Hükümetler Kapitalizmi Yanlış Yapıyor: İşte Nasıl Düzelteceğiz

Mariana Mazzucato, çağdaş ekonominin önde gelen isimlerinden biridir ve en çok girişimci devlet ile misyon odaklı 'moonshot' ekonomi anlayışıyla tanınır. Onun takipçi kitlesi oldukça geniştir; yükselen siyasetçi Andy Burnham'dan Papa'ya, Brezilya karnavalının organizatörlerinden ABD siyasetinin sağ kanadındaki Marco Rubio'ya kadar uzanır. Ash Sarkar, Hackney'deki EartH Tiyatrosu'nda canlı bir izleyici önünde Mariana Mazzucato ile bir araya gelerek yeni kitabı 'Ortak İyi Ekonomisi'ndeki fikirleri test etti.

Keir Starmer ve Rachel Reeves için her şey nerede ters gitti? Onlar Mazzucato'nun misyon dilini benimsediler ancak sonuç alamadılar. Burnham onların hatalarından ne gibi dersler çıkarabilir? Ortak iyiyi nasıl tanımlarız ve özel ile kamu sektörleri bunu başarmak için nasıl çalışmalıdır? Devlet neden savaş zamanlarında hedeflerine ulaşmada bu kadar etkiliyken, barış zamanlarında bu kadar beceriksizdir? Kamu sektöründe deney yapma ve başarısız olma özgürlüğü ihtiyacı ile şeffaflık gerekliliği arasında nasıl bir denge kurulmalıdır? Ve sınırlı zamanımızı temelde farklı yeni bir sistem inşa etmeye mi harcamalıyız, yoksa kapitalizmi düzeltmek ilericiler için en radikal hedef midir?

Mazzucato'nun çalışmaları, devletin yenilikçilikte oynadığı kritik rolü vurgular. Ona göre, devlet sadece piyasa başarısızlıklarını düzelten bir aktör değil, aynı zamanda aktif bir şekilde yön veren ve risk alan bir girişimcidir. Örneğin, iPhone'un arkasındaki teknolojilerin çoğu devlet tarafından finanse edilen araştırmalardan doğmuştur. Ancak bu başarıların meyveleri genellikle özel sektör tarafından toplanır. Mazzucato, bu dengesizliğin düzeltilmesi gerektiğini savunur.

Kitap, 'ortak iyi' kavramını merkeze alır ve ekonominin bu amaca hizmet edecek şekilde yeniden yapılandırılmasını önerir. Kamu yararına çalışan kurumların, kâr odaklı şirketlerle nasıl işbirliği yapması gerektiği üzerinde durur. Ayrıca, devletin misyonlarını belirlerken toplumun geniş kesimlerini dahil etmesi gerektiğini vurgular. Bu, sadece ekonomik büyüme değil, aynı zamanda sosyal adalet ve çevresel sürdürülebilirlik gibi hedefleri de kapsar.

Mazzucato, mevcut kapitalist sistemin krizlerine çözüm olarak radikal bir dönüşüm önermektedir. Ona göre, devletler piyasaları şekillendirmede daha aktif rol almalı ve uzun vadeli toplumsal faydayı kısa vadeli kârın önüne koymalıdır. Bu yaklaşım, hem sağ hem de sol siyasetten ilgi görmektedir. Ancak, bu fikirlerin pratiğe geçirilmesi, siyasi irade ve toplumsal mutabakat gerektirir. Ash Sarkar ile yaptığı söyleşide Mazzucato, bu zorlukları ve olası çözüm yollarını detaylandırmıştır.