Irak, Temmuz sonunda dolacak Türk boru hattı anlaşmasını yenilemek için adım attı

Irak, on yıllardır yürürlükte olan petrol boru hattı anlaşmasının önümüzdeki ay sona ermesinin hemen öncesinde, Türkiye ile yeni bir mutabakat sağlamak amacıyla resmi bir hükümet komitesi kurdu. Bağdat yönetimi, daralan Hürmüz Boğazı'na alternatif bir ihracat kanalı bulmak ve petrol akışını güvence altına almak için büyük bir çaba içine girmiş durumda. Bu girişim, bölgesel jeopolitik gerilimlerin ve enerji lojistiğinin giderek karmaşıklaşan yapısının Irak için taşıdığı hayati önemi bir kez daha gözler önüne seriyor. Irak Petrol Bakanlığı Sözcüsü Salim El-Rakabi'nin açıklamalarına göre kurulan yeni komite, yalnızca enerji bakanlığını değil, aynı zamanda maliye ve dışişleri bakanlıklarından yetkilileri ile Kürdistan bölgesinin temsilcilerini de kapsıyor. Söz konusu komitenin temel amacı, Türkiye tarafı ile masaya oturarak mevcut anlaşmanın yerini alacak kapsamlı ve uzun vadeli bir metni müzakere etmek olarak belirtildi.

Kirkük-Ceyhan boru hattını düzenleyen ve ilk olarak 52 yıl önce imzalanan tarihi pactın feshedilmesi yönündeki karar, Temmuz 2025'te Ankara tarafından Bağdat'a resmen bildirilmişti. Türk hükümeti, mevcut anlaşmanın bu yılın 27 Temmuz tarihinden itibaren geçerliliğini yitireceğini ve ikili ilişkiler çerçevesinde yepyeni bir düzenlemeye ihtiyaç duyulduğunu açıkladı. Uzun yıllar boyunca Irak ham petrolünün Avrupa ve diğer küresel pazarlara taşınmasında kilit bir rol oynayan bu hattın kaderi, şu anda iki ülke arasındaki diplomatik müzakerelerin odak noktasını oluşturuyor. Yetkililer, mevcut anlaşmanın sona erme tarihinin yaklaşması nedeniyle müzakara sürecinin hızla ivmelendirilmesinin ve taraflar arası görüş alışverişinin temposunun artırılmasının kaçınılmaz olduğunu vurguluyor. Bağdat, günlük ihracat operasyonlarında herhangi bir aksama veya kesinti yaşanmaması adına, Ankara ile net ve kalıcı anlayışlara ulaşma konusunda büyük bir kararlılık sergiliyor.

Türkiye, geçtiğimiz yıl OPEC'in en büyük ikinci petrol üreticisi konumundaki Irak'a, yalnızca boru hattı işletmeciliğini değil, aynı zamanda enerji ve diğer stratejik sektörlerdeki işbirliğini de kapsayan çok daha kapsamlı bir anlaşma tasarısı sunmuştu. Bağdatlı yetkililer o dönemde bu teklifi detaylıca incelediklerini ve değerlendirdiklerini ifade etmişlerdi. Irak Başbakanı Ali El-Zaidi'nin önümüzdeki ay Ankara'ya gerçekleştireceği planlanan ziyaretin, bu yeni dönem boru hattı anlaşmasının nihai şeklini almasında belirleyici olması bekleniyor. İki ülke arasındaki diplomatik temaslarda sadece enerji güvenliği değil, bölgesel ticaret ve karşılıklı ekonomik bağımlılıklar da masadaki ana başlıklar arasında yer alacak. Bu üst düzey görüşmeler, iki komşu ülkenin çıkarlarını uzlaştırarak ortak bir kazanç formülü yaratma potansiyeli taşıyor.

Bölgedeki son jeopolitik gelişmeler ve özellikle İran'ın ABD ve İsrail ile girdiği savaş, Hürmüz Boğazı'nın Irak petrolü için taşıdığı riskleri ciddi şekilde artırdı. Çatışmaların zirvesindeyken İran tarafından kapatılan ve bu ay sadece kısmen yeniden açılabilen bu dar su yolu, Irak'ın güney sahalarından yaptığı ihracatı derinden etkiledi. Su yolu hala kısıtlamalar altında faaliyet gösterdiği için, Irak'ın petrol ihracat seviyeleri savaştan önceki döneme kıyasla üçte bir oranına gerilemiş durumda. Bu kriz ortamında, Türkiye üzerinden geçen boru hatları Irak için sadece bir tercih değil, küresel enerji piyasalarına ulaşmak için hayati bir çıkış kapısı haline gelmiş bulunuyor. Irak'ın devlete ait Basra Petrol Şirketi'nin eski petrol mühendislerinden Hamza Cevahri de bölgedeki son gelişmelerin ardından Irak'ın boru hatlarına daha çok bel bağlayacağını ve bu nedenle Türkiye ile sağlam bir anlaşmaya ihtiyaç duyduğunu dile getiriyor.

İhracat verilerine bakıldığında Irak, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklığın yarattığı dev kaybı bir miktar telafi edebilmek için Mart ayında Kirkük-Ceyhan boru hattı üzerinden günlük 200.000 varillik bir ham petrol ihracatını yeniden başlatmıştı. Ancak bu rakam, ülkenin 4 milyon varilin üzerindeki devasa ihracat potansiyeli göz önüne alındığında oldukça sınırlı kalıyor. Bu yılın ilk dört aylık döneminde Irak'ın toplam petrol ihracatı yaklaşık 236 milyon varil seviyesinde gerçekleşirken, günlük ortalama 1.9 milyon varillik bu hacim devlete yaklaşık 16 milyar dolarlık bir gelir sağladı. Irak Petrol Pazarlama Kurumu tarafından açıklanan bu veriler, ülke ekonomisinin ne kadar kırılgan olduğunu ve yeni ihracat rotalarına ne kadar acil ihtiyaç duyduğunu net bir biçimde ortaya koyuyor. Bağdat hükümeti için Türkiye ile imzalanacak yeni boru hattı anlaşması sadece ekonomik bir tercih değil, ülkenin ekonomik istikrarını koruyabilmesi için elzem bir stratejik zorunluluk olarak değerlendiriliyor.