Meksika EdoMex'te 26 kişi 'hayali kamu görevlisi' ağına takıldı: Devlet kasasından 96 milyon peso çalındı.

Meksika Eyaleti (EdoMex)'de başlatılan bir soruşturma, devletin eğitim bütçesinde tespit edilen olağandışılıklardan yola çıkarak, en az beş yıldır devam eden ve 'aviadores' olarak bilinen büyük bir yolsuzluk ağını ortaya çıkardı. Bu ağ, kamu idaresindeki çeşitli kademelerde bulunan eski ve mevcut memurlar ile sivil kişilerin işbirliği içinde, gerçek varlığı olmayan ya da işbaşı yapmayan sözde öğretmen ve kamu görevlilerini sisteme kaydederek devlet kaynaklarını zimmetine geçirmiştir. Soruşturma kapsamında, 26 şüpheli haklarında dava açılmak üzere süreçle bağlantılı hale getirilirken, hakkında tutuklama emri çıkarılan ancak hala yasal süreci bekleyen diğer şüphelilerin yanı sıra, yakalanmaktan kaçınmak için 'amparo' (yasal koruma) başvurusunda bulunan beş kişi daha bulunuyor. Olayın patlak vermesinde, Eğitim Sekreterliği'nin (SECTI), iş yerlerine gelmeyen veya herhangi bir faaliyet göstermeyen 459 öğretmen atamasını tespit edip suç duyurusunda bulunması belirleyici bir rol oynamıştır.

Soruşturma derinleştikçe, söz konusu organize yapının 2021 yılından bu yana sistematik bir şekilde çalıştığı ve finans, eğitim ve güvenlik gibi kritiz bakanlıklardaki üst düzey yetkilileri de kapsayan geniş bir ağa yayıldığı anlaşılmıştır. Başsavcılığın yaptığı incelemeler; eski müsteşarlar, genel müdürler, idari delegeler ve bürokrasinin çeşitli kademelerindeki yöneticilerin, gerekli belgeleri olmadan veya eksik evrakla dahi personel kaydı oluşturmak, onu maaş listesine işlemek ve ödemeleri onaylamak için suç ortaklığı yaptığını göstermektedir. Bu 'hayiri personel' oluşturma sürecinde, örgüt içindeki 'rekrütör'lerin, aile üyeleri ve yakın çevrelerinden kişileri ikna ederek kimlik bilgilerini kullandığı ve banka hesapları üzerindeki kontrolleri ellerinde tuttukları tespit edilmiştir. Devlete ait maaş kartlarının ve şifrelerin organizasyonun kontrolü altında kalması sayesinde, maaşlar düzenli olarak çekilmekte, asıl hesap sahiplerine sadece küçük bir tutar ödenirken, geri kalan büyük oran şebekenin operatörleri arasında paylaştırılmaktadır.

Yürütülen detaylı incelemeler ve mali denetimler sonucunda, bu yolsuzluk şebekesinin sadece Ocak 2025 ile Şubat 2026 dönemi arasında bile devlet hazinesinden toplam 96 milyon peso (yaklaşık 4,5 milyon dolar) üzerinde kaynak saptırıldığını ortaya koymuştur. Bu meblağ, her 15 günde bir ortalama 4 milyon pesonun sistematik olarak çalınması anlamına gelmekte olup, yıllık ikramiyeler, tatil primleri ve çeşitli bonuslar gibi ek haklar da bu usulsüzlüklere dahil edilmiştir. Yetkili makamlar, yapılan hesaplamaların sadece başlangıç olduğunu ve operasyonun 2021 yılına kadar uzanıyor olabileceği gerçeğiyle birlikte, toplam zarar miktarının soruşturma ilerledikçe çok daha artmasının beklendiğini açıklamıştır. 30 cilt ve yaklaşık 12 bin sayfalık bir idari dosyanın oluşturulduğu soruşturma, devletin mali disiplini ve personel alımlarındaki şeffaflık açısından son yılların en büyük skandallarından biri olarak kayıtlara geçmiştir.

Olayın karanlık tarafını oluşturan另外一个 detay ise, yolsuzluğa karışan bazı üst düzey bürokratların, sadece nakit para akışını değil, aynı zamanda sistemdeki 'güvenilir' personel pozisyonlarını da kendi çıkarları için kullandığıdır. Araştırmacılar, soruşturma kapsamındaki bazı kişilerin, kendilerine aylığı 50 bin pesoyu bulan yüksek maaşlı öğretmen kadroları atadıklarını ve bu kadroları, mevcut görevlerinden ayrılsalar bile iş güvencesini korumak ve bir 'sigorta' olarak elde tutmak amacıyla çeşitli izinler ve usulsüz yöntemlerle aktif tuttuklarını tespit etmiştir. Bu durum, yolsuzluğun sadece nakit kaynakların çalınmasıyla sınırlı kalmayıp, kamu personel istihdamının liyakat ve ehliyet ilkelerinden nasıl tamamen koparıldığını da gözler önüne sermiştir. Başsavcılık, delilleri karartma riskine karşı çok titiz bir ilerleyiş sergilemekte ve soruşturma yeni şüphelileri ve bağlantıları içine genişlemeye devam etmektedir.

Sonuç olarak, Meksika Eyaleti'nde (EdoMex) ortaya çıkan bu olay, kamu kaynaklarının kontrolsüzlüğü ve bürokratik oligarkların yarattığı derin çürümeyi acı bir şekilde göstermektedir. Toluca merkezli soruşturma, sadece 'aviadores' adı verilen maaş çetesini değil, aynı zamanda bu tür yolsuzlukların sürmesine zemin hazırlayan idari izafiyet ve denetimsizliği de tartışma konusu haline getirmiştir. İnsanların kimlik bilgilerinin rızaları hilafına kullanılması ve devlet kasasının bu denli büyük bir opening'e maruz kalması, hükümetin personel alım ve maaş ödeme sistemlerinde acil radikal reformlar yapılması gerektiği çağrısını güçlendirmektedir. 96 milyon pesonun üzerindeki hortumla yetinilmeyip, sistemin kökten değiştirilmesi ve sorumluların en ağır şekilde cezalandırılması, kamu vicdanını rahatlatacak tek yol olarak görülmektedir. Soruşturma tamamlanınca, bu bürokratik ağın tüm üyelerinin yargı önüne çıkarılması beklenmektedir.