Peru'de vergi gelirleri haziranda 50 ayın zirvesine ulaştı

Peru Milli Vergi ve Gümrük Yönetimi (SUNAT), haziran ayında vergi gelirlerinde son 50 ayın en yüksek artışını gerçekleştirdiğini açıkladı. Geçen yılın aynı dönemine göre %28,6'lık tarihi bir artış kaydeden kurum, bu büyümeyle 2026 haziranında 16.456 milyon sol (Peru parası) gelir elde etti. Bu rakam, Nisan 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek aylık artış oranını temsil ediyor ve ekonomideki olumlu seyri destekliyor. İlk altı aylık veriler incelendiğinde, birikimli gelirlerin geçen yıla göre %13,1 artarak 104.435 milyon sola ulaştığı ve genişleyici bir trendin sürdüğü görülüyor. Bu gelişme, ülke ekonomisindeki mali disiplin ve istikrarın güçlenerek devam ettiğini net bir şekilde gösteriyor.

Vergi toplama başarısındaki en önemli etken, maden sektöründe yaşanan canlılık ve küresel emtia fiyatlarındaki yükseliş oldu. Özellikle bakır ve altın gibi stratejik minerallerin uluslararası piyasalarda yüksek fiyattan satılması, maden şirketlerinin vergi matrahlarını ciddi oranda artırdı. Buna ek olarak, ülkenin dış ticaret volumeündeki artış da gümrük vergilerini olumlu yönde etkiledi; CIF bazında ithalatlar %29,6'lık bir artış göstererek devlet kasasına doğrudan katkı sağladı. Mayıs ayına ilişkin ilk tahminler, gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) %2,1 büyüdüğünü ve iç talebin de %2,3 oranında artarak ekonomik dinamizmi desteklediğini işaret ediyor. Tüm bu faktörler bir araya geldiğinde, vergi gelirlerindeki artışın sürdürülebilir bir ekonomik temele dayandığı anlaşılıyor.

Büyümeyi destekleyen olumlu faktörlerin yanı sıra, verilerde bazı dezaktif unsurlar da göze çarptı ve dengeleri etkiledi. Resmi döviz kurunun %5,5 oranında değer kaybetmesi, ithalatın fatura değerini düşürürken, ihracatçıların beyan ettikleri gelirlerde de bir azalmaya neden oldu. Kur seyidindeki bu değişim, özellikle döviz bazlı ticaret yapan işletmelerin vergi ödemelerini doğrudan etkileyen bir detay olarak ön plana çıktı. Bununla birlikte, maden ihracatındaki güçlü performans ve iç talebin artışı, kurdaki olumsuz etkilerin telafi edilmesini sağladı ve genel tabloyu pozitif tuttu. Ekonomistler, kur oynaklığına rağmen vergi gelirlerindeki artışın sektör dayanıklılığını ortaya koyduğunu belirtiyor.

Vergi türlerine göre incelendiğinde, Gelir Vergisi ve Katma Değer Vergisi'nin (KDV) gelir toplayan başlıca kalemler olduğu açıkça görülüyor. Gelir Vergisi, bir önceki yılın aynı dönemine göre %35,7'lik bir artışla 7.368 milyon sol toplayarak, şirketlerin üçüncü kategori ödemeleri ve düzenlemelerinden kaynaklanan büyük bir girdi sağladı. KDV gelirleri ise %13,4'lük artışla 8.790 milyon sol olurken, iç piyasada tahsil edilen KDV %6,1 artarken, ithalat üzerine alınan KDV %23,4 gibi ciddi bir oranda yükseldi. Bununla birlikte, Tüketim Vergisi'nde (ISC) hidrokarbon sektöründeki bir şirketin daha az ödeme yapması nedeniyle, özellikle yakıtlarda %79,6'lık bir düşüş yaşandı ve bu kalemde toplam %1,2'lik bir gerileme meydana geldi.

Mükelleflerin segmentlere göre ayrıştırıldığı analizde, büyük şirketlerin vergi ödemelerindeki artışın göze battığı görülüyor. 'Ana Mükellefler' (Pricos) olarak adlandırılan büyük firmalar, toplamda %27,6'lık bir büyüme ile 11.446 milyon sol ile vergi gelirlerinin motoru oldu. Orta ve küçük ölçekli işletmeler (Mepcos) ise daha sınırlı da olsa %6,9'luk bir artış göstererek sisteme katkı sağlamaya devam etti. Gümrük idaresi tarafından toplanan tutarlar ise %23,7 artış ile 4.665 milyon sol seviyesine yükseldi. Diğer gelirler kapsamında ise Madencilik Özel Vergisi'nde %278,6'lık astronomik bir artış yaşanması ve dava konu olan borçların tahsil edilmesi, bu kalemin 2.081 milyon sol ile rekor kırmasına neden oldu.