenin STF kararını esneterek hakimlere yasal limitlerin üzerinde maaş ödediğini ifşa etmesiyle başlamıştır. Gazete haberinin ardından yargı bağımsızlığı ve yargı mensuplarına yapılan sırça köşkteki mali denetimler Brezilya gündemine oturmuştur.

Söz konusu ek ödemeler, yargıçlara ek maağ ve primleri yasaklayan kararın ardından Brezilya'da 'penduricalhos' olarak adlandırılan yıpranmış ve yüksek maliyetli yargı ayrıcalıkları çerçevesinde değerlendirilmektedir. Geçtiğimiz haziran ayında STF, konuyla ilgili temyiz başvurularını karara bağlamış ve izin verilen ek ödeme listesini bir miktar genişletmiştir. Ancak mart ayındaki ilk kararla belirlenen kısıtlamanın tamamı kaldırılmamış, ek ödemelerin anayasa tavanının (bir bakanın maaşı artı %35'lik zaman şartı ek ödemesi) maksimum %35'ini aşamayacağı kuralı korunmuştur. Öte yandan sağlık yardımı, tatil ikramiyesi ve seçim görevi zammı gibi bazı istisnai ödemelerin bu %35'lik sınırın dışında tutulmasına izin verilmiştir. Brezilya Yüksek Mahkemesi'nin bu type kapsamlı kararları, ülkenin mali disiplini ve kamu vicdanında yargının saygınlığı doğrultusunda kritik bir öneme sahiptir.