Peru Seçim Kurulu, seçilmiş iki milletvekilinin adaylığını reddetti: 'Hata yaptık'

Peru'nun başkenti Lima'daki merkezî Seçici Juri (JEE), Renovación Popular partisinden gelen ve milletvekili olarak seçilip ilan edilmiş olmalarına rağmen yerel seçimlerde belediye meclis üyeliği (regidor) adaylığı sunan iki kişinin başvurusunu reddetmiştir. Leo Miguel De Paz Lancho ve Aldo Antonio Bravo Quispe isimli bu adaylar, teknik bir hata sonucu adaylıkları başlangıçta kabul edilmiş olsa da, Kurul daha sonra bu durumu düzelterek taleplerinin hukuken işletilemez olduğuna karar vermiştir. Yapılan incelemede, Kurul sekreteri tarafından 30 Haziran tarihli kararda bu adaylar için gerekli hukuki filtrenin yapılmadığı ve personelin adaylık dosyalarını incelerken bir ihmalde bulunduğu resmen itiraf edilmiştir.

Söz konusu adayların başvurularının reddedilmesinin temel sebebi, Peru kanunlarına göre bir kimsenin aynı anda seçilmiş milletvekili unvanını taşıyarak yerel yönetimlerde aday olamayacak olmasıdır. JEE, De Paz ve Bravo'nun zaten milletvekili olarak ilan edildiklerini ve bu statülerinin devam ettiğini belirterek, Lima Belediyesi'ne meclis üyesi seçilmek için yapılan kayıt işlemlerinin prosedürlere aykırı olduğunu tespit etmiştir. Adaylar 1 Temmuz tarihinde partinin aday listesinden çekildiklerine dair bir istifa dilekçesi sunmuş olsalar bile, Kurul mevcut hukuki statülerinin değişmediğini vurgulayarak başvurularını geçersiz saymıştır.

Olayın detaylarına göre, JEE'nin 30 Haziran'da yayınladığı ilk kararda partinin diğer önemli isimleri olan Rafael López Aliaga ve Guillermo Valdivieso'nun adaylıkları reddedilmişken, bu iki ismin dosyalarının gözden kaçması bir 'hata' olarak nitelendirilmiştir. Partinin aday listesindeki tutarsızlık, seçilmiş milletvekillerinin neden yerel seçimlerde aday gösterildiği sorusunu gündeme getirmiş ve Kurul'un geri adım atmasına neden olmuştur. Bu süreç, seçim sürecindeki denetim mekanizmalarının ne kadar hassas olduğunu ve personel hatalarının nasıl siyasi bir skandala dönüşebileceğini gözler önüne sermiştir.

Konuyu daha da karmaşık hale getiren nokta ise parti lideri Rafael López Aliaga'nın durumu ile ilgilidir. López Aliaga, senatör seçilmiş olmasına rağmen bu görevi istifa ederek belediye başkanlığı adaylığını tercih etmek istediğini beyan etmiş ve bunu ilgili makamlara sunmuştu. Ancak JEE, bir kişinin seçilmiş senatörlük gibi bir hukuki statüsünün, sadece kişinin iradesi veya bir bildiri ile değiştirilemeyeceğini kesin bir dille açıklamıştır. Resmî gazetede ilan edilmiş olan senatörlük unvanının, ortada iptal eden bir resmî karar olmadığı sürece geçerli olduğunu belirtmiştir.

Nihai kararda JEE, López Aliaga'nın göreve gitmeme isteğini veya sunduğu belgeleri, hukuki statüyü değiştirmek için yeterli bir argüman olarak kabul etmemiştir. Resmî yazışmaların kişisel bir irade beyanından ibaret kalıp hukuki bir sonucu meydana getirmeyeceği vurgulanmış ve 'Seçilmiş Senatör' statüsünün ancak yetkili merci tarafından resmî yollarla iptal edilmesiyle sona ereceği bildirilmiştir. Bu gelişme, Peru siyasetinde adaylık süreçlerinin ve hukuki statülerin nasıl işlediğine dair önemli bir emsal oluştururken, hem seçim kurullarının denetim sorumluluğunu hem de adayların hukuki sınırlarını ortaya koymuştur.