Çinli Akademisyen Uyardı: ABD'nin Gerilemesi, Çöküşü Anlamına Gelmiyor

Önde gelen Çinli bir akademisyen ve yorumcu, küresel güç dengeleri üzerine yaptığı son değerlendirmelerde, Amerika Birleşik Devletleri'nin uluslararası alanda göreli bir gerileme yaşadığını ancak bunun kesin bir çöküş anlamına gelmediğini vurguladı. Hong Kong Çin Üniversitesi Şenzhen Kamu Politikası Okulu Dekanı Zheng Yongnian, mevcut küresel sistemin dinamiklerini analiz ederken diğer ülkeleri tedbirli olmaya çağırdı. Yongnian'a göre ABD'nin gücünün azaldığı yönündeki yaygın kanı, ileride ciddi stratejik hatalara yol açma potansiyeli taşıyan aldatıcı bir algıdan ibaret. Bu durumun nedeni, dünya sahnesinde Amerika'nın yerini doldurabilecek_absolute bir gücün henüz ortaya çıkmamış olmasıdır. Dolayısıyla, ABD'nin mevcut hegemonik konumunu tamamen yitirdiğini düşünmek, uluslararası ilişkiler açısından son derece riskli bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir.

Akademisyen, ABD'nin küresel hakimiyetindeki erozyona rağmen hala küresel bir hegemonik güç olarak varlığını sürdürdüğünü belirterek bu görüşünü temellendirmektedir. Bir ülkenin hegemonik statüsünü koruyabilmesi için yalnızca kendi iç dinamiklerindeki gücün yeterli olmadığını, aynı zamanda rakip güçlerin durumunun da belirleyici olduğunu ifade etmektedir. Zheng Yongnian, ABD'nin askeri, ekonomik ve kültürel anlamdaki etkisinin göreli olarak azaldığı noktasında diğer analistlerle hemfikir olduğunu açıkça kabul etmektedir. Ancak bu gerilemenin, onun uluslararası sistemi şekillendirme kapasitesini tamamen elinden aldığı anlamına gelmediğini sert bir dille eleştirmektedir. Çünkü mevcut küresel askeri ve ekonomik mimari içinde, Washington'un yerini alacak kadar güçlü, kurumsallaşmış ve küresel kabul gören alternatif bir güç henüz tam anlamıyla teşekkül etmemiştir.

Bu bağlamda Yongnian, Çin dahil olmak üzere yükselen güçlerin ve diğer küresel aktörlerin ABD'yi hafife almaması gerektiği konusunda ciddi bir uyarıda bulunmaktadır. Hakimiyetin geçirildiği bu geçiş döneminde, Amerikan sisteminin zayıfladığı yönündeki varsayımlara dayanarak aceleci stratejik adımlar atmak büyük tehlikeler içerebilir. Akademisyen bu tür bir düşünce yapısını, ileride telafisi çok zor hatta "ölümcül bir hata" olarak nitelendirmekten çekinmemektedir. Zira hegemonik bir gücün kriz dönemlerinde, mevcut sistemden çıkar sağlamak amacıyla sert ve öngörülemez tepkiler verebilmesi oldukça muhtemeldir. Bu nedenle, uluslararası arenada rekabet eden tüm devletlerin çok daha dikkatli, analitik ve uzun vadeli bir diplomasi yürütmesi elzem görülmektedir.

Bu açıklamalar, dünya genelinde ivme kazanan çok kutuplu dünyaya geçiş tartışmalarına farklı ve analitik bir boyut kazandırıyor. Son yıllarda Pekin, Moskova ve diğer yükselen ekonomilerin küresel yönetişimde daha fazla söz sahibi olmak istemesi, Amerikan etkisinin mevcut sisteminde derin çatlaklar oluşturduğuna işaret etmektedir. Ancak Zheng Yongnian'ın vurguladığı gibi, sistemdeki bu çok kutuplu kıpırdanma, ABD'nin aniden sistem dışı kalacağı bir senaryoyu gerçekleştirmemektedir. Eski kurumların değişmesi veya yeni güçlerin yükselişi yıllar, hatta on yıllar süren karmaşık ve çok boyutlu bir uyum sürecini gerekli kılmaktadır. Dolayısıyla ABD'nin gerilemesi, ani bir yıkım yerine uzun, yavaş ve pürüzlü bir global güç transfer sürecinin habercisi olarak okunmalıdır.

Bu açıdan bakıldığında, küresel jeopolitik rekabetin bundan sonraki aşamasının kısa vadeli varsayımlarla değil, derinlemesine bir stratejik sabırla yönetilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Zheng Yongnian'ın Guangdong-Hong Kong-Macao Büyük Körfez Bölgesi incelemesi sırasında dile getirdiği bu görüşler, özellikle Asya merkezli akademik ve siyasi çevrelerde yankı uyandırmaya devam etmektedir. Bu perspektif, yalnızca ABD'nin değil, rakip olarak görülen güçlerin de iç ve dış politikalarını yeniden değerlendirmeleri gerektiğini gözler önüne sermektedir. Sonuç olarak, ABD hegemonyasının nispi bir düşüş yaşasa bile askeri ve ekonomik araçlarının uluslararası arenadaki ağırlığının devam ettiği bir gerçektir. Bu gerçeği görmezden gelmek yerine, uluslararası toplumun mevcut küresel gerilimleri yönetirken pragmatik, çok boyutlu ve gerçekçi politikalara odaklanması kaçınılmazdır.