İsrail ve Lübnan Arasındaki Barış Anlaşmasının Detayları ve Çıkmazlar

İsrail ve Lübnan, ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen kapsamlı bir barış çerçevesi üzerine anlaşmaya vardı. Bu çerçeve, iki komşu ülkenin birbirlerinin varlık hakkını tanımasını ve aralarındaki savaş halini sona erdirmeyi amaçlamaktadır. Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri, Lübnan ordusunun ülke genelinde kontrolü sağlayarak Hizbullah'ı ve diğer silahlı grupları silahsızlandırmayı taahhüt etmesidir. Ancak bu şartlar, İran destekli Hizbullah tarafından kesin bir şekilde reddedildi ve grup bu durumu bir teslimiyet olarak nitelendirdi. Dolayısıyla, bölgede kalıcı bir huzurun sağlanıp sağlanamayacağı şu an için büyük bir belirsizlik taşıyor.

Anlaşmanın güvenlik boyutu, ilk aşamada iki pilot bölgenin oluşturulmasını öngörüyor. Bu bölgelerde altyapı çalışmaları başlayacak ve İsrail saldırılarından kaçan sivillerin evlerine güvenle dönmesi teşvik edilecek. İlerleyen süreçte hazırlanacak olan bir 'Güvenlik Ekibi', detaylı askeri düzenlemeleri ve doğrulama mekanizmalarını netleştirecek. ABD'nin de yer aldığı bir koordinasyon grubu, anlaşmanın sahada uygulanmasını yakından denetleyecek. Yine de, Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusundaki pratik zorluklar, bu sürecin ne kadar karmaşık olabileceğini gözler önüne seriyor.

İsrail'in güney Lübnan'dan çekilme süreci, bölgedeki en çok tartışılan konulardan biri olarak öne çıkıyor. İsrail, Lübnan toprakları üzerinde hiçbir территorial hırsı olmadığını ve Hizbullah tehdidinin tamamen ortadan kalkmasının ardından askerlerini çekeceğini resmi olarak açıkladı. Bununla birlikte, bu durum İsrail'in işgal ettiği 'güvenlik bölgesinden' yakın bir zamanda vazgeçeceğini göstermiyor. Hizbullah tamamen silahsızlandırılana ve bir tehdit unsuru olmaktan çıkana kadar İsrail askerlerinin bölgede kalması planlanıyor. Bu durum, Lübnan devleti için hem egemenlik hem de güvenlik açısından ciddi bir kriz oluşturuyor.

Barış çerçevesi sadece güvenlik ve askeri adımlardan ibaret değil; sivil işbirliği ve yeniden yapılanma boyutunu da içeriyor. ABD, uluslararası ortaklarıyla birlikte hareket ederek Lübnan'ın yeniden inşası için büyük bir destek seferberliği başlatmayı planlıyor. Bu kapsamda ülkede tahrip olan altyapıların onarımı, ekonomik canlanmanın sağlanması ve insani yardımların ulaştırılması öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Ayrıca her iki ülke, uluslararası hukuk ve siyasi alanlardaki düşmanca eylemlerini durdurmayı ve esir takası ile kayıp kalıntıların bulunması için işbirliği yapmayı kabul etti. Bu maddeler, iki ülke arasındaki gerginliğin uzun vadede azaltılmasına yönelik diplomatik bir çaba olarak değerlendiriliyor.

Bu son barış girişimi, bölgede daha önce yaşanan ve başarısızlıkla sonuçlanan ateşkes girişimlerinin gölgesinde kalıyor. Kasım 2024'te varılan bir önceki ateşkes, İsrail'in güney Lübnan'dan çekilmesini ve Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını öngörüyordu, ancak bu hedefler hiçbir zaman tam olarak sağlanamadı. Lübnan hükümetinin Hizbullah silahlarına el koyma çabaları İsrail'i tatmin etmedi ve İsrail zamanla saldırılarını yeniden başlattı. Özellikle 28 Şubat'ta İsrail ve ABD'nin İran'a düzenlediği ve İran'ın dini lideri Ali Hamenei'yi öldüren saldırı sonrası tansiyon zirveye çıktı. Hizbullah'ın kuzey İsrail'e ateş açmasıyla başlayan yeni çatışma dalgası, İsrail'in kara operasyonlarını genişletmesine ve hava saldırılarını şiddetlendirmesine yol açtı.