Mario Vargas Llosa ve Gabriel García Márquez'in Unutulmaz 1967 Dialogu

Kitap fuarları edebiyat dünyası açısından her zaman büyük bir öneme sahiptir ve bu etkinlikler çoğu zaman sadece ticari kaygılar güdülerek düzenlenmiş olsa bile, unutulmaz edebi eserlerin keşfedilmesine vesile olurlar. Bu bağlamda, piyasaya sürüldükleri anda büyük bir satış rekoru kırmasa bile, yıllar geçse bile okuyucuların ilgisini canlı tutan ve 'long seller' olarak adlandırılan eserler bulunmaktadır. İşte bu kategoriye giren en önemli eserlerden biri, 20. yüzyıl Latin Amerika edebiyatının iki dev ismi olan Mario Vargas Llosa ve Gabriel García Márquez'in 1967 yılının Eylül ayında, 5 ile 7 tarihleri arasında Lima'daki Ulusal Mühendislik Üniversitesi'nde gerçekleştirdikleri tarihi görüşmenin kayıtlarını barındırır. O dönemde genç olan bu iki yazarın karşılaşması, edebiyat tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir ve bugün hala tartışılmaktadır.

Bu tarihi buluşmanın gerçekleşmesinde en büyük katkı sağlayan isim, şüphesiz ki ünlü edebiyat eleştirmeni José Miguel Oviedo'dur. Oviedo, 1934 yılında doğmuş ve 2019 yılında vefat etmiş olsa da, aramızdan ayrılmadan önce bu iki edebiyat devini aynı platformda buluşturarak gelecek kuşaklara paha biçilemez bir miras bırakmayı başarmıştır. Yapılan bu konuşma, sadece iki yazarın bir araya gelmesi değil, aynı zamanda Latin Amerika edebiyatının o dönemki durumu, romancının rolü ve yazma sanatı üzerine derinlemesine bir fikir alışverişini de içerir. Oviedo'nun bu organizasyondaki rolü, onun sadece bir eleştirmen olarak değil, aynı zamanda edebiyatın gelişimi için önemli bir köprü görevi gören bir kültür görevlisi olarak anılmasını sağlamıştır. Bugün dahi bu diyalog, yeni nesil yazar ve okurlar için o dönemin atmosferini ve edebi zihniyeti anlamak adına en önemli kaynaklardan biri olarak kabul edilmektedir.

Kitap fuarlarının yaklaşması ve okuyucuların 'hangi kitabı almalıyız?' sorularına yanıt ararken, uzmanlar genellikle bu tarihi diyalogun güncel baskılarına yönelmekte ve cesur öneriler sunmaktadır. Şu anda piyasada bu önemli buluşmanın içerdiği bilgiler ve diyaloglar two farklı yayınevi tarafından bulunan iki farklı edisyonu mevcuttur: Petroperú tarafından yayınlanan 'La novela en América Latina. Diálogo entre M. Vargas Llosa y G. García Márquez' adlı eser ile Alfaguara tarafından basılan ve Luis Rodríguez Pastor'un küratörlüğünü üstlendiği 'Dos soledades. Un diálogo sobre la novela en América Latina' kitabı okuyuculara sunulmuştur. Alfaguara'nın basımını hazırladığı eser, sadece iki yazarın sohbetini değil, aynı zamanda Juan Gabriel Vásquez, J. M. Oviedo, Abelardo Oquendo, Abelardo Sánchez León ve Ricardo González Vigil gibi dönemin önemli kalemlerinin analiz metinlerini de barındırmaktadır. Her iki eser de, o tarihi toplantının içeriğini günümüze taşıması ve detaylı bir bağlam sunması açısından edebiyat tutkunları için eşdeğer değerdedir ve kütüphanelerde vazgeçilmez bir yer hak eder.

Diyalogun içeriğine indiğimizde, metin bizi zaman makinesi gibi iki dehanın o dönemki zihinsel ve yaratıcı süreçlerinin tam merkezine taşır. Kolombiyalı yazar García Márquez, kendi yazma yöntemi ve yaratım süreci hakkında sorular sorulduğunda genellikle temkinli yaklaşır ve detaylı bilgi vermekten kaçınır; o, bu tür açıklamaların eleştirmenlerin ve akademisyenlerin işi olduğuna inanır ve yaratıcılığın gizemini korumaya özen gösterir. Buna karşın, konuşmanın diğer ucunda yer alan Perulu yazar Vargas Llosa, konuştukça daha derin ve geniş perspektifler sunarak, edebiyat teorisine dair oldukça sağlam ve çarpıcı fikirler ortaya atar. Her ne kadar dış dünyadan bakıldığında çok farklı karakterlere ve yazar kişiliklerine sahip gibi görünseler de, her iki yazar da köklerini gerçekçilikten (realismo) alan ve geçmişin hafızası ile bugünün gerçekliğini harmanlayarak beslenen devasa bir edebi gelenekten beslenmektedirler. Bu diyalog, tamamen farklı yaklaşımlarına rağmen edebiyata duydukları ortak tutkuyu ve mesleki ciddiyetleri gözler önüne serer.

Ancak bu verimli diyalogun ve dostluğun hikayesi, ne yazık ki tam bir mutabakatla sonuçlanmamış ve edebiyat tarihinde unutulmaz bir tatsızlıkla sonlanmıştır. Vargas Llosa, 1971 yılında, yani bu buluşmadan dört yıl sonra, arkadaşının eserinin derinlemesine bir incelemesi olan 'García Márquez: Historia de un deicidio' adlı dev eserini yayımlamıştır. Ancak ironik bir şekilde, bu kadar yakın bir entelektüel dostluğun ve etkileşimin ardından, 1976 yılında Mexico City'de gerçekleşen bir olay ile ilişkileri bir daha tam olarak onarılamayacak şekilde kırılmış, Vargas Llosa'nın García Márquez'e bir yumruk attığı olay, o tarihten sonra ikili arasındaki tüm iletişimi kesmiştir. Olayın üzerinden tam yarım asır geçmiş olmasına rağmen, dünya edebiyat camiası bu iki devin neden araya girdiğini ve o unutulmaz yumruğun arkasındaki gerçek sebepleri hala merak etmekte ve tartışmaya devam etmektedir. Bu diyalog kitabı, ikili之间的关系 bilinmezliğini korurken, en iyi dostluk zamanlarındaki edebi sinerjilerini belgeleyen önemli bir kanıt olarak durmaktadır.