Kolombiya Elektrik Şebekesi 1990'lardan Beri En Büyük Kesinti Riskiyle Karşı Karşıya

Kolombiya'da elektrik talebi tarihinin en yüksek seviyelerine ulaşarak günlük 262,65 gigavatsaatlik rekor bir tüketim düzeyini kaydetti. Ülkenin Ulusal Birleşik Sistemi'nin Temmuz ayında ölçülen maksimum güç değeri de 12.475 megavata ulaşarak daha önce görülmemiş bir seviyeyi geride bıraktı. Şebeke operatörü XM'in verilerine göre, geçtiğimiz yılın aynı ayına kıyasla talep %6,28 oranında artış gösterdi. Karayip bölgesi %8,4 ve Guaviare bölgesi ise %13,4 gibi dikkat çekici artış oranlarıyla öne çıkıyor. Ülkenin hiçbir bölgesi bu tüketim patlamasından muaflık göstermiyor; tam tersine, talep her yerinde istikrarlı bir şekilde yükseliyor.

Artan bu devasa talep, tam da ülkenin on yıllardır gördüğü en zorlu kış dönemlerinden birine hazırlanırken yaşanıyor. Şirketin son raporları, mevcut kesin enerji kapasitesinin projekte edilen gelecekteki talebi karşılamaya yetmediği konusunda ciddi uyarılar içeriyor. 2026-2027 dönemi için öngörülen talep ile kullanılabilir enerji arasındaki açık yıllık 3.906 gigavatsaat seviyesine ulaşıyor. Sisteme yeni kazandırılması planlanan 4.475 megavatlık ek kapasitenin ise yalnızca çok küçük bir bölümü, tam olarak %14,7'si devreye alınabildi. Bu veriler, ülkede enerji arzının ne denli kırılgan bir noktaya geldiğini net bir şekilde gözler önüne seriyor.

Bu krizin en büyük tetikleyicilerinden biri, etkisini %100 kesinlikle göstereceği belirtilen El Niño hava olayının beklenen şiddetidir. Ekim ve Aralık ayları arasında bu meteorolojik olayın çok güçlü seviyelere ulaşma ihtimali %81 olarak tahmin edilmektedir. El Niño'nun yarattığı en büyük tehdit, yağışların azalmasına bağlı olarak barajlardaki su seviyelerinin kritik derecede düşmesidir. Zaten ülkenin hidrolojik sistemi, arka arkaya iki aydır tarihsel ortalamaların altında su katkısı alıyor ve Karayip bölgesi normal zamanlardaki su girişinin yalnızca %58'ini çekebiliyor. En kötü senaryo simülasyonları, yaz döneminin en kritik noktasında ana barajların tamamen tükenme noktasına, %0'a kadar gerileebileceğini öngörüyor.

Sistemin sıkıntılarını daha da derinleştiren bir başka büyük sorun, ülkenin doğusunu besleyen en kritik iki hidroelektrik santralindeki bakım çalışmalarıdır. 1.000 megavat kapasiteli Chivor santralinin ikinci etap işletmesi Ekim 2026 ile Haziran 2027 tarihleri arasında durdurulacak. Aynı dönemde 1.250 megavatlık Guavio santrali, su alma yapısındaki çalışmalar nedeniyle tamamen boşaltılacak ve bir süre sadece anlık gelen su miktarıyla çalışmak zorunda kalacaktır. Bu iki devasa tesis, Bogotá, Cundinamarca, Meta ve Guaviare gibi yerleşim yerlerinin elektrik ihtiyacını karşılayan ana kalbi oluşturmaktadır. Şebeke operatörü, bu iki santralin sistemden çekilmesi durumunda söz konusu bölgelerdeki talebin karşılanmasının matematiksel olarak imkansız hale geleceğini açıklıyor.

Tüm bu olumsuz faktörlerin bir araya gelmesi, Kolombiya'yı 1990'ların karanlık günlerindeki büyük elektrik kesintilerinden bu yana en yüksek enerji rasyonlama riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Şirketin yayımladığı 58 sayfalık raporda 'rasyonlama' kelimesi, doğrudan bir tehlike işareti olarak tam beş kez özellikle vurgulanmıştır. Buna ek olarak, Cartagena'daki yeniden sıvılaştırma tesisinde yapılacak kısa süreli bakım çalışmaları, zaten 37 farklı acil durum kısıtlaması yaşayan Karayip bölgesindeki güvenliği daha da tehdit ediyor. Uzmanlar, önümüzdeki iki yıl içinde planlı elektrik kesintilerinin günlük yaşamı ve sanayiyi ciddi şekilde etkilemesinin kaçınılmaz olduğunu ifade ediyorlar. Krizin boyutu, hükümetin ve ilgili kurumların acil durum eylem planlarını ve yeni enerji yatırım stratejilerini derhal gözden geçirmesini zorunlu kılıyor.