Mohaç Savaşı'nın Başlangıcında Macarlar Galip Geliyordu

1526 yılında gerçekleşen Mohaç Savaşı, Macaristan ve Osmanlı İmparatorluğu tarihindeki en dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. I. Süleyman (Kanuni Sultan Süleyman) komutasındaki devasa Osmanlı ordusu, Drava Nehri'ni geçtikten sonra günlerce bataklıklarda ilerlemek zorunda kalmıştır. Ordunun yaklaşık yüz bin kişiden oluştuğu, ancak bunun seksen bininin doğrudan savaşan askerlerden geldiği belirtilmektedir. Süleyman'ın temel amacı, Macar Kralı II. Lajos'u (Ludvig) yenilgiye uğratmak ve ardından başkent Buda'yı ele geçirmekti. Bu büyük askeri sefer, Avrupa'nın kaderini ciddi şekilde etkileyecek bir stratejik hamle olarak tarihe geçmiştir.

Osmanlı ordusunun ilerleyişi sırasında Macar kuvvetleri, Eszek (Osijek) ile Mohaç arasındaki Karasica Deresi kıyısında stratejik bir savunma hattı kurmuştur. Tomori Pál komutasındaki altı ila on bin kişilik Macar birliği, asıl büyük çarpışmadan tam beş gün önce Osmanlı öncü kuvvetlerine karşı parlak bir zafer kazanmıştır. Bu çatışmada yaklaşık üç bin Osmanlı askerinin hayatını kaybettiği kayıtlarda yer almaktadır. Buna rağmen Macar birlikleri belirsiz nedenlerle daha güvenli bir konuma çekilmeyi tercih etmiştir. Tarihçiler, bu geri çekilmenin savaşın gidişatı üzerindeki etkilerini ve Szapolyai János'un savaşa geç kalmasına dair yaygın efsaneleri bugün farklı bir gözle değerlendirmektedir.

Asıl tarihi çarpışma, 29 Ağustos 1526 öğleden sonrasında vuku bulmuş ve modern araştırmalarla savaşın bilinenDetayları yeniden şekillendirilmiştir. Çatışmanın ilk evresinde Macar kuvvetlerinin inanılmaz bir üstünlük kurduğu ve düşmanı geri püskürttüğü ortaya çıkmaktadır. Hatta Macar soylularından oluşan seçkin bir süvari birliğinin saldırısı o kadar etkili olmuştur ki, bir noktada doğrudan Sultan Süleyman'a ulaşma tehlikesi bile yaşanmıştır. Bu durum, savaşın başlangıcının Macarlar için oldukça umut verici olduğunu kanıtlamaktadır. Modern tarih araştırmaları, olayların o dönemde yaşanan karmaşık dinamiklerini göz önüne sererek geleneksel önyargıları kırmaktadır.

Uzmanlar, Mohaç Savaşı'nın, kitaplarda anlatılan klasik orta çağ savaşlarından çok farklı bir yapıda gerçekleştiğini vurgulamaktadır. Klasik anlatılarda iki ordunun düz bir sahada karşılıklı saf tuttuğu ve düzenli bir şekilde çarpıştığı romantik bir tablo çizilmektedir. Ancak Budapest Tarih Müzesi bilimsel çalışanı Dr. B. Szabó János gibi had tarihçileri, savaş alanının kaotik ve öngörülemez bir doğaya sahip olduğunu ifade etmektedir. Savaş meyvanında hatların sürekli değiştiği, birliklerin dağıldığı ve ani baskınların belirleyici olduğu bir ortam hüküm sürmüştür. Savaşın başlangıcındaki parlak Macar atılımına rağmen, Osmanlı ordusunun sayısal üstünlüğü ve stratejik direnci günün sonunda sonuca hükmetmiştir.

Bu tarihi olayın derinlemesine incelenmesi, sadece askeri taktikleri değil, dönemin siyasi ve sosyal dengelerini de anlamamızı sağlamaktadır. Mohaç Savaşı'nın sonuçları, Macaristan Krallığı'nın parçalanmasına ve Orta Avrupa'daki güç dengesinin uzun yıllar boyunca Osmanlı lehine değişmesine yol açmıştır. Macar ordusunun ilk baştaki başarısına rağmen ağır bir mağlubiyet alması, tarihin en çok tartışılan askeri sürprizlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Süleyman'ın Budin'e (Buda) doğru ilerleyişi, bölgedeki Habsburg ve Osmanlı nüfuz mücadelelerinin de önünü açmıştır. Yeni arkeolojik keşifler ve modern analizler sayesinde, bu büyük çarpışmanın perde arkası her geçen gün daha net bir şekilde ortaya çıkmaktadır.