Oregon'un Su Yasası Çölü Yeşertirken Çiftçileri Kuraklığa Terk Ediyor

Oregon'un yüzyıllık su kullanım yasası, Deschutes Nehri'nin sularının dağıtımında derin bir adaletsizlik yaratıyor. Yaşanan şiddetli kuraklık döneminde, yasaya göre öncelikli haklara sahip olmayan küçük çiftçilerin su kesintileri en ağır şekilde etkileniyor. Jefferson County'deki çiftçiler, tarım arazilerinin üçte birini işlemekten vazgeçmek zorunda kalarak geçim kaynaklarını kaybediyor. Çiftçi Chris Casad, bir zamanlar tonlarca patates yetiştirdiği arazilerini nadasa bırakmak zorunda kaldıktan sonra başka birinin çiftliğinde çalışmaya başlamış durumda. Casad ailesi gibi onlarca çiftçi, artan borçlar, bozulan ekipmanlar ve suyun kesilmesi nedeniyle hem mesleklerini hem de hayatlarının işini kaybetmenin eşiğinde.

Kuraklığın çiftçiler üzerindeki etkileri yalnızca ekonomik kayıpla sınırlı kalmıyor; bölgede tarımsal çöküşün yarattığı psikolojik yıkım da çok ağır oluyor. Tarlalarını sulayamayan ve birikimlerini kaybeden çiftçiler arasında intiharların yaşandığı belirtiliyor. Açıklamalara göre, bir ömür çalışan eski kuşak çiftçiler, tasarruflarını boşuna harcamamak için işletmelerini kapatma yoluna gidiyor. Kuraklıkla birlikte aç kalan çekirgeler bölgedeki kalan mahsullere saldırırken, rezervuarlarda toksik alg çoğalıyor ve Oregon'da yaklaşık bin kuyu tamamen kuruyor. Deschutes Nehri'ni besleyen kaynakların debisi ise kayıt altına alınan en düşük seviyeye geriliyor.

Buna karşılık, nehrin birkaç mil yukarısında bulunan zengin toprak sahipleri için durum tamamen farklı bir şekilde işliyor. Oregon yasaları, bölgenin en pahalı gayrimenkullerine ve en verimsiz tarım arazilerine sahip olanları sulamaya teşvik eden bir yapı kurmuş durumda. Bu su zengini kesim, Deschutes Nehri sularının aslan payını kontrol eden Merkez Oregon Sulama Bölgesi (COID) içinde yer alıyor. Yarı belediye şirketi, yarı ev sahipleri derneği gibi çalışan bu kuruluş, suyun büyük bölümünü dağıtma yetkisine sahip. ProPublica ve Oregon Public Broadcasting'in yaptığı analiz, bu yapının lüks bölgeleri yeşillendirirken asıl üretici çiftçileri susuz bıraktığını net bir biçimde ortaya koyuyor.

Merkez Oregon Sulama Bölgesi, Deschutes Nehri'nden yüzlerce mil uzunluğundaki kanallar, boru hatları ve hendekler aracılığıyla suyu Bend ve Redmond yakınlarındaki yüksek çöl arazilerine taşıyor. Bu sistemin inşası, bölgenin çöl iklimine rağmen zenginlerin arazilerini yemyeşil tutmasına olanak tanıyor. Ancak bu youk su tüketimi, aşağı havzada gerçek tarımsal üretim yapanların haklarına doğrudan zarar veriyor. Suyun baskın bir bölümünün lüks ve verimsiz arazilere aktarılması, kuraklık dönemlerinde adil bir su yönetiminin mümkün olmadığını gösteriyor. Bu durum, yüzyıl önce yazılmış yasaların günümüzün iklim krizi gerçekleriyle ne kadar büyük bir çelişki oluşturduğunu gözler önüne seriyor.

Oregon'un su hakkı yasalarının yarattığı bu derin uçurum, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskısını artırmasıyla daha da keskinleşiyor. Eski yasalar, suyu ilk kullananların haklarını öncelikli korurken, geç gelen çiftçileri cezalandıran katı bir hiyerarşiyi sürdürüyor. Kuraklığın şiddetlenmesiyle birlikte bu öncelikli haklara sahip olmayan üreticiler, tek bir damla su alamaz hale geliyor. Su dağılımındaki bu yapısal eşitsizlik, yalnızca Oregon'u değil, tüm Batı ABD'deki su yönetimi tartışmalarının merkezinde yer alıyor. İklim krizi derinleştikçe, adaletli ve sürdürülebilir bir su politikası oluşturulması, bölgedeki çiftçilerin hayatta kalması için giderek daha fazla aciliyet kazanan bir ihtiyaç haline geliyor.