Peru Kongresi, 'Chifagate' Skandalıyla Görevden Alınan José Jerí'ye Onur Madalyası Vermeyi Tartışıyor

Peru Cumhuriyet Kongresi, Ekim 2025 ile Şubat 2026 dönemleri arasında yürütme organının başında bulunan eski Devlet Başkanı José Jerí'ye Büyük Haç Madalyası (Medalla de Gran Cruz) verilip verilmeyeceğini değerlendiriyor. Önümüzdeki günlerde, parlamento tarafından gündeme alınacak bu öneri, Jerí'nin başkanlık görevini sürdürürken yaşadığı tartışmalı olayların gölgesinde kaldı. Özellikle 'Chifagate' adı verilen skandalın ardından sadece beş ay önce kendi parlamentosu tarafından görevden alınan bir politikacıya böyle yüksek bir nişanın sunulması, kamuoyunda ve siyasi çevrelerde ciddi bir tepki çekti. Durum, Peru Temsilciler Meclisi'nin kendi üyelerini ödüllendirirken hangi kriterleri kullandığı konusundaki mevcut tartışmaları da alevlendirdi. Konuyla ilgili olarak Kongre Onur Madalyası Konseyi'nin gündemine alınan öneri, mevcut başkan Fernando Rospigliosi başkanlığında ele alınacak.

Büyük Haç Madalyası, Peru Yasama Meclisi tarafından verilebilen en yüksek prestijli nişan olarak kabul edilmektedir. Bu ödül geleneksel olarak yabancı devlet başkanlarına, devletin diğer organlarının liderlerine, büyükelçilere ve üst düzey askeri komutanlara ayrılmaktadır. José Jerí'nin bu nişana aday gösterilmesi, Peru siyasetinde尼şanın kullanım amaç ve standartlarıyla ilgili geniş çaplı bir sorgulama başlattı. Eleştirmenler, ciddi etik soruşturmaları altında olan ve daha önce kamu güvenini sarsmaktan suçlanan bir ismin bu ödüle layık görülmesinin Kabul edilemez olduğunu savunuyor. Skandalın detaylarının ve Jerí'nin görevden alınma sürecinin hatırlanması, bu ödül tartışmasını daha da karmaşık bir hale getiriyor. Sonuç olarak, madalya adaylığı, Peru'daki siyasi etik ve hesap verebilirlik standartlarının sınırlarını test eden bir olay haline dönüştü.

'Chifagate' olarak bilinen skandal, 26 Aralık 2025 gecesi José Jerí'nin o dönemki Devlet Başkanı sıfatıyla maskeli bir şekilde Lima'daki bir Çin lokantasına (chifa) gitmesiyle başladı. Jerí'nin resmi programında yer almayan bu gizli buluşmada, 'Johnny' lakaplı Çinli iş adamı Zhihua Yang ile görüştüğü tespit edildi. Olayın büyümesine neden olan diğer detay ise buluşmanın gerçekleştiği marketin, buluşmadan birkaç saat önce belediye yetkilileri tarafından izinsiz işletme gerekçesiyle mühürlendiğinin ortaya çıkması oldu. Jerí'nin 6 Ocak'ta aynı iş adamıyla kapatılan bu iş yerine tekrar gitmesi, medyada ve kamuoyunda büyük bir炸弹 etkisi yarattı. Bu gizemli ve şüpheli buluşmalar, Peru yönetiminin yabancı iş adamlarıyla olan ilişkilerinde şeffaflık eksikliğini gözler önüne serdi.

Skandalın boyutu, bu gizli buluşmalara yargı kararıyla ev hapsinde bulunması gereken Ji Wu Xiaodong adlı başka bir Çinli iş adamının da katıldığının anlaşılmasıyla daha da genişledi. Xiaodong'un yasadışı kereste ticareti soruşturması kapsamında cezai bir yaptırım altında olmasına rağmen, Yang ile birlikte üst üste üç kez Hükümet Sarayı'na (Palacio de Gobierno) girmesine izin verilmişti. Bu durum, devletin en yüksek güvenlikli ve korumalı bölgelerinin adli kararlara riayet edilmeden iş adamlarına açıldığı şüphelerini doğurdu. Jerí, bu ziyaretlerin Şubat ayında kutlanan Peru-Çin Dostluk Günü hazırlıkları kapsamında yapıldığını iddia ederek savunmaya çalışsa da açıklamaları inandırıcı bulunmadı. Savcılık, Jerí hakkında yasa dışı çıkar sağlama ve nüfuz ticareti iddialarıyla ön soruşturma başlattı ve Kongre Denetim Komitesi eski başkanın ifadelerinde çelişkiler tespit etti.

Yaşanan bu siyasi ve hukuki baskıların sonucunda José Jerí, 17 Şubat 2026'de Peru Kongresi tarafından görevden alınarak censure edildi. Bu oylama sonucunda meclis başkanlığı görevini kaybeden Jerí, yasal ardanılık gereği Dina Boluarte'nin boşalan koltuğuna geçici olarak geldiği Cumhurbaşkanlığı makamından da otomatik olarak düşürüldü. Onun yerine José María Balcázar, sistemin yeni başı olarak atandı ve göreve getirildi. Jerí'nin görevden alınmasından sadece aylar sonra, eski Peru liderinin yüksek bir devlet nişanı almak için aday gösterilmesi, Peru tarihindeki siyasi normlar ve etik değerlerle derin bir çelişki oluşturuyor. Madalya teklifinin mecliste kabul edilip edilmeyeceği veya geri çekilip çekilmeyeceği, ülkenin gündem maddelerinden biri olmaya ve kesin bir sonuca ulaşana kadar tartışılmaya devam edecek.