Meksika'da Kadın Hakları Savunucularından '#CuidarNosUne' Kampanyasına Tepki: Şikayet Verildi

Meksika'nın Tlaxcala eyaletinde feminist aktivistler ve uzmanlar, Devlet Kadın Sekreterliği (SMET) ve İletişim Koordinasyonluğu (CCOM) yetkilileri aleyhine İnsan Hakları Eyalet Komisyonu'na (CEDH) resmi bir şikayette bulundu. Şikayetin konusu, her iki kurumun da onayı ve yayımıyla yayınlanan "#CuidarNosUne" başlıklı kampanyanın kadınlara yönelik şiddetle mücadele amacını taşımasına rağmen ciddi hak ihlalleri içerdiğidir. Aktivistler, bahse konu kampanyanın anayasal yükümlülükleri ve uluslararası insan hakları sözleşmelerini açıkça ihlal ettiğini savunmaktadır. Şikayet dilekçesinde, söz konusu kamu spotunun cinsiyetçi bir dil kullanarak toplumsal cinsiyet eşitliğine zarar verdiği vurgulanmaktadır. Yetkililer, kampanyanın derhal durdurulması, halktan özür dilenmesi ve kamu kaynaklarının yanlış kullanımının araştırılması talep etmektedir.

Kampanyanın içerdiği ve büyük tepki çeken mesaj, ataerkil bir dil kullanması nedeniyle eleştirilerin odağı haline gelmiştir. Reklamlarda yer alan, erkeklerin ebeveyn sorumluluklarını terk etmesini ima eden ve cinselliğe atıfta bulunan aşağılayıcı ifadeler, uzmanlar tarafından absürt, beceriksiz ve çelişkili olarak nitelendirilmiştir. Aktivistle, bu tür bir dilin erkeklerin cinsiyetine ve kişisel değerine yönelik küçültücü bir çağrışım yaptığını belirtmektedir. Ayrıca, kampanyanın kadınları ve erkekleri olumsuz sosyal etiketlerle ilişkilendirerek toplumsal kutuplaşmayı derinleştirdiği ileri sürülmektedir. Uzmanlar, bir devlet kurumunun şiddeti önlemek adına bile olsa şiddet içeren veya ayrımcı bir dil kullanamayacağını özellikle vurgulamaktadır.

Konuyla ilgili açıklama yapan Coral Ávila Casco gibi önde gelen aktivistler, kurumların politikalarını insan hakları perspektifiyle değil, ticari bir pazarlama mantığıyla yürüttüklerini dile getirmiştir. Casco, yetkililerin reklamı sadece yarattığı sansasyon ve gündem nedeniyle başarılı olarak nitelendirmesini sert bir dille eleştirmiştir. İnsan onurunun ve haklarının pazarlanabilir veya ticari bir meta gibi görülemeyeceğini belirten aktivistler, devletin asıl görevinin bireyleri şiddetten korumak olduğunu hatırlatmıştır. Kullanılan dilin her ne kadar dikkat çekmek amacıyla bilinçli olarak seçildiği kurum tarafından kabul edilse de, uzmanlar bu yaklaşımın hak temelli bir mücadelenin temel ilkeleriyle bağdaşmadığını ifade etmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması, cinsiyetçi stereotiplerin yeniden üretilmesiyle değil, yok edilmesiyle mümkün olabileceği savunulmaktadır.

Yaşanan bu hukuki ve sosyal süreçte, şikayet sahipleri İnsan Hakları Eyalet Komisyonu'ndan kapsamlı bir soruşturma başlatmasını ve gerekli ihtiyati tedbirlerin hemen alınmasını talep etmektedir. İlgili kamu görevlilerinin kimliklerinin tespit edilmesi ve kampanyanın acilen kaldırılması veya tamamen yeniden tasarlanması gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, kamu kaynaklarının bu tarz bir kampanya için harcanıp harcanmadığının denetlenmesi amacıyla İç Denetim Organı veya Yolsuzlukla Mücadele Sekreterliği'ne de konunun bildirilmesi istenmektedir. Tüm bu süreçlerin yanı sıra, mağduriyetin giderilmesi için kurumun halka açık bir özür yayımlaması ve tazminat sürecinin başlatılması talep edilmektedir. Aktivistler, gelecekte benzer ihmallerin yaşanmaması adına ilgili personelin kapsamlı bir cinsiyet eşitliği ve insan hakları eğitiminden geçirilmesini şart koşmaktadır.

Olay, kamu spotu ve resmi iletişim stratejilerinin hazırlanma sürecinde çok daha titiz bir insan hakları eşik değerlendirmesine tabi tutulması gerektiğini gözler önüne sermektedir. İletişim Yasası ve ilgili mevzuatlar, kurumsal kampanyalarda her türlü ayrımcılıktan ve şiddetten arındırılmış, kapsayıcı bir dil kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak bu olay, teorik yasal düzenlemelerin pratik uygulamalarda bazen göz ardı edildiğini ve ciddi denetim eksiklikleri olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yetkililerin, özellikle kadınlar, çocuklar ve savunmasız gruplara yönelik mesajlar verirken taşıdıkları artırılmış koruma yükümlülüklerini unutmamaları gerektiği bir kez daha anlaşılmıştır. Sonuç olarak, kamuoyunun ve sivil toplumun denetimi sayesinde bu tür hak ihlallerinin önüne geçilmesi ve devlet politikalarının gerçekten eşitlikçi bir çerçeveye oturtulması hedeflenmektedir.