Keşmir'de Kadının Ölümü, Yardımcı Üreme Teknolojisi Sektöründeki Denetim Eksikliğini Gündeme Getirdi

Srinagar'daki özel bir doğurganlık merkezinde bir Baramullu kadının trajik şekilde yaşamını yitirmesi, bölgedeki yardımcı üreme teknolojisi (YUT) hizmetlerinin regülasyonuna ilişkin geniş kapsamlı bir tartışmayı tetiklemiştir. Olayın soruşturması sürerken, ilgili merkezin zorunlu kayıt ve lisanslara sahip olmamasına rağmen faaliyet göstermeye devam etmesinin hem halk hem de uzmanlar nezdinde şok etkisi yarattığı ortaya çıkmıştır. Durum, sağlık otoritelerinin bu hızla büyüyen sektörü ne kadar denetleyebildiği konusunda ciddi soru işaretleri oluşturmuş ve mevcut yasal boşlukların acil bir şekilde doldurulması gerektiği çağrılarını güçlendirmiştir.

Başhekim Dr. Tahir Sajad konuyla ilgili olarak, kendisinin de aralarında bulunduğu üç kişilik bir soruştırma ekibinin oluşturulduğunu ve raporun Cuma gününe kadar hazırlanmasının beklendiğini açıklamıştır. Ölüm haberinin alınmasının akabinde klinik kurumu mühürlediklerini, ancak şu an merkezde tedavi görmekte olan ailelerin embriyolarının ve diğer biyolojik dokularının zarar görmemesi için insani gerekçelerle kurumun iki gün daha faaliyetine izin verdiklerini belirtmiştir. Yapılan incelemelerde, söz konusu IVF merkezinin gerekli olan zorunlu kayıt işlemlerini daha önce tamamlamadığı ve geçmişte Karan Nagar'da faaliyet gösterirken yakın zamanda Tengpora bölgesine taşınmış olduğu tespit edilmiştir.

Aile ve çevrelerindekiler tarafından oluşturulan ve sosyal medyada geniş ölçüde paylaşılan videolarda, Harkaar IVF & Doğum Merkezi'nin "tıbbi ihmal" yaptığı iddia edilmiştir. Tedavi görmekte olan 35 yaşındaki kadının, anestezi altında bir prosedür için alındığı ve ancak anesteji nedeniyle yaşamını yitirdiği öne sürülmüştür. Ailenin en sert iddialarından biri, kadının ölümü hakkında bile bilgilendirilmemeleri ve cenazesini almak yerine onu tedavi bahanesiyle Srinagar Süper Uzmanlık Hastanesi'ne sevk etmeye zorlanmış olmalarıdır. Bir aile ferdinin, merkezin onları kasten yanılttığını ve kadının zaten hayatını kaybettiğini gizlediklerini dile getirmesi, durumdaki şeffaflık eksikliğini gözler önüne sermiştir.

Bu üzücü olay, Keşmir Vadisi'nde artan kısırlık oranları ve yardımcı döllenme talebiyle paralel olarak doğurganlık merkezlerinin hızla çoğalmasına dikkatleri çekmiştir. Pişasa bir sağlık pazarı oluşturan bu durum, hükümetin sektörü izleme ve denetleme kapasitesinden çok daha hızlı bir büyüme sergilemektedir. 2021 tarihli Yardımcı Üreme Teknolojisi (Regülasyonu) Yasası ve Taşıyıcı Anne (Regülasyonu) Yasası uyarınca, tüm klinik ve bankalar yerel sağlık makamlarına kaydolmak ve altyapı, personel, kayıt tutma ile hasta güvenliği konusunda belirlenen standartları sağlamakla yükümlüdür. Resmi kayıtlara göre bölgede 16 kayıtlı merkez bulunmasına rağmen, kayıtsız çalışan merkezin sayısı belirsizliğini korumaktadır.

Birçok çift için IVF, yıllarca süren kısırlık mücadelesinden sonra son bir umut niteliği taşımaktadır; tedavi döngüleri ise onlarca binlerce lira tutabilmekte ve tekrarlanan denemeler aileleri maddi olarak zorlamaktadır. Uzmanlar, ailelerin çocuk sahibi olabilmek adına ziynet eşyalarını ve topraklarını sattığını, borçlandığını ve bu nedenle sektörde şeffaflığın ve sıkı denetimin hayati önem taşıdığını vurgulamaktadır. Mevcut olayın tek bir tesisle sınırlı bir sorun olmaktan öte, bu merkezlere ilişkin görünür ve şeffaf bir regülasyon çerçevesinin eksikliğinin bir sonucu olduğu belirtilmektedir. Denetim personeli eksikliği ve bağımsız kliniklerin sürekli gözetiminin zor olması, sektörün riskli yönlerini artırmaktadır.