Terör ve Toplu Silahlı Saldırı Haberlerinde Medyanın Sorumsuzluğu

Yıllardır pek çok medya kuruluşu, terör eylemleri ve toplu silahlı saldırılar gibi son derece hassas konularda haber yaparken ciddi bir sorumsuzluk sergilemektedir. Bu tür trajik olayların haberleştirilme biçimi, çoğu zaman toplum üzerinde derin yaralar açmakta ve telleşmez sonuçlar doğurmaktadır. Habercilik etiği çerçevesinde hareket edilmesi gereken bu anlarda, reyting ve tıklama baskısı ön plana çıkmaktadır. Medya araştırmacıları, bu durumun sadece bir basın sorunu olmadığını, aynı zamanda ulusal güvenliği de tehdit eden bir boyuta ulaştığını vurgulamaktadır. Konunun derinlemesine anlaşılması için yıllardır bu alanda araştırmalar yürüten uzman Benedikt Till'in görüşlerine başvurulmaktadır.

Sensasyonel ve abartılı haberlerle sunulan terör ve şiddet eylemleri, maalesef belirli toplumsal grupların haksız yere damgalanmasına yol açmaktadır. Özellikle suçluların etnik kökeni, dini inancı veya göç arka planı öne çıkarıldığında, suçsuz milyonlarca insanı hedef alan tehlikeli bir önyargı kültürü beslenmektedir. Bu tür genelleme içeren haberler, toplumsal huzuru bozmakta ve farklı gruplar arasındaki kutuplaşmayı derinleştirmektedir. Medyanın, azınlıkları veya belirli kesimleri suçlu gibi gösterme eğilimi, nefret suçlarının artmasına zemin hazırlayan en büyük etkenlerden biri olarak görülmektedir. Uzmanlar, gazetecilerin suçluların kimliklerini istismar etmek yerine, bireysel sorumluluğu vurgulamaları gerektiğini sıkça ifade etmektedir.

Medyanın felaket tellallığı yaparak sunduğu görüntüler ve detaylı anlatımlar, olaydan zarar görenleri ve tanıkları ciddi şekilde yeniden travmatize etmektedir. Televizyon ekranlarında veya sosyal medyada defalarca paylaşılan şiddet içerikli sahneler, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) yaşayan mağdurların iyileşme sürecini zayıflatmaktadır. Çocuklar ve hassas bünyeli kişiler de bu şiddet sarmalından kaçamayarak psikolojik hasarlar alabilmektedir. Etik habercilik, mağdurların onurunu korumayı ve onların acılarını ticari bir meta haline getirmemeyi gerektirmektedir. Ne yazık ki, birçok yayın kuruluşu, kamuoyunu doğru bilgilendirmek adına sınırları aşarak toplumsal travmaların iyileşmesini engellemektedir.

Belki de bu konudaki en tehlikeli sonuç, medyanın istemeden de olsa saldırganlar ve terör örgütleri için ücretsiz bir reklam platformu işlevi görmesidir. Toplu silahlı saldırı faillerinin hayat hikayelerini, manifestolarını ve eylem videolarını detaylıca yayınlayan kuruluşlar, bu kişilere arzuladıkları şöhreti ve ilgiyi sunmaktadır. Bu aşırı medyatik ilgi, halihazırda dışlanmış veya intihar eğiliminde olan başka potansiyel saldırganları benzer eylemler yapmaya kışkırtan bir kopyalama (moda) etkisi yaratmaktadır. Terör örgütleri de bu ölümcül görünürlüğü kullanarak kendi propaganda mesajlarını kitlelere kolayca ulaştırma fırsatı bulmaktadır. Bu durum, özgür basın anlayışının ulusal güvenlik ve kamu yararı ile çatıştığı karmaşık bir ikilemi ortaya çıkarmaktadır.

Tüm bu yıkıcı sonuçların ortasında, gazetecilik dünyasının kendini sorgulaması ve yeni bir düzenlemeler bütününe gitmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Konu hakkında yıllardır araştırmalar yürüten Benedikt Till gibi bilim insanları, medya kuruluşlarının bu krizden çıkışı ancak kendi kendini denetleme mekanizmalarını hayata geçirerek bulabileceğine inanmaktadır. Faillerin isimlerini ve yüzlerini sansürleme, mağdurların mahremiyetini koruma ve şiddeti yüceltmeyen bir dil kullanma gibi standartların acilen benimsenmesi gerekmektedir. Toplumu korku imparatorluğu içinde yaşatmak yerine, olayları bağlamıylat tarafsızca aktaran sorumlu bir habercilik anlayışı teşvik edilmelidir. Aksi takdirde, medyanın hata yapmaya devam etmesi, hem bireysel hem de toplumsal güvenliğimizi giderek daha fazla tehdit edecektir.