Peru mahkemesi Çin limanı üzerindeki kontrolü onayladı, ABD stratejik bir zafer kazandı

Peru'daki bir idare mahkemesi, Çin'in güney yarım küredeki en büyük lojistik yatırımlarından biri olarak nitelenen Chancay limanı hakkında kritik bir karar almıştır. Mahkeme, Ocak ayında alınan ve limanın特定 denetimlerden muaf tutulmasını sağlayan bir kararı iptal ederek, Ositran (Ulaştırma Altyapıları Regülasyon Organı) gibi ulusal düzenleyici kurumların liman üzerinde yetkili olmasını yasal zeminde sağlamlaştırmıştır. Bu hukuki durum değişikliği, Lima yönetiminin bu stratejik ticaret noktası üzerinde daha sıkı bir denetim mekanizması kurmasına olanak tanırken, proje ile ilgili uluslararası endişeleri de gidermeyi amaçlıyor.

Chancay limanı, Çinli devlete ait COSCO ShippingPorts şirketi tarafından inşa edilen ve işletilen 1,3 milyar dolarlık dev bir 'multi-port' (çoklu liman) projesi olup, Çin'in Latin Amerika'daki ticaret ağını güçlendirmesindeki kilit bir halka olarak görülüyor. Limanın inşaatı, Güney Amerika'dan Asya'ya doğru yapılan ihracatın taşıma maliyetlerini ve sürelerini ciddi oranda düşürmesi beklenen önemli bir lojistik gelişme olarak kayıtlara geçmişti. Ancak projenin askeri amaçlarla da kullanılabileceğine dair ABD başta olmak üzere batılı güçlerin yoğun eleştirileri ve güvenlik endişeleri gündemde uzun süredir tartışma konusuuydu.

Söz konusu mahkeme kararı, sadece teknik bir düzenleme olarak değil, aynı zamanda ABD'nin uluslararası lobi faaliyetlerinin başarısının bir sonucu olarak da değerlendiriliyor. Washington yönetimi, Çin'in Latin Amerika coğrafyasında hem ekonomik hem de askeri bir nüfuz alanı yaratmasına şiddetle karşı çıkıyor ve bu bölgelerdeki Çin yatırımlarını yakından izleme politikası izliyor. Geçtiğimiz yıl ABD yetkilileri, Peru hükümetine resmi ziyaretlerde bulunarak bu limanın kontrolsüz bir şekilde Çin'in devlet kurumlarına teslim edilmesinin bölgesel güvenlik açısından riskler doğurabileceği konusunda resmi uyarılarda bulunmuştu.

Hukuki süreç içerisinde, daha önce Ocak ayında verilen bir kararla liman 'kamusal hizmet' kapsamı dışında sayılarak bazı düzenleyici gözetimlerin dışında tutulmuş, bu durum büyük bir tartışma yaratmıştı. Ancak son alınan kararla bu muafiyet durumu ortadan kaldırılarak, limanın Peru'nun ulusal mevzuatları ve kontrol mekanizmaları çerçevesinde tam denetime tabi olduğu hususu kesinleşmiş oldu. Bu durum, projenin sahibi Çinli şirketin operasyonel özerkliğinin sınırlanması anlamına gelmekle birlikte, Peru'nun egemenlik haklarını kullanarak kendi toprakları üzerindeki denetimi güçlendirmesi açısından da sembolik bir önem taşıyor.

Bu gelişme, küresel güç rekabetinin yaklaşık 3.000 kilometre uzaklıktaki bir liman projesi üzerinden nasıl tezahür ettiğinin net bir örneği olarak tarih yazıyor. Çin'in 'Kuşak ve Yol' girişimi kapsamında Latin Amerika'daki varlığını derinleştirme stratejisi, bu tür hukuki engellerle ve karşıt stratejik görüşlerle daha sıkı test edilecek. Peru için liman ekonomik bir kalkınma fırsatı olurken, ABD ve Çin arasında sürtüşme noktası haline gelmesi, bölge ülkelerinin denge politikası izlemesini ne kadar zorlaştırdığını bir kez daha gözler önüne seriyor.