Fransa, 2009 sonrası doğumlulara sigorta satışını yasaklamayı tartışıyor

Fransa’da, gelecekteki nesillerin tütün kullanımından tamamen arındırılmasını hedefleyen iddialı bir sağlık politikası gündeme gelmiştir. Ülkenin ulusal sağlık sigortası kurumu olan CNAM, sigaraların sadece 2009 yılı ve sonrasında doğmuş kişilere satışının yasaklanması önerisini desteklediğini açıklamıştır. Bu teklif, aslında dünya genelinde benzer şekilde uygulanan yıllık kademeli yasaklama yöntemlerinin aksine, çok daha sert ve kesin bir sınır çizmektedir. İngiltere’de Ben Spencer milletvekilinin önerdiği ve gündemde olan modelde, her yıl yasaklanma yaşı birer yıl artırılırken, Fransa’daki bu yeni yaklaşımın doğum yılına dayalı sabit bir kesişme noktası oluşturması planlanmaktadır. Bu durum, uygulamanın yasal ve pratik zeminine dair farklı tartışmaların başlamasına neden olmuştur.

Teklife destek veren CNAM, kilit noktanın sadece yasakları kademeli olarak artırmak değil, ülkede artık hiç kimseye sigorta satılmadığı bir “dumansız nesil” yaratmak olduğunu belirtmektedir. Bu yaklaşımın en büyük argümanı, sigara kullanımının toplumdan tamamen sökülmesi atfedildiğinde, yasakların uygulanmasının ve denetimin çok daha kolaylaşacağıdır. Eğer sigara satın alabilecek kesim sürekli gençleşen bir tabaka olursa, kaçakçılığın ve piyasa takibinin zorluğu her yıl artarak devam edecektir. Ancak satın alabilecek bir grubun hiç olmaması durumunda, yasadışı sigara ticaretinin de tükeneceği ve yeni nesillerin bağımlılığa başlamasının kesintisiz şekilde engelleneceği öngörülmektedir. Bu strateji, halk sağlığını korumak adına getirilen en kapsamlı önlemlerden biri olarak değerlendirilmektedir.

Fransa’da tütün kullanımı, her yıl binlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olan en büyük halk sağlığı sorunlarından biri olarak tarihsel bir yer tutmaktadır. Hükümet, Başkan Emmanuel Macron’un öncülüğünde, 2034 yılına kadar sigara kullanımını aşamalı olarak azaltmak ve ülkedeki “sigara bağımlısı nüfusu” sıfıra indirmek için çeşitli stratejiler izlemektedir. Geçmişte yapılan fiyat artışları, paketlerin üzerine uyarıcı resimlerin yerleştirilmesi ve kamusal alanlarda kısıtlamalar gibi klasik yöntemler olumlu sonuçlar verse de, hedeflenen sıfır seviyesine ulaşmak için daha radikal kararlara ihtiyaç duyulduğu görüşü hakim. CNAM’in bu yeni teklifi, mevcut politikaların yetersiz kaldığı noktada devreye girecek daha radikal bir çözüm arayışının ürünüdür.

Bu tür kapsamlı bir yasak, tabii ki yasal ve toplumsal açıdan önemli tartışmalar ve potansiyel zorluklar barındırmaktadır. Uzmanlar, belirli bir doğum yılına dayalı bir yasak getirmenin, anayasal eşitlik ilkeleriyle uyumlu olup olmadığı konusunda soru işaretleri oluştuğunu belirtmektedir. Bir grup vatandaşı, doğum tarihleri gereği diğerlerinden farklı bir kategoride tutmak ve onlara belirli bir ürünü tamamen yasaklamak, ayrımcılık iddialarına ve mahkemelerde uzun süren hukuki mücadelelere yol açabilir. Ayrıca, tütün endüstrisinin de bu tür bir yasak karşısında nasıl bir tavır alacağı ve mevcut tütün kullanıcıları üzerindeki sosyolojik etkiler de bilinmezliğini korumaktadır.

Dünyanın geri kalanı, Fransa’nın atacağı bu adımı büyük bir ilgiyle takip etmektedir. Eğer Fransa böyle bir yasayı başarıyla hayata geçirirse, bu, küresel halk sağlığı politikalarında bir dönüm noktası sayılabilir. Diğer Avrupa ülkeleri ve ABD gibi devletler, benzer sonuçlara ulaşmak için daha yumuşak yıllık yasaklamaları düşünürken, Fransa’nın bu sert önlemi bir “laboratuvar” olarak görüp görmeyeceği merak konusudur. Yasa tek bir nesli tamamen hedeflemesi nedeniyle, bugünkü yetişkin sigara içenlerinin hayatını etkilemeyecek olsa da, toplumun geleceğini ve 15 yıl sonrasının sosyolojik yapısını kökünden değiştirme potansiyeline sahiptir. Bu deneyin başarılı olması, dünya genelinde tütünle mücadelede yeni bir sayfa açabilir.