Polonya Başbakanı Tusk: Ukrayna AB için tarihi yüzleşmeli

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Ukrayna ile yaşanan diplomatik krizin azalmasına yönelik olumlu sinyaller aldığını belirterek, komşusunun Avrupa Birliği'ne katılma hedefine ulaşmak için tarihsel sorunları çözmesi gerektiğini vurguladı. İki ülke ilişkileri, Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy'e verilen en yüksek Polonya nişanını geri almasıyla, Rusya'nın 2022'deki tam ölçekli işgalinden bu yana en kötü dönüm noktasına ulaşmıştı. Nawrocki, bu kararın gerekçesini Zelenskiy'in İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonyalıları katleden isyancılara adlandırılan bir ordu birliğini onaylaması olarak açıklarken, Tusk'un başını çektiği hükümet gerilimleri dindirmek için çaba sarf ediyor. Tusk, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ile Polonyalı mevkidaşı Radoslaw Sikorski arasında Varşova'da yapılan toplantının verimli geçtiğine dair işaretler aldığını ifade ederek, tarafın gerilimi düşürme yolları aradığını söyledi.

Diplomatik temaslar kapsamında Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha, krizin çözümü için bir dizi önlem paketi önerdiklerini açıkladı ve bu paketin İkinci Dünya Savaşı tarihçilerini bir araya getirecek bir toplanın düzenlenmesini ve dini liderlerin diyaloga dahil edilmesini içerdiğini belirtti. Ancak Sybiha, Polonya'nın itiraz ettiği askeri birliğin isminin değiştirileceğine yönelik bir sinyal vermedi ve Ukrayna'nın kendi tarihine ve bağımsızlık mücadelesine saygı gösterilmesini beklediklerini, karşılığında da ortaklarının tarihine saygı duyması gerektiğini vurguladı. Tarihsel anlaşmazlığın merkezindeki Ukrayna İsyan Ordusu (UPA), bazı Ukraynalılar tarafından Sovyetler Birliği ve Nazi Almanyası'na karşı verilen mücadele ile bağımsızlık sembolü olarak anılırken, Polonya tarafından 1943-1945 yılları arasında gerçekleştirilen Volhın katliamlarında yaklaşık 100 bin Polonyalının ölümünden sorumlu tutuluyor.

Başbakan Tusk, Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne katılım sürecinin karmaşık ve uzun olacağı öngörüsünde bulunarak, Kiev yönetiminin bu hedefe ulaşmanın yolunda acı veren tarihiyle yüzleşmesi gerektiğini savundu. Avrupa topluluğunun barışma olmadan var olamayacağını, barışmanın ise geçmişle hesaplaşmadan mümkün olmayacağını belirten Tusk, tarihi gerçeklerin üstünü örtmenin hiçbir tarafın yararına olmadığını ifade etti. Polonya lideri, tarihsel olayların sadece diplomatik bir pazarlık konusu olmadığını, aynı zamanda geleceğe yönelik güvenin temelini oluşturduğunu ve bu yüzden Ukrayna'nın bu süreçten kaçınmaması gerektiğini dile getirdi.

Öte yandan Tusk, NATO zirvesinde Polonya heyetine, Ukrayna'ya yapılacak finansal yardımlar konusunda temkinli olmaları talimatını vereceğini duyurarak, bunun Ukrayna'ya inanmadığı anlamına gelmediğini vurguladı. Polonya'nın Avrupa Birliği'nin doğu sınırını koruma konusunda çok büyük yükümlülükleri bulunduğunu ve bu nedenin kaynakların dengeli kullanılması gerektiğini belirten Tusk, yardım konusunun sadece iyi niyetle değil, kendi ulusal güvenlik yükümlülükleriyle de değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Bu açıklama, Polonya'nın Ukrayna'ya verdiği destek miktarını ve koşullarını yeniden gözden geçirebileceği şeklinde yorumlandı.

Krizin esas nedeni olarak öne çıkan Volhın katliamları, iki ülke arasındaki tarihi yarayı derinleştiren bir konu olmaya devam ediyor ve bu durum modern siyaseti doğrudan etkiliyor. Polonya Devlet Başkanı Nawrocki'nin Zelenskiy'den nişanı geri alması, bu tarihsel travmanın siyasi arenadaki en somut yansıması olarak kayıtlara geçerken, Başbakan Tusk'un açıklamaları hem ihtiyatlı diplomasi hem de net tarihsel şartlar içeren bir denge oluşturmaya çalışıyor. İki müttefik ülkenin bu sorunları aşarak hem ikili ilişkileri düzeltmesi hem de Ukrayna'nın Avrupa-Atlantik yapılarla entegrasyonunu sürdürmesi bölge istikrabı açısından büyük önem taşıyor. Tarihi olayların iki farklı ulusun hafızasında nasıl yer ettiğinin anlaşılması, bu diplomatik trafiğin çözülebilir olup olmadığının anahtarı olarak görülüyor.