Emekli ve Memur Maaşlarına Zam Oranları Belli Oldu: Adalet ve Kayıp Tartışmaları

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan haziran ayı enflasyon verilerinin ardından, yılın ilk altı ayına ilişkin maaş artış oranları netliğe kavuştu. Resmî verilere göre, SSK ve Bağ-Kur emeklileri, altı aylık enflasyon farkı olarak yüzde 17,76 oranında zam alırken, toplu sözleşme hükümleri gereği memur ve memur emeklileri için bu artış yüzde 13,52 ile sınırlı kaldı. Bu durum, memur emeklilerinin resmî enflasyonun bile altında bir artışla karşılaşmasına ve ekonomik anlamda zor bir süreç geçirmesine neden olurken, milyonlarca vatandaşın beklediği refah payı ve seyyanen zam beklentilerinin de karşılanmadığı görüldü.

Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş tarafından kaleme alınan değerlendirmelerde, memur emeklilerinin yaşadığı ekonomik kayıp ve adaletsizlik detaylı bir şekilde masaya yatırıldı. Karakaş, hesaplamalara göre memur ve memur emeklilerinin TÜİK’in açıkladığı resmî enflasyonun yaklaşık yüzde 4,24 altında bir maaş artışı ile karşı karşıya kaldığını, bu durumun cüzdanlardaki ekonomik yangını söndürmeye yetmeyeceğini vurguladı. Özellikle 2023 yılından bu yana gündemde olan ve vaat edilen seyyanen zam konusunun bugünkü şartlarda hangi rakama tekabül ettiği ve Meclis’teki son teklifler bağlamında ne durumda olduğu merak konusu olurken, en düşük maaş uygulamasının genişletilmesi neticesinde ortaya çıkan yeni eşitsizlikler de eleştirildi.

En düşük emekli maaşına yönelik yapılan düzenlemeler ve taban maaş uygulamasının kapsamı, ekonomi yönetimi tarafından yapılan açıklamalar sonrasında tartışma konusu haline geldi. Hükûmetin verdiği kanun teklifi doğrultusunda en düşük emekli maaşının 20.000 TL taban üzerinden kümülatif olarak 23.552 TL’ye çıkarılması planlanırken, bu uygulamanın 5 milyonu aşkın emekliyi kapsayacak hâle gelmesi sistemsel bir paradoksu da beraberinde getirdi. Kök maaşı düşük olan emeklilerin neredeyse yüzde 100'e varan oranda devlet desteği alırken, sisteme uzun yıllar yüksek prim ödeyerek katkı sağlamış olan ve kök maaşı 20.000 TL üzerinde olan kesimin, yaptıkları katkının karşılığını alamadıkları gibi yeni dönemde destekten mahrum bırakılacak olmaları büyük bir haksızlık olarak nitelendirildi.

Ankara kulislerinden gelen bilgiler doğrultusunda, memur emeklilerinin umduğu refah payı ve seyyanen zam artışlarının temmuz ayı itibarıyla realizasyon şansının oldukça düşük olduğu, hatta bu yönde bir çalışmanın bulunmadığı iddia edildi. Toplu sözleşme hükümleri gereğince sadece %13,52’lik bir artışla yetinmek zorunda kalan memur emeklilerinin, 2,5 milyon kişilik büyük bir kitlesinin yaşam standartlarının korunması adına en azından SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yapılan %17,76’lık zamma denkleştirilmesine yönelik tek bir umut olduğu belirtildi. Ancak bu ihtimalin dahi şu an için oldukça zayıf bir senaryo olarak görüldüğü ve hükûmet kanadından bu konuda somut bir adım atılmadığı ifade edildi.

Mevcut tablo ve ekonomik göstergeler ışığında, temmuz ayında yürürlüğe girecek yeni zamlar sonrası en düşük memur emekli maaşının 27.877 TL seviyesinde kalacağı, aradaki farkın kapatılmaması durumunda ise yaşam maliyetlerinin artmasıyla birlikte bu kesimin alım gücünün daha da erimeye devam edeceği öngörüldü. Uzmanlar, matematiksel verilerin ışığında memur emeklilerinin yaşadığı kaybın sadece geçici bir durum olmayıp, yapısal bir sorun haline dönüştüğünü ve gelecek dönemdeki maaş pazarlıkları için de ciddi bir risk faktörü oluşturduğunu konusunda uyarılarda bulundu.