Özbekistan Üniversiteleri Sürdürülebilirlik Sıralamalarında Yükseliyor, Afgan Eğitim Programı Genişliyor

Özbekistan'nın 50 yükseköğretim kurumu, Times Higher Education (THE) Sürdürülebilirlik Etki Sıralamaları 2026 listesinde kendine yer buldu. Bu başarı, ülkenin üniversitelerinin uluslararası alanda giderek daha fazla tanınmasını sağlayan son dönemin en önemli eğitsel gelişmelerinden biri olarak öne çıkıyor. Sonuçlar, 24 Haziran günü Endonezya'nın Jakarta şehrinde düzenlenen Küresel Sürdürülebilir Kalkınma Kongresi'nde büyük bir coşkuyla duyuruldu. Özbekistan, sürdürülebilir kalkınma ilkelerini yükseköğretime entegre etme konusundaki kararlı adımlarının meyvelerini bu sıralamalarla toplamış oldu. Ayrıca, ülkenin güney bölgelerinde yürütülen ayrı eğitim girişimleri sayesinde yüzlerce Afgan vatandaşı için de yeni mesleki eğitim fırsatlarının kapısı aralanıyor.

THE Sürdürülebilirlik Etki Sıralamaları, üniversitelerin Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına (SDG) ne kadar katkı sağladığını detaylı bir şekilde değerlendiriyor. Değerlendirme sürecinde kurumların eğitim kalitesi, araştırma faaliyetleri, yönetişim anlayışı, sosyal sorumluluk projeleri, çevresel sürdürülebilirlik çabaları ve uluslararası işbirlikleri esas alınıyor. Bu yıl açıklanan sonuçlara göre, Özbekistan'dan 24 üniversite dünyanın en iyi bin üniversitesi arasına girmeyi başardı. Bu durum, ülkenin yükseköğretim alanında uluslararası standartları yakalama ve sürdürülebilirlik vizyonunu kurumsallaştırma konusundaki çabalarının somut bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Yetkililer, bu artışın eğitim sistemlerinde yapılan köklü reformların bir sonucu olduğunu belirtiyor.

Özbekistan'ın en yüksek genel sıralamalarını elde eden iki üniversitesi, 101-200'üncülük bandında yer alan Özbek Dili ve Edebiyatı Taşkent Devlet Üniversitesi ile Taşkent Devlet Ekonomi Üniversitesi oldu. Bu köklü kurumları, 201-300'üncülük grubunda listelenen Özbekistan Ulusal Üniversitesi ve Ulusal Araştırma Üniversitesi "TIIAME" takip etti. Üniversiteler tekil Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kategorilerinde de dikkat çekici başarılar imza attı. Örneğin, Alisher Navoi Özbek Dili ve Edebiyatı Taşkent Devlet Üniversitesi "Cinsiyet Eşitliği" kategorisinde dünyada sekizinci sırada yer alarak büyük bir başarıya imza attı. Taşkent Devlet Teknik Üniversitesi ise "Erişilebilir ve Temiz Enerji" alanında dünya beşincisi olarak ülkelerini gururlandırdı.

Aynı enerji kategorisinde Fergana Politeknik Enstitüsü de dünya altıncısı olarak öne çıkarak Özbekistan'ın teknik eğitimdeki gücünü kanıtladı. Bunun yanı sıra, Semerkand ve Taşkent'deki iki önemli tıp üniversitesi "İyi Sağlık ve Refah" hedefi altında dünyanın en iyi kurumları arasına adını yazdırmayı başardı. Özbekistan'ın uluslararası sıralamalardaki temsil gücü son yıllarda inanılmaz bir ivme kazandı. Ülke, 2021 yılında yalnızca 12 üniversite ile bu listelerde temsil edilirken, bu sayı 2022'de 30'a, 2023'te 47'ye ve 2024'te 53'e yükseldi. 2025 yılında 59 üniversite ile zirveyi gören Özbekistan, 2026 baskısında da 50 kurumu ile güçlü bir şekilde varlığını sürdürdü.

Diğer yandan Özbekistan, bölgesel bir eğitim merkezi olma hedefini de büyük bir kararlılıkla sürdürüyor. Ülkenin Surhanderya bölgesinin Termiz ilçesinde bulunan Afgan Vatandaşları Eğitim Merkezi'nde şu ana kadar 600'den fazla Afgan vatandaşı ücretsiz teknik ve mesleki eğitim kurslarını başarıyla tamamladı. Bu kapsamlı eğitim programı, Avrupa Birliği'nin sağladığı 2 milyon dolarlık fonla destekleniyor ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile yakın işbirliği içinde yürütülüyor. Projenin temel amacı, Afgan vatandaşlarının sosyo-ekonomik entegrasyonuna destek olmak ve onlara yeni eğitim fırsatları sunarak geleceklerini inşa etmelerine yardımcı olmaktır. Mesleki eğitimlerin yanı sıra, yükseköğretim kurumlarında okuyan 136 Afgan öğrencinin öğrenim ücretleri ve bursları da bu cömert proje kapsamında karşılandı.

Afgan vatandaşları için düzenlenen projenin ekonomik büyümeye doğrudan katkı sağlayacak boyutları da bulunuyor. En güçlü iş planlarına sahip otuz mezun, küçük işletmeler kurarak kendi ayakları üzerinde durabilmeleri için 2.000 dolar değerinde başlangıç voucheri ile ödüllendirildi. Ayrıca, üretim veya hizmet tabanlı işletmelerini büyütmek isteyen 39 katılımcıya ekipman almalarına yardımcı olmak üzere 4.000 dolara varan hibe destekleri sağlandı. Proje kapsamında sadece bireysel destekler sunulmakla kalınmadı; eğitim merkezinin fiziksel altyapısı da modernize edildi. Merkeze yeni bilgisayar ekipmanları, güçlü sunucular, modern bir konferans salonu, geniş bir ortak çalışma alanı ve öğrencilerin ulaşımını kolaylaştıracak 29 koltuklu yeni bir servis aracı kazandırıldı.