Palantir'in İngiltere'deki Dev Vergi İndirimi ve Big Tech'in Karanlık Yüzü

Amerikan veri analitiği devi Palantir'in İngiltere'de elde ettiği devasa vergi indirimi, haftanın en çarpıcı soruşturma haberlerinden biri olarak gündeme geldi. Şirket geçtiğimiz yıl İngiltere'de yaklaşık 320 milyon sterlin gelir elde etmesine rağmen, ödediği vergi miktarı bir milyon sterlinin bile altında kaldı. Aralık ayındaki veriler, şirketin vergi öncesi 25,3 milyon sterlin kârına rağmen etkin vergi oranının yalnızca yüzde 8 civarında olduğunu ortaya koyuyor. Bu oran, normalde yüzde 25 olması beklenen kurumsal vergi oranının oldukça altında bir seviyeyi işaret ediyor. Durum, şirketlerin kâr elde ederken vergi yükümlülüklerinden nasıl kaçmak için yasal boşluklardan yararlandığını gözler önüne seriyor. Liberal Demokrat Milletvekili Martin Wrigley, özellikle Palantir'in Kamu Hizmetleri Federasyon Veri Platformu sözleşmesi üzerine artan denetim çağrıları sırasında bu durumu 'şaşırtıcı' olarak nitelendirdi.

Haberin detaylarına göre, Palantir'in İngiltere'deki vergi faturasını düşürmek için kullandığı 'vergi kalkanı', şirket içi muhasebe taktikleri ve kârın gider olarak gösterilmesi gibi karmaşık finansal yöntemleri içeriyor. Gelirin kâr olmadığı ve muhasebe süreçlerinin şirketlere bu tür esneklikler tanıdığı yöneki açıklamalar, skandalın temelini oluşturuyor. Yeşil Parti lider yardımcısı Mothin Ali, Palantir'in ülkeden milyonlarca sterlini 'sömürerek' dışarı çıkardığını ve buna karşılık neredeyse hiçbir şey geri vermediğini vurguladı. İngiltere Hazinesi'nin sürekli olarak kaynak yetersizliğinden şikayet etmesi, bu tür şirketlerin yarattığı vergi kayıplarının boyutunu daha da gündem getiriyor. Kamu ihalelerinden milyonlarca sterlin kazanırken adaletli vergi ödemekten kaçınmak, vatandaşlar arasında derin bir öfke yaratıyor.

Haftanın öne çıkan bir diğer haberi ise Kenya merkezli çarpıcı bir soruşturmaya imza atıyor. Gazeteci Mukanzi Musanga, TikTok'ta içerik denetleyicisi olarak çalışan ve hayatını kaybeden genç bir moderatörün ölümünün ardındaki sarsıcı detayları ortaya çıkardı. Ladi Olubunmi adındaki 41 yaşındaki kadın, Türkiye'deki TikTok içeriklerini denetlemek için Kenya'ya getirilmiş ve uzun saatler boyunca rahatsız edici videolar izlemek zorunda bırakılmıştı. Soruşturma, Teleperformance gibi dev şirketlerin ve onların taşeronlarının Afrika genelinde işçi istismarı ve hatta insan ticareti boyutuna varan uygulamalarına işaret ediyor. Uzmanlar, Büyük Teknoloji (Big Tech) şirketlerinin emek sömürüsüne dayalı bu yeni iş modellerinin giderek yaygınlaştığı konusunda uyarıyor. Bu tür marjinal içerik denetleme işlerinin, gelişmekte olan ülkelerdeki savunmasız işgücünü hedef aldığı belirtiliyor.

Çin'in yapay zeka ve teknoloji konusundaki yaklaşımı da haftanın önemli analizleri arasında yer alıyor. Selina Xu imzalı makale, Batı'nın yapay zeka kıyameti senaryolarına odaklanırken, Çin'in teknolojiye pragmatik bir iyimserlikle yaklaştığını savunuyor. Yazar, Çin'in geleceğe yönelik bu derin inancının bir zorunluluktan kaynaklandığını ve ülkenin hızla değişen teknoloji çağında geri kalmayı göze alamayacağını ifade ediyor. Pekin'in 'Tekno-Optimist' yaklaşımı, devlet destekli yatırımlar ve kentsel teknoloji entegrasyonuyla kendini gösteriyor. Makaleye göre Çin, ABD'nin distopik korkularının aksine, teknolojiyi ulusal kalkınmanın ve küresel rekabet gücünün merkezine yerleştiriyor. Bu bağlamda, Çinli karar alıcıların teknolojik gelişmeyi bir tehdit değil, hayatta kalma aracı olarak gördüğü vurgulanıyor.

Diğer yandan, Arnavutluk'ta Jared Kushner'ın destek olduğu bir mega tatil köyü projesine karşı başlayan çevre hareketi, ulusal bir 'Pengueller Devrimi'ne dönüştü. Bu protestolar, başlangıçta sulak alanların korunması amacıyla başlasa da, ülke genelindeki yolsuzluk ve toprak gaspına karşı geniş bir halk isyanına dönüştü. İngiltere siyasetinde ise Andy Burnham'ın yeni şef ofis başkanlığı ataması, politikalarının Tony Blair dönemini andıran 'şirket dostu' bir anlayışı yansıttığı endişelerini gündeme getirdi. Bu soruşturmalar ve analizler, küresel ekonomik ve politik güç dinamiklerinin geniş bir yelpazesini ele alıyor. Toplumun her kesiminden bu gelişmeler, büyük şirketlerin ve siyasi elitlerin halk çıkarları üzerindeki etkilerini sorgulatmaya devam ediyor.