İspanya Correos'a 177 Geçici Sözleşme Cezası: Kamu İstihdamında Yeni Dönem

İspanya'nın Almería Sosyal Mahkemesi, devlet posta şirketi Correos'u (Sociedad Estatal de Correos y Telégrafos) iş hukuku açısından büyük bir emsal kararla mahkum etti. Mahkeme, bir kadın işçinin tam 20 yıl boyunca aralıksız şekilde 177 ayrı geçici sözleşmeyle çalıştırılmasını 'hukuki dolandırıcılık' (fraude de ley) olarak nitelendirdi. Karara göre şirket, dönemsel iş artışlarını gerekçe göstermek yerine, aslında kalıcı olan kadro ihtiyacını geçici işçilerle gizlemeye çalıştı. Mahkeme, işçinin 2023 yılında girdiği ve başarıyla geçtiği sınavı dikkate alarak onun daimi personele dönüştürülmesi gerektiğine hükmetti. Bu hukuki zafer, hem şirketin çalışanını geri almasını ya da 34.294,83 euro tazminat ödemesini zorunlu kılıyor.

Olayın geçmişi 2005 yılına dayanıyor ve geçici sözleşmelerle çalıştırılan milyonlarca kişi için tipik bir örneği temsil ediyor. Söz konusu çalışan, o yıl Correos'un işçi havuzuna kaydolarak ilk kısa süreli sözleşmesini imzalamıştı. Gelen on yıl boyunca işçilik ilişkisi, işsiz kaldığı aylar ve tekrar işe alındığı dönemler şeklinde kesintili bir resmi tarihçeye bürünmesine rağmen fiili olarak sürdürüldü. Çalışanın toplamda 12 yıl, yedi ay ve 28 günlük fiili hizmet süresi bulunduğu ve izin verilen en uzun çalışmasız aranın bile tüm sürenin yalnızca yüzde 3,28'ini oluşturduğu tespit edildi. Mahkeme, bu kesintilerin süreklilik arz eden işçilik bağını koparmadığına kanaat getirerek şirketin iddialarını çürüttü. 2025'in Mart ayında son sözleşmesi sona eren işçiye sadece 17,33 euro önemsiz bir kıdem tazminatı ödenmişti.

Mahkemenin verdiği kararın en kritik noktası, şirketin bu sözleşmelerin her biri için meşru bir geçicilik nedeni sunamamış olmasıdır. Yargıç, kamu kurumunun bu sözleşmeleri sadece belirli dönemlerdeki iş yoğunluğunu karşılamak için değil, devamlı bulunan yapısal bir personel açığını kapatmak için kullandığı sonucuna vardı. Avrupa Birliği Adalet Divanı (TJUE) ile İspanya Yüksek Mahkemesi'nin kamu sektöründeki kötüye kullanım nedeniyle feshedilen sözleşmelere karşı son zamanlarda oluşturduğu katı içtihata referans verildi. Ayrıca, çalışanın 2023 yılındaki kurum sınavlarını geçmesine rağmen açık kadro olmaması sebebiyle göreve başlatılmamış olması da mahkeme tarafından dikkate alındı. Son dönemde Yüksek Mahkeme'nin açtığı yeni hukuki yola istinaden, sınavları kazananların kadro alamasa bile daimi personel statüsü kazanabileceği vurgulandı.

Karar, kamu çalışanlarını temsil eden sendikalar tarafından işçi haklarının korunması adına büyük bir zafer olarak coşkuyla karşılandı. Sipcte sendisi, davayı destekleyerek yıllardır süregelen istismar zincirinin kırılmasında kritik bir rol oynadı ve hukuk mücadelesinin önemine dikkat çekti. Ne var ki, kazanılan bu zaferin içinde işçiyi mağdur eden kurumsal bir paradoks da bulunuyor. Correos'un kendi iç mevzuatındaki bir kural uygulandığında, mahkeme haklı olarak hukuki dolandırıcılığı tespit etse dahi işçinin kıdemi tümüyle sıfırlanacak. Bu, kurumun ilgili kuralı uyarınca işçinin işçi havuzundaki tüm kıdem yıllarını kaybederek listelerde en başa, yeni başlayanlar konumuna geri dönmesi ve yeniden yarışmak zorunda kalması anlamına geliyor.

İspanya'daki milyonlarca kamu çalışanı için son derece geniş kapsamlı etkiler doğurabilecek olan bu emsal kararın yankıları hızla yayılıyor. Mahkeme süreci, kamu kurumlarında geçici statüde istihdam edilen ve yıllarca sömürülen tüm çalışanlara, dava açarak daimi kadro statüsü talep edebilecekleri çok güçlü bir dayanak sunuyor. Uzmanlar, sınavları kazanmış ya da aralıksız zincirleme sözleşmelerle yıllarca çalıştırılmış kamu personelinin benzer davalar açmasının an itibarıyla kaçınılmaz olacağını belirtiyor. Correos özelinde çalışan mağdurların haricinde, İspanya'daki diğer devlet kurumlarında da köklü bir istihdam politikası değişikliği yaşanması gündeme gelebilir. Hukuk çevreleri, bu hükmün yalnızca tek bir işçinin hakkını savunmakla kalmayıp kamu istihdam modellerindeki köklü haksızlıkları değiştirme potansiyeli taşıdığını ifade ediyor.