Arjantin'in Nepal Ticaret Haritasındaki Şaşırtıcı Yeri: Petrol ve Tutkudan Milyar Rupilik Ticarete

2026 FIFA Dünya Kupası'nın yaklaşmasıyla birlikte, Arjantin yeniden Nepal'deki evlerin, kafelerin ve sosyal medya akışlarının gündemine girmiş durumdadır. On yıllardır Dünya Kupası'nda unutulmaz anlar yaşatan bu Güney Amerika ülkesi, Nepalli halkın kalbinde çok güçlü bir duygusal bağa sahiptir. Nepalliler, futbola olan bu derin tutku sayesinde ülkeyi Lionel Messi ve Diego Maradona gibi efsanelerle özdeşleştirerek sürekli olarak takip etmektedir. Fakat Arjantin'in Nepal için taşıdığı önem, sadece futbol sahalarıyla sınırlı kalan bir olgudan çok daha karmaşıktır. Bu iki ülke arasındaki ilişkiler, uzak bir savaşa, dünyanın diğer ucunda görev yapan Nepalli askerlere ve neredeyse tamamen yenebilir yağ'a dayanan milyarlarca rupilik bir ticaret hacmine uzanan köklü bir geçmişe sahiptir.

Bu iki ülke arasındaki tarihi bağlantı, bugünkü Nepal nesillerinin pek çoğunun hafızasında çok az iz bırakan 1982 Falkland Savaşı'na kadar uzanmaktadır. Nepal'in resmi olarak hiçbir şekilde dahil olmadığı bu Güney Atlantik çatışması, Nepalli Gurkha askerlerinin İngiliz Ordusu saflarında savaşmak üzere adalara gönderilmesiyle çok farklı bir boyut kazanmıştır. Özellikle 1. Tabur, 7. Gurkha Tüfekçileri birliği, Port Stanley yakınlarındaki Mount William bölgesinde çarpışmak üzere İngiliz 5. Piyade Tugayı'na bağlanmıştır. Gurkha askerlerinin cesaretiyle ilgili yayılan söylentiler ve medya haberleri, o dönemde Arjantinli birlikler arasında ciddi bir kaygı yaratmıştır. Hatta bazı Arjantinliler bu askerleri tarihi ve bölgesel bağlarından kopuk bir şekilde paralı asker olarak tanımlamış, ancak bu kavram Gurkha gazileri ve tarihçiler tarafından kesin bir dille reddedilmiştir. Sonuç olarak, Nepal ile Arjantin arasında hiçbir zaman resmi bir savaş yaşanmamış olsa da, binlerce kilometre ötede tüm bu tarihi olaylar birbirine dolanmıştır.

Bu sıra dışı tarihsel arka plan, bugün Nepal ile Arjantin arasındaki mevcut ekonomik ilişkinin çarpıcı doğasını çok daha belirgin hale getirmektedir. Nepal Gümrük Dairesi'nin açıkladığı güncel dış ticaret verileri, 2082/83 mali yılının ilk on bir aylık döneminde Arjantin'in Nepal'in en büyük üçüncü ithalat kaynağı ülkesi konumuna yükseldiğini ortaya koymaktadır. Söz konusu dönemde Nepal, Arjantin'den yaklaşık 105,08 milyar Rupi değerinde mal ithal etmiştir. Bu rakam, Nepal'in geleneksel olarak en büyük iki ticaret ortağı konumunda bulunan Hindistan'ın (1092,02 milyar Rupi) ve Çin'in (382,25 milyar Rupi) oldukça gerisinde kalsa da, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD gibi ülkelerin çok ötesindedir. Nepal'de hiçbir büyükelçiliği bulunmayan, Hindistan, Çin veya Körfez ülkeleriyle kıyaslanabilecek büyük bir göç veya kültürel köprüye sahip olmayan bir ülkenin ticaret tablosunda bu denli üst sıralara yerleşmesi son derece olağandışı bir durumdur.

Söz konusu devasa ticaret hacminin en belirgin özelliği, neredeyse tamamen tek bir ürün grubu etrafında şekilleniyor olmasıdır. Nepal'in Arjantin'den yaptığı ithalatın yüzde 99,8'ini ham soya yağı ve ham ayçiçek yağı gibi kaba yenebilir yağlar oluşturmaktadır. Sadece ham soya yağı ithalatı 90,12 milyar Rupi değerinde gerçekleşirken, ham ayçiçek yağı ithalatı da 14,79 milyar Rupi seviyesine ulaşmıştır. Bu aşırı yoğunlaşma, Nepal'in Arjantin'den tüketiciler için çeşitli endüstriyel veya fabrikasyon ürünler almadığını açıkça göstermektedir. Bunun yerine Nepal, kendi iç piyasadaki rafinerilerde işlenip arıtılacak olan yağ üretim zincirinin kritik bir halkası olarak bu ülkeye yüksek oranda bağımlı hale gelmiştir. Durum böyle olunca, ticari ilişkinin tüm yapısı tek bir ürüne ve uluslararası gıda arz zincirine endekslidir.

Nepal'in gözünde Arjantin, birbiriyle neredeyse hiç ilgisi olmayan üç farklı kimlik altında var olmaktadır. Bunlardan ilki, mavi-beyaz renkleriyle, Maradona'ları ve Messi'leriyle Nepallilerin tutkuyla bağlandığı futboldaki Arjantin'dir. İkincisi, binlerce kilometre ötede İngiliz Ordusu'nda görev yapan Gurkha askerlerinin karşılaştığı savaşın tarihi içindeki Arjantin'dir. Üçüncüsü ise milyarlarca Rupilik ham yağ ithalatıyla Nepal'in ekonomik yaşamına doğrudan etki eden ve ticaret haritasında beklenmedik bir şekilde üst sıralara yerleşen Arjantin'dir. Tüm bu unsurlar bir araya geldiğinde, ülke Nepalli halkın coğrafyasında ve bilincinde sadece sporla değil, köklü tarihi olaylarla, birbirini izleyen küresel gıda tedarik zinciri ve ekonomik bağımlılıklarla da var olan çok katmanlı bir partner durumundadır.