İsveç'te Anaokulu Müdürü Yargıtay Denetçisi Tarafından Kınandı: 'Pride Yürüyüşü Geri Adım'

İsveç'in Kalmar kentinde bir anaokulunun geçtiğimiz kasım ayında düzenlediği Pride haftası ve sonrasında gerçekleşen çocuk yürüyüşü, ülke genelinde geniş bir tartışmanın konusu olmuştu. Olay, çocuklarının evde yapılmış gökkuşağı bayraklarıyla anaokulu bahçesinde yürüyüşe katılmasını eleştiren bir baba tarafından İsveç Parlamento Denetçisi'ne (JO) bildirilmişti. Baba, anaokulunun küçük yaştaki öğrencileri üzerinde siyasi bir etki yarattığını ve onları bilinçsiz birer aktiviste dönüştürdüğünü iddia ederek duruma tepki göstermişti. Sürecin ardından İsveç'in en üst düzey idari denetim kurumlarından biri olan Justitieombudsmannen (JO), konuyu yakından incelemek üzere bir soruşturma başlatmıştı. Soruşturma, anaokullarının demokratik değerleri aşılamasının sınırlarını ve ebeveynlerin rızasının derecesini mercek altına almış durumdadır.

Babanın Kasım ayındaki başvurusunda öne sürdüğü iddialar oldukça sert ve dikkat çekiciydi. Küçük çocukların gelişimsel ve bilişsel olarak bu tür toplumsal konuları anlama yeteneğinden yoksun olduğunu savunan baba, ailelerin onayının alınmadan bu tür etkinliklere dahil edilmesini eleştirmişti. Ayrıca baba, okul öncesi yaş grubundaki çocukların neyi temsil ettiklerini tam olarak idrak edemeden birer sembol haline getirilmesini kabul edilemez bulduğunu ifade etmişti. Bu bağlamda, çocukların siyasi veya toplumsal mesajların taşıyıcısı olarak kullanılmasının etik olmadığı vurgulanmıştı. Şikayet dilekçesinde, okul yönetiminin ebeveynlerle yeterli iletişim kurmadığı ve onların hassasiyetlerini göz ardı ettiği belirtilmişti. Baba, okulun bu tür faaliyetleri tamamen durdurması gerektiğini savunarak yetkili mercilere başvurmuştu.

Tüm bu tartışmaların ve şikayetlerin ardından İsveç Parlamento Denetçisi (JO), olayla ilgili nihai ve bağlayıcı kararını açıkladı. Başdenetçi Erik Nymansson imzasıyla yayımlanan kararda, anaokullarının insan hakları, herkesin eşit değeri ve temel demokratik değerler üzerine eğitim vermesi gerektiği genel bir ilke olarak bir kez moret teyit edildi. Ancak kurum, adı geçen anaokulunun müdürünü, okul bahçesinde gerçekleştirilen söz konusu Pride yürüyüşü nedeniyle resmi olarak kınadı. Denetçilik, okul öncesi yaştaki çocukların tartışmalı konularda kendi bağımsız görüşlerini oluşturabilecek bilişsel kapasitede olmadıkları sonucuna vardı. Ayrıca çocukların bu etkinliğe katılımlarının yasal velayet sahiplerinin, yani ebeveynlerin açık rızasına bağlı kılınmaması nedeniyle, çocukların aslında etkinliğe katılmaya zorlandıkları sonucuna varıldı.

Kararda yer alan değerlendirmelerde, kurumun eleştirilerinin anaokullarının eşitlik ve insan hakları temelli temel değerler eğitimine yönelik olmadığı özellikle altı çizildi. Nitekim İnsanların eşit değerine saygı duymayı öğretmek İsveç eğitim müfredatının temel bir parçası olmaya devam etmektedir. Sorun, eğitim içeriğinden ziyade, küçük yaştaki çocukların birer demonstratorsiyon veya kanaat açıklama aracı olarak kullanıldığı algısı yaratan etkinliğin biçiminde ve uygulama şeklinde tespit edildi. Başdenetçi Nymansson, okul yönetiminin ebeveynlerde, çocuklarının bir fikir beyanında bulunmaya zorlandığı izlenimini yaratabilecek bu tür faaliyetlerden kaçınması gerektiğini açıkça ifade etti. Bu nedenle müdürün, pedagojik çalışmaların lideri ve koordinatörü olarak bu süreçteki sorumluluğunu reddedemeyeceği ve eleştirilerden kaçamayacağı belirtildi. Bu karar, İsveç'teki eğitim kurumları için emsal niteliği taşımakta ve ilerideki faaliyetlerin planlanmasını doğrudan etkilemektedir.

Bu kararın ardından hem yerel yönetimlerden hem de sivil toplum kuruluşlarından çeşitli açıklamalar peş peşe geldi. Kalmar Eğitim Müdürlüğü'nün geçici müdürü Lena Thor, P4 Kalmar radyosuna yaptığı açıklamada, kararı saygıyla karşıladıklarını ve anaokullarında artık Pride yürüyüşü düzenlemeyeceklerini onayladılar. Thor, müfredatta yer alan ve herkesin eşit değerine odaklanan değerler eğitimini farklı yöntemlerle sürdürmeye devam edeceklerini sözlerine ekledi. Buna karşın, İsveç LGBTİ hakları örgütü RFSL'nin başkanı Lovisa Brade, Parlamento Denetçisi'nin eleştirilerine sert tepki gösterdi. Brade, Pride yürüyüşünün, toplumun büyük bir kesiminin desteklediği demokratik değerlerin bir tezahürü olduğunu savunarak, bu tür etkinliklerin eşitlik çalışmalarının doğal ve vazgeçilmez bir parçası olması gerektiğini vurguladı.