Meksika'dan ABD'ye 'El Mayo' Tepkisi: FBI Operasyonu Ulusal Egemenlik İhlali Mi?

Meksika İçişleri Bakanı Rosa Icela Rodríguez, Federal Soruşturma Bürosu'nun (FBI) Sinaloa kartelinin kurucu ortaklarından Ismael 'El Mayo' Zambada'nın yakalanması ve Amerika Birleşik Devletleri'ne geçirilmesi operasyonuna karıştığına dair iddiaları değerlendirdi. Bakan, söz konusu operasyonun Meksika hükümetine bildirilmeden gerçekleştirildiği takdirde uluslararası hukukun ihlali anlamına geleceğini vurguladı. Bu eylemin Birleşmiş Milletler Antlaşması, Amerikan Devletleri Antlaşması, Meksika Anayasası ve Ulusal Güvenlik Yasası'nı doğrudan çiğneyeceğini belirtti. Hükümetin sunduğu zaman çizelgesini aktaran Rodríguez, süreç boyunca ilgili makamların birbirine düşen açıklamaları nedeniyle "birisi yalan söyledi" ifadesini kullandı. Meksika yönetimi, olayın aydınlatılması için konuyu en üst düzeyde takip etme kararı almış durumdadır.

Meksika Dışişleri Bakanı Roberto Velasco da konuya ilişkin açıklamalarda bulunarak federal hükümetin Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla FBI'dan resmi bilgi talep ettiğini duyurdu. Talep, FBI'ın 2024 yılında Zambada'nın yakalanması operasyonuna doğrudan dahil olup olmadığının netleştirilmesini kapsıyor. Aynı zamanda ABD'nin Meksika Büyükelçiliği ile de持续 iletişim halinde olunduğu ve bazı ilk bilgilerin paylaşıldığı ifade edildi. Büyükelçilikten alınan ilk bilgilere göre, Zambada'yı ABD'ye taşıyan uçağın Teksas, El Paso'daki bir müzeye "ödünç" verildiği öğrenildi. Meksika hükümeti, bu karmaşık süreçte tüm detayların araştırılması için bilgi taleplerini sürdürmektedir.

İçişleri Bakanı, "Pie de Nota" adlı medya kuruluşunun ortaya çıkardığı bir habere atıfta bulunarak olayın yönünü değiştiren detayları paylaştı. Habere göre, operasyonda kullanılan küçük uçağın aslında bir savaş uçağı sergisinin parçası olduğu ve FBI tarafından o dönemin operasyonunun bir unsuru olarak sergilendiği ortaya çıktı. Bakan Rodríguez, FBI'ın bu uçağı kendi operasyonunun bir parçası olarak sunmasının durumu son derece önemli hale getirdiğini ve mevcut versiyonların birbiriyle açıkça çeliştiğini dile getirdi. Çelişkili anlatıların ortasında gerçeğin ortaya çıkarılması zorunlu olurken, Rodriguez konunun önemine binaen tekrar "birisi yalan söyledi" dedi. Bu gelişme, iki ülke arasındaki güvene büyük bir darbe vurması muhtemel bir krizin habercisidir.

Bakanlık yetkilileri tarafından Ulusal Saray'daki Hazine Salonu'nda sunulan detaylı zaman çizelgesi, olayın arka planını çarpıcı biçimde gözler önüne seriyor. Anlatıma göre, 5 Ocak 2023'te Sinaloa karteli liderlerinden Ovidio N, Culiacán'da yakalandığında operasyonda 10 asker hayatını kaybetmişti. Ovidio N, 15 Eylül 2023'te Meksika hükümeti tarafından ABD'ye iade edildi ancak 25 Temmuz 2024'te ABD Büyükelçiliği, Meksika'ya danışmadan iade sözleşmesini ihlal ederek tutukluluk ölçüsünü değiştirdi. Aynı gün Joaquín N ve Ismael N'yi taşıyan uçak ABD'ye inmiş, ancak uçak kalkarken yer bulucusu kapalı kalmış ve sadece inişten beş dakika önce açılmıştı. Bu oldukça şüphelli detaylar, operasyonun başından beri kasıtlı olarak gizli yürütüldüğü şüphelerini güçlendirmektedir.

Sürecin ilerleyen aşamalarında da gizemli ve gerilimli bir tablo ortaya çıkmaktadır. Meksika hükümeti, 31 Temmuz 2024'te ABD Büyükelçiliği'nden operasyondaki ABD kurumlarının rolüne dair resmi açıklama talep etmiş, ancak dönemin ABD Büyükelçisi Ken Salazar 9 Ağustos 2024'te hiçbir Amerikan kurumunun operasyona katılmadığını iddia etmişti. Buna rağmen 9 Mayıs 2025'te ABD hükümeti tarafından Ovidio N'nin 17 akrabasının kabul edilmesi, durumu daha da karmaşık hale getirdi. Son olarak 2 Temmuz 2026'da medyada çıkan haber, uçağın FBI operasyonu sergisinde yer almasıyla Büyükelçi'nin sözlerini yalanlar nitelikte bir kanıt sundu. Meksika tarafı, ABD ile hiçbir kriminal grupla anlaşma yapılmayacağı mesajını verirken, FBI'ın gizli operasyon iddiasının doğrulanması halinde uluslararası ve ikili ilişkilerin yeniden sorgulanacağını netleştirdi.