Eski Sağlık Bakanı Rogobete, Pfizer ile Romanya arasındaki 13 milyar Eurolik ihtilafa ilişkin müdahalesini açıkladı

Romanya eski Sağlık Bakanı Alexandru Rogobete, ilaç devi Pfizer ile Romanya devleti arasında yaşanan ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran mali ihtilafa dair önemli açıklamalarda bulundu. Pandemi döneminde yapılan aşı anlaşmaları kaynaklı olarak devletin şirkete ödemesi gereken 13 milyar Euro'yu aşan borç nedeniyle başlayan hukuki süreç, şirketin icra takibi başlatmasıyla yeniden gündeme geldi. Özellikle Pfizer'in Romatsa'nın (Romanya Hava Trafik Hizmetleri) hesaplarına bloke koydurması için girişimde bulunması, konunun ciddiyetini ve uluslararası boyutunu gözler önüne serdi. Rogobete, yaptığı açıklamada bakanlık döneminde konuyu sadece hukuki değil, diplomatik kanallardan da çözüme kavuşturmak için yoğun çaba sarf ettiğini vurguladı.

Rogobete, Sağlık Bakanı olarak görev yaptığı sürede, söz konusu borcun devlet bütçesine oluşturacağı olumsuz etkiyi minimize etmek adına çeşitli adımlar attığını ve inisiyatif kullandığını belirtti. Bu kapsamda, dönemin Maliye Bakanı ile birlikte ABD'nin başkenti Washington'da temaslarda bulunduklarını ve Romanya'nın lehine olabilecek makul bir çözüm yolu aradıklarını detaylarıyla anlattı. Şirketin iddiaları ve devletin yükümlülükleri arasında denge kurmaya çalışan yetkililer, süreç devam ederken ikili görüşmeleri sürdürerek siyasi ve mali krizi yönetmeye çalışmışlardır. Ancak Rogobete, bakanlık görevinden ayrılması sonrası bu diplomatik girişimlerin ve görüşmelerin hangi aşamaya geldiği konusunda bilgi sahibi olmadığını, sürecin şeffaflığından emin olamadığını dile getirdi.

Eski bakan, görevden ayrılmasından sonra bugüne değin Pfizer ile yürütülen görüşmelerin devam edip etmediği, bir değişiklik olup olmadığı veya stratejinin ne yönde evrildiği hususunda herhangi bir bilgiye sahip olmadığını net bir dille ifade etti. Bu bilgi eksikliğine rağmen, kamu yararı gereği Romanya'nın hiçbir koşulda diyalog kanallarını kapatmaması veya masadan kalkmaması gerektiğine, savunma mekanizmalarının devamlılığının şart olduğuna dair inancını vurguladı. Ayrıca, ülkedeki siyasi gerilimlerin artmasıyla birlikte, bu teknik ve hukuki ihtilafın maalesef siyasi partiler arasında bir rekabet aracına dönüşme riski taşıdığı konusunda uyarılarda bulundu.

Hukuki sürecin seyri, Pfizer'in Avrupa Hava Trafik Yönetimi Örgütü (EUROCONTROL) nezdinde başlattığı icra takibiyle yeni bir boyut kazandı. Şirket, alacağına karşılık olmak üzere yaklaşık 3,4 milyar RON (Rumen Leyi) tutarındaki temel alacağa faizlerin eklenmesi ve yaklaşık 18,5 milyon Euro'luk yargılama giderleri için Romatsa'ya karşı yasal işlem başlattı. EUROCONTROL'ün havacılık sektöründeki finansal akışları yöneten konumu itibarıyla Pfizer'in bu yolu tercih etmesi, Romanya'nın uluslararası ödemelerinde sıkıntı yaşayabileceği endişesini beraberinde getirdi. Şu ana kadar Romatsa'nın resmi hesaplarının bloke edilmediği bilgisi verilse de, yasal süreç devam etmektedir ve şirketin mali tablosu üzerindeki tehdit sürmektedir.

Kökeninde 2024 yılının başlarında Brüksel'de açılan bir davaya dayanan bu ihtilaf, Pfizer ile Romanya arasında pandemi sürecinde imzalanan aşı tedarik sözleşmesine dayanıyor. Romanya, Covid-19 salgınına karşı mücadele kapsamında 28 milyon doz aşı alımını taahhüt etmiş ve bu sözleşme karşılığında yaklaşık 550 milyon Euro ödeme yapılması planlanmıştı. Ancak salgının hızla etkisini yitirmesi ve vaka sayılarının düşmesiyle birlikte Romanya yetkilileri, önceden sipariş edilen ancak kullanılmayacak olan dozların teslimatını kabul etmeyerek sözleşmeyi tam olarak uygulamama kararı almıştı. İşte bu uygulamama kararı, şirketin tazminat ve alacak taleplerini doğurarak bugünkü muni krizinin temelini oluşturdu.