Çernobil Bölgelerindeki Ukraynalı Emeklilere 2.595 Grivna Ek Ödeme

Ukrayna hükümeti, Çernobil Nükleer Santrali felaketinden etkilenen bölgelerde yaşamış olan emeklilere yönelik yeni bir sosyal destek adımı atmaya hazırlanıyor. 2026 yılı devlet bütçesi kanununa dayandırılan bu düzenleme ile belirli şartları taşıyan çalışmayan emeklilere aylık 2.595 Grivna tutarında bir ek ödeme yapılması planlanıyor. Ukrayna Emeklilik Fonstu tarafından duyurulan bu uygulama, felaketin yaralarını sarmaya ve mağdurları ekonomik olarak desteklemeye yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ödenecek tutar, iş gücünü kaybetmiş bireyler için belirlenen asgari geçim indisine bağlı olarak hesaplandığı için her yıl yeniden değerlendirilebiliyor. Bu sayede enflasyonist baskılara karşı emeklilerin alım gücünün kısmen korunması hedefleniyor.

Söz konusu ek ödmeden faydalanabilmek için adayların belirli ve katı bazı ikamet şartlarını yerine getirmiş olması gerekiyor. Başvuru sahiplerinin, Çernobil facerasinin yaşandığı 26 Nisan 1986 tarihi itibarıyla zorunlu veya garantili gönüllü tahliye bölgelerinde yaşıyor olması şartı aranıyor. Bunun yanı sıra, söz konusu radyasyon kirliliği olan tehlikeli bölgede 1 Ocak 1993 tarihine kadar ikamet etmiş olan kişilerin de bu haktan yararlanabileceği belirtiliyor. Aynı radyoaktif bölge sınırları içerisinde adres değişikliği yapmış olan emeklilerin ise bu destekten mahrum bırakılmayacağı ve haklarının korunacağı vurgulanıyor. Bu kapsamlı kriterler, desteklerin gerçekten felaketten olumsuz etkilenmiş ve bölgede yaşamak zorunda kalmış kişilere ulaşmasını sağlamayı amaçlıyor.

Ancak bu ek ödeme sistemi, herkesi kapsayan sınırsız bir düzenleme olmayıp bazı kesimleri net bir şekilde dışarıda bırakıyor. Örneğin, felaketin ardından güvenli bölgeye taşınıp daha sonra tekrar kirlenmiş bölgeye geri dönen kişiler bu haktan yararlanamıyor. Aynı şekilde, 26 Nisan 1986 tarihinden sonra ilk kez bu riskli bölgelere yerleşmiş olan kişilerin de destek alması mümkün değil. Düzenlemenin bir diğer önemli kuralı ise, hâlihazırda aktif olarak çalışan emeklilerin bu ek ödemeden yararlanamayacak olmasıdır. Bu kısıtlamalar, devlet bütçesindeki kaynakların en fazla ihtiyaç duyan ve tamamen emekli maaşıyla geçinen dezavantajlı gruplara yönlendirilmesini hedefliyor.

Ukrayna hükümeti, kayıt eksiklikleri nedeniyle mağduriyet yaşanmaması adına 2026 yılı için yepyeni bir hak talep mekanizmasını da hayata geçirdi. Normal şartlarda devlet veri tabanlarında veya vatandaşlık kayıtlarında o kişinin kirlenmiş bölgede yaşadığına dair bilgi bulunması gerekiyor. Ancak gerekli resmi bilgiler pasaportta, Demografik Devlet Kayıt Sistemi'nde veya Göç İdaresi veri tabanında yer almıyorsa, emekliler özel bir komisyona başvurma hakkına sahip olacak. Bu özel komisyonlar bölgesel askeri yönetimler bünyesinde faaliyet gösterecek ve Türkiye'deki benzerleri gibi süreci adilce değerlendirecektir. Başvurmak isteyen emeklilerin gerekli evrakları 30 Eylül 2026 tarihine kadar teslim etmeleri gerektiği ve şu an için Ukrayna genelinde sekiz such komisiyonun aktif olarak çalıştığı bildirildi.

Bu Çernobil odaklı ek ödemelerin haricinde, Ukrayna'da yaş ilerledikçe devreye geren otomatik ek maaş destekleri de bulunmaktadır. Ukrayna Emeklilik Fonstu verilerine göre, 70 yaşını dolduran tüm emeklilere ekstra 300 Grivna, 75 yaşını dolduranlara 456 Grivna ve 80 yaşını aşanlara ise 570 Grivna tutarında aylık ödeme yapılmaktadır. Bu yaşa bağlı ödemeler herhangi bir bürokrasi gerektirmeksizin kişinin doğum gününü takip eden ilk aydan itibaren otomatik olarak hesaplanmaktadır. Ayrıca, beş veya daha fazla çocuk yetiştirmiş kadınlara da yıllık olarak bin Grivna'nın üzerinde ekstra sosyal destek sağlanabilmekte, ancak bu imkândan faydalanmak için bizzat müracaat edilmesi şartı aranmaktadır. Bu çeşitli sosyal destek mekanizmaları, ülkenin yaşlanan nüfusuna ve özel durumu olan vatandaşlarına bütçe imkânları ölçüsünde daha iyi bir yaşam standardı sunmayı amaçlamaktadır.