Macaristan'da düzinelerce eski milletvekili diplomatik pasaportlarını teslim etmedi

Macaristan'da önceki parlamento döneminde görev yapan milletvekillerinin önemli bir kısmının, görev süreleri sona ermesine rağmen diplomatik pasaportlarını iade etmemesi tartışma konusu oldu. hvg.hu'nun hazırladığı habere göre, eski milletvekillerinin yaklaşık üçte ikisi bu yeşil renkli özel pasaporta sahipti. Ancak görev sürelerinin bitiminin ardından bu pasaportları yetkili makamlara geri vermek zorunda olmalarına rağmen, 30 eski milletvekili bu yükümlülüğünü yerine getirmedi. Söz konusu durum, ülkede pasaport dağıtım süreçlerinin şeffaflığı ve takibi konusunda ciddi soru işaretleri oluşturdu.

Diplomatik pasaportlar normalde gerçek diplomatlar ve parlamento üyeleri gibi resmi görevleri bulunan kişilere verilen, uluslararası seyahatlerde ayrıcalık sağlayan özel belgelerdir. Ancak Macaristan'daki mevcut sistemde, NER olarak bilinen çevrelerin etkisiyle bu belgeler yalnızca politik figürlerle sınırlı kalmadı. Haberde belirtildiğine göre, sporcular, sanatçılar ve sivil toplum temsilcileri de tek tek alınan özel kararlarla bu ayrıcalıklı pasaportlardan yararlandırıldı. Son dönemde Tisza hükümetinin Dışişleri Bakanı olan Anita Orbán, haklı bir gerekçe sunulmadan dağıtılan 943 diplomatik pasaportun iptal edilmesi kararı aldı.

Söz konusu pasaportların siyasi parti ayrımı gözetmeksizin geniş bir kitle tarafından kullanıldığı ortaya çıktı. Verilere göre, eski parlamentodaki 128 milletvekili bu özel belgeye sahipti ve bu oran Fraksiyonlar arasında değişiklik gösterdi. Mi Hazánk fraksiyonunda milletvekillerinin yüzde 83'ü bu pasaporta sahipken, iktidardaki Fidesz-KDNP milletvekillerinin yüzde 60'ı bu belgeyi taşıyordu. Eski koalisyon ve muhalefet partilerinin fraksiyonlarında bu oran yaklaşık üçte iki seviyesinde gerçekleşti.

İade edilmeyen pasaportlara sahip 30 kişilik listede Macar siyasetinin tanınmış isimleri de dikkat çekiyor. Listenin yayınlanmasıyla birlikte, eski milletvekilleri neden pasaportlarını teslim etmediklerine dair çeşitli açıklamalar yapmaya başladılar. Örneğin Lajos Kósa, pasaportun zaten süresi dolacak olduğunu belirterek yurt dışı seyahatinden döndüğünde konuyu çözeceğini ifade etti. Ferenc Gyurcsány ise pasaportunu hiç kullanmadığını ve geçtiğimiz yıl istifasının ardından makama teslim etmek istese bile kabul edilmediğini, bu yüzden belgeyi posta yoluyla gönderdiğini söyledi.

Bu olay, Macaristan'da devlet görevlilerinin hak ettikleri ayrıcalıkların kullanımı sonrasındaki hesap verebilirlik mekanizmalarının sorgulanmasına yol açtı. Diplomatik pasaportların geçmişte keyfi olarak dağıtılması ve sonrasında ise usulüne uygun bir şekilde toplanamaması, bürokratik bir ihmali gözler önüne seriyor. Yetkililerin konuyu açıklığa kavuşturmak için attığı adımlar, bu ayrıcalıklı belgelerin denetiminin gelecekte nasıl yapılacağına dair önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. Kamuoyunun ve basının bu tür hassas konuları gündeme taşımaya devam etmesi, siyasi şeffaflık adına kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.