Kaliforniya'da Toplu Taşıma Krizi: Seçmenler Kasım Ayında Vergi Artışını Reddetmeye Çağrılıyor

ABD'nin Kaliforniya eyaletine bağlı San Francisco Körfez Bölgesi'nde (Bay Area) toplu taşıma sistemleri derin bir mali krizin eşiğinde bulunuyor. Bölgedeki beş ilçe (county) üzerinde yaşayan seçmenler, kasım ayında yapılacak olan oylamada bölgesel bir satış vergisi artışını onaylamak üzere sandık başına gidecek. Yetkililer, BART ve Muni gibi ana toplu taşıma kurumlarının bu vergi onaylanmazsa hizmetlerini ciddi şekilde kesmek zorunda kalacağını duyurarak halkı uyarıyor. Bu hizmet kesintilerinin, bölge sakinları için hem yolculuk sürelerini uzayacağı hem de yaşam maliyetlerini daha da artıracağı ifade ediliyor. Ancak toplu taşıma lehine başlatılan bu kampanyaya karşı çıkan ve vergi artışına karşı güçlü bir muhalefet hareketi de hızla büyümeye başladı.

Contra Costa Vergi Mükellefleri Derneği tarafından başlatılan yeni bir kampanya, seçmenleri kasım ayındaki öneriyi reddetmeye teşvik ediyor. 'Uygun Fiyatlı Körfez Bölgesi Toplu Taşıma Komitesi' adı verilen bu muhalif grup, sürekli olarak vergi artışı talep etmek yerine alternatif finansman yöntemlerinin araştırılması gerektiğini savunuyor. Grup yönetim kurulu üyelerinden Tom Rubin, mevcut kaynakların yeniden yapılandırılarak bu krizin aşılabileceğine inanıyor. Rubin, seçmenlerin sürekli olarak ek vergilere onay vermek yerine, sistemin kendi içindeki kaynakların çok daha verimli kullanılması gerektiğini vurguluyor. Komite, bölgedeki saygın toplu taşıma ajanslarının 2024-2025 mali yılında zaten altı milyar dolardan fazla vergi, geçiş ücreti ve hükümet teşviki aldığına dikkat çekiyor.

Muhalefet komitesi, toplu taşıma kurumlarının mevcut fonlarını yeniden tahsis ederek operasyonel giderlerini karşılayabileceğini iddia ediyor. Bu kapsamda, BART Silicon Valley İkinci Aşaması, Kaliforniya Yüksek Hızlı Treni ve Caltrain'in San Francisco merkezî genişleme projeleri gibi devasa sermaye projelerine ayrılan fonların askıya alınmasını öneriyorlar. Grup, bu mega projelere yapılan harcamaların durdurulmasıyla kurumların kısa vadede günlük operasyonlarını tamamen fonlayabileceğini savunuyor. Ayrıca, 2028 seçimleri için çok daha küçük çaplı ve makul bir toplu taşıma vergisi teklifinin halkın önüne sunulabileceğini belirtiyorlar. Rubin, mevcut sistemin işletilmesinden ziyade 'amaçsız ve son derece aptalca' mega projelere devasa paraların harcanmasını eleştirerek bu fonların rasyonel amaçlara yönlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekliyor.

Öte yandan, satış vergisi artışını savunan 'Connect Bay Area Act' (Körfez Bölgesi'ni Bağla Yasası) destekçileri, muhalif grubun planının pratik olmadığını söyleyerek bu önerilere sert tepki gösteriyor. Kampanyanın sözcüsü Jeff Cretan, komitenin argümanlarını 'gerçeklikle bağdaşmayan' olarak nitelendiriyor. Cretan, bahsedilen büyük sermaye projeleri için ayrılan paraların büyük bir kısmının federal veya eyalet kaynaklarından geldiğini, bu fonların ise yasalar gereği operasyonel maliyetler için kullanılamayacağını belirtiyor. Kaliforniya Üniversitesi Berkeley Hukuk Fakültesi'nden iklim programı direktörü Ethan Elkind de konuya bağımsız bir gözle bakarak komitenin önerisini 'inanılmaz derecede yanıltıcı' olarak değerlendiriyor. Uzmanlar, fonların transfer edilmesi gerektiği ifade edilen eşleşme ödemelerinin dahi çeşitli yasal kısıtlamalara tabi olduğunu ve bu durumun muhalif grubun planını uygulanamaz kıldığını dile getiriyor.

Tartışılan yasa teklifinin onaylanması durumunda, BART, AC Transit, Muni ve Caltrain gibi kurumlara 14 yıl boyunca her yıl yaklaşık bir milyar dolar gelir sağlanması planlanıyor. Uygulama kapsamında Alameda, Contra Costa, San Mateo ve Santa Clara ilçelerinde yarım sentlik, San Francisco'da ise bir sentlik bir satış vergi artışına gidilecek. Toplu taşıma ajansları, salgın döneminde gelen yolcu ve gelir düşüşleri nedeniyle büyük bütçe açıklarıyla karşı karşıya olduklarını, bu yasanın geçmemesi durumunda istasyonların kapanması ve hatların kapatılması gibi drastik kararların alınacağını defalarca açıkladı. Buna karşın muhalif komite, kurumların kendi iç harcamalarını gözden geçirmesi gerektiğini savunarak; mesai ücretlerinin düşürülmesini, işçi sendikalarıyla olan sözleşmelerin yeniden değerlendirilmesini ve BART sisteminin otomatikleştirilmesini tasarruf yöntemi olarak öneriyor.