Çin'deki Kutsal Tai Dağı, Milyonlarca Yuanlık 'Bıçak Tellere' Sarıldı

Çin'in Shandong eyaletinde yer alan ve hem dünya kültürel hem de doğal mirası listesinde bulunan efsanevi Tai Dağı (Taishan), etrafı 135 kilometrelik devasa bir bıçaklı tel örgü ile çevrelenerek büyük bir tartışma konusu oldu. Sınır bölgelerinde veya yüksek güvenlikli cezaevlerinde kullanılan, keskin ve askeri amaçlı 'bıçak tellerin' bu kutsal dağı çepeçevre sarması, kamuoyunda yoğun bir tepki çekti. Yetkililer, bölgedeki yoğun orman yangınlarını önleme, yasadışı yürüyüşçülerin geçişini engelleme ve ağaç hastalıklarının yayılmasını durdurma gibi gerekçelerle bu tel örgülerin inşa edildiğini iddia etti. Ancak söz konusu projenin maliyetinin tamamen vergi mükelleflerinin parasıyla karşılanmış olması ve devasa bir bütçeyi gerektirmesi, halkın büyük öfkesini doğurdu. Bölge halkı ve aktivistler, bu durumun doğal ve kültürel bir mirası adeta açık bir hapisaneye dönüştürdüğünü savunarak yetkililerin kararını eleştirdiler.

Devlette yaşanan bu skandalın boyutunu ortaya çıkaran en çarpıcı detay ise projenin finansal büyüklüğü oldu. İlk başta basit bir güvenlik önlemi gibi sunulan bu fiziksel engel projesinin toplam maliyetinin yaklaşık 25 milyon 190 bin Yuan (yaklaşık 3.5 milyon Dolar) olduğu ortaya çıktı. Resmi açıklamalara göre, projenin tüm finansmanı doğrudan hükümetin merkezi bütçesi ve vergi mükelleflerinin ödediği paralar kullanılarak sağlandı. Basit bir hesaplamaya göre, bu devasa yatırımın geri dönmesi için dağa giriş bileti alarak turistlerden kaçan en az 220 bin kişiyi yakalamak gerektiği tahmin ediliyor. Yetkililerin, söz konusu tel örgülerin paslanması ve hasar görmesi nedeniyle ileride oluşacak muhtemel bakım ve onarım masraflarını ise şimdiden bu bütçeye dahil etmemiş olmaları, projenin ne kadar plansız yapıldığını gözler önüne seriyor.

Toplumun çeşitli kesimlerinden gelen eleştiriler ve medyanın yoğun baskısı sonucunda, yerel yönetim sonunda geri adım atmak zorunda kaldı ve tel örgüleri kaldırma kararı aldı. Tai'an şehir yetkilileri tarafından yapılan yazılı açıklamada, bölgedeki bıçaklı tellerin belirli bölgelerde ve aşamalı olarak sökülüp yerine farklı uygulamaların getirileceği belirtildi. Ancak hükümet yetkilileri, bu skandaldan dolayı hiçbir özür dilemedi ve yapılan hatayı kabul etmeyi reddetti. Onların gözünde bu devasa hata, yalnızca bir 'iyileştirme' olarak görüldü ve halkın tepkisi karşısında stratejilerini revize etmek zorunda kaldıkları için sessizce hareket etmeyi tercih ettiler. Resmi makamların, halkın ve bağımsız medyanın sorgulamaları karşısında sorumluluğu üstlenmekten kaçınması, yönetimdeki şeffaflık eksikliğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Tel örgülerin inşası için sunulan resmi ve teknik gerekçeler, bağımsız gözlemciler ve halk tarafından tamamen dayanaksız ve saçma bulunarak çürütüldü. Dağda halihazırda çok sayıda yüksek teknoloji ürünü yapay zeka destekli kameralar ve termal sensörler ile orman yangınlarına karşı kusursuz bir izleme ağının kurulduğu, bu yüzden tel örgüye gerek olmadığı vurgulandı. Ayrıca, bitki örtüsünü tehlikeye atan zararlı böceklerin ve hastalıkların yayılmasını engellemek için yerden yüksekliğe kurulan bir tel örgünün hiçbir biyolojik veya bilimsel fayda sağlamayacağı uzmanlar tarafından açıkça ifade edildi. Yetkililerin asıl gizli amacının, dağa kaçak gidenleri ve 'ucusucusu' (yürüyüşçü) engellemek olduğu, doğayı koruma bahanesinin ise yalnızca kamuoyunu kandırmak için kullanılan bir perde olduğu iddia edildi. Halkın kendi vergileriyle inşa edilen bu örgünün asıl amacının kendilerini engellemek olması, bölgede derin bir hayal kırıklığı yarattı.

Yaşanan bu olay, kamu ihale süreçlerindeki yolsuzluk iddialarını ve skandalları da beraberinde getirdi ve ihaleyi alan şirket sorgulanır hale geldi. Projenin ihalesini kazanan inşaat şirketinin, geçmişte benzer işlerde çok başarısız olduğu ve bu alanda yeterli deneyime sahip olmadığı ortaya çıktı. Daha da şaşırtıcı olan ise bu şirketin, bu milyonlarca Yuanlık devlet ihalesini kazandıktan hemen sonra sıfırdan başlayarak güvenilirlik derecesinin aniden yükselmesi ve resmi yetki belgelerinin bir üst seviyeye çıkarılmasıydı. Resmi devlet kayıtlarına göre, söz konusu dev projenin çevresel ve güvenlik riskleri değerlendirme raporlarının ise tamamen boş bırakıldığı ya da hiç hazırlanmadığı görüldü. Tüm bu skandallar dizisi, halkın ve sivil toplum örgütlerinin kamu projelerinin şeffaf ve kanuni bir şekilde denetlenmesi gerektiği konusundaki çağrılarını daha da güçlendirdi ve hükümetin çevre politikalarını derinden sorgulattı.