Peru Merkez Bankası: Ekonomik Patlama Döneminde Yeterince Tasarruf Yapılmıyor

Peru, metal ihracatındaki artış ve genel ekonomik aktivitedeki canlanma sayesinde önemli bir ekonomik refah döneminden geçiyor. Ancak Peru Merkez Bankası (BCR), ülkenin bu olumlu dönemi mali hesaplarını güçlendirmek için yeterince değerlendirmediği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Aksine, Perú Kongresi tarafından onaylanan yeni harcama kararları ve ek bütçe talepleri devletin tasarruf yapma marjını daraltıyor. Yetkililer, elde edilen ekstra gelirlerin gelecekteki krizlere karşı bir tampon görevi görmesi yerine doğrudan yeni harcamaların finansmanında kullanılmasından endişe duyuyor. Bu durum, ülkenin gelecekteki ekonomik şoklara karşı hazırlıksız yakalanmasına yol açabilecek riskli bir mali durumu işaret ediyor.

Merkez Bankası'nın açıklanan son Enflasyon Raporu'nda, ülkenin bu yılki mali açığının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 1,8 olarak kapanacağı öngörülüyor. BCR'nin projeksiyonlarına göre ise söz konusu mali açığın 2027 yılına kadar kademeli olarak yüzde 1,5 seviyesine gerilemesi bekleniyor. Merkez Bankası Ekonomik Çalışmalar Genel Müdürü Adrián Armas, bu oranların Kongre'de yakın zamanda onaylanan harcama paketlerinin ve olası diğer mali önlemlerin etkilerini de içerdiğini belirtti. Armas, 2027 yılı için hedeflenen daha düşük açık tahminlerinin temel olarak makroekonomik varsayımlara dayandığını ancak artan devlet harcamaları nedeniyle hedefin altında kalınabileceğini vurguladı. Beklentilerin ötesindeki artan kamu harcamaları, hükümetin mali disiplini sağlama konusundaki kararlılığını sorgulanır hale getiriyor.

Buna rağmen, mali açıktaki bu beklenen yavaş düşüşün asıl nedeni devlet harcamalarındaki kısıntıdan ziyade, kamu gelirlerindeki dikkat çekici artıştır. Peru ekonomisinin genel canlılığı ve oldukça yüksek ticaret hadleri sayesinde devlet kasasına giren paralar rekor seviyelere ulaşmış durumdadır. Adrián Armas, gelirlerdeki bu belirgin artış olmasaydı, artan kamu harcamalarının mali açığı çok daha tehlikeli seviyelere çekebileceğine dikkat çekti. Ancak yetkililer bu gelir artışını harcamaları karşılamak için kullanmanın sürdürülebilir bir ekonomik model olmadığını defalarca ifade ediyor. Gelirlerin yükselmesiyle harcamaların paralel olarak artması, doğrudan olarak mali disiplinin gevşemesine ve devletin tasarruf yapma fırsatının heba olmasına neden oluyor.

Peru, 2004 ile 2013 yılları arasında yaşanan ve ülkeyi önemli ölçüde zenginleştiren ihracat patlaması döneminde çok daha farklı ve sağlam bir mali politika izlemişti. O dönemde devlet, olası krizlere karşı güçlü bir finansal direnç oluşturmak adına ciddi mali birikimler yapmayı başarmıştı. Fakat günümüzde, küresel pandemiler veya El Niño gibi yıkıcı iklim olayları gibi potansiyel krizlere karşı önlem almak amacıyla yeni mali alanlar yaratma stratejisi maalesef göz ardı ediliyor. BCR yetkilileri, ekonomik patlama dönemlerinin geçici olduğunu ve bu zenginliklerin kalıcı olmayabileceğini hesaba katmak gerektiğini savunuyor. Geçmişteki olumlu örneklerin aksine bugün fırsatların değerlendirilmemesi, gelecekteki nesilleri ağır ekonomik bedeller ödemeye zorlayabilir.

Ekonomik otoriteler, ülkenin halihazırda yaşadığı refah döneminin sonsuza kadar sürmeyeceği ve mutlaka finanse edilmesi gereken kapsamlı bir kriz planının şart olduğu gerçeğini yineliyor. Devletin artan gelirlerinin doğrudan yeni ve büyük harcamalara tahsis edilmesi yerine, akıllıca bir biçimde mali fonlara aktarılması ulusal güvenlik açısından büyük önem taşıyor. BCR tarafından yapılan bu kapsamlı uyarılar, Peru Kongresi'nden geçen yüksek maliyetli kararların yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Sürdürülebilir bir ekonomik kalkınma için refah dönemlerinin kriz dönemleri için bir sigorta olarak kullanılması elzemdir. Aksi takdirde, bugünün cömert harcamaları, yarın ortaya çıkabilecek büyük çaplı bir doğal afet veya küresel durgunluk karşısında ülkeyi savunmasız bırakacaktır.