Polonya Başbakanı Tusk, Ukrayna desteğini şarta bağladı ve 'sorumlulukları' hatırlattı

Polonya Başbakanı Donald Tusk, Ukrayna'ya yapılacak ek finansal destek konusunda Varşovia'nın dikkatli ve temkinli davranması gerektiğini belirterek, Polonya'nın Avrupa Birliği'nin doğu sınırlarını koruma görevini öncelikli olarak gördüğünü vurguladı. Gelecek hafta yapılacak NATO zirvesi için hazırlanan Polonya delegasyonuna, Ukrayna'ya yönelik mali yardımlar konusunda herhangi bir yeni taahhütte bulunmadan önce son derece ihtiyatlı olmaları talimatını verdi. Tusk'un bu tutumu, Ukrayna'nın desteğe ihtiyaç duymadığı anlamına gelmemektedir; aksine, Polonya'nın bölgesel güvenlik ve AB sınırının korunması yönündeki büyük sorumlulukları gereği kaynaklarını dengeli kullanması gerektiğini ifade etmektedir. Bu açıklamalar, iki müttefik arasında devam eden diplomatik gerilimlerin ve bunun yanında Polonya'nın iç ve dış politika önceliklerinin bir yansıması olarak değerlendirilmektedir.

Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne katılım müzakeleleri sürecine de değinen Tusk, üyeliğin sadece teknik kriterleri yerine getirmekle veya kurallara uymakla ilgili olmadığını, aynı zamanda tarihsel geçmişle yüzleşmeyi ve komşu ülkelerle barış sürecini (uzlaşıyı) inşa etmeyi gerektirdiğini savundu. Avrupa Birliği'nin yalnızca bir yönetmelikler ve standartlar bütünü olmadığını, aynı zamanda işbirliği ruhuna dayalı bir topluluk olduğunu hatırlatarak, Kiev yönetiminin bu gerçeği kavraması gerektiğini belirtti. Tusk, bir ülkenin kendi tarihini ve geçmişteki olayları sahiplenmeden, komşularıyla hesaplaşmadan tam üyelik kazanması mümkün değildir mesajını verdi. Bu sözlerle, Polonya'nın Ukrayna'nın AB üyelik sürecinde sadece teknik değil, tarihsel ve siyasi kriterleri de sıkı bir şekilde uygulayacağını ve müzakerelerde kendi çıkarlarını koruyacağını ima etti.

İki ülke arasındaki gerilimin en önemli sebeplerinden biri, tarihsel anmazalar yeniden gün yüzüne çıktı. Geçtiğimiz mayıs ayında Ukrayna yetkililerinin, bir askeri birliğe 2. Dünya Savaşı döneminde faaliyet gösteren Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) onuruna 'Eroii UPA' (UPA Kahramanları) unvanını vermesi, Polonya'da büyük bir öfkeye ve diplomatik krize neden oldu. Polonya'da UPA, 1940'larda Volinya ve Doğu Galiçya bölgelerinde on binlerce sivil Polonyalı'nın katledilmesinden sorumlu tutulurken, Ukrayna tarafında ise örgüt bağımsızlık mücadelesinin sembolü olarak görülmektedir. Bu tarihsel anlaşmazlık, Polonya Devlet Başkanı Karol Nawrocki'nin Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski'yi ülkenin en yüksek nişanı olan 'Beyaz Kartal Nişanı'ndan geri almasıyla tırmanışa geçti. Tarih travmalarının siyasi ilişkileri nasıl etkilediğini gösteren bu olay, iki müttefik arasındaki güven sorununu derinleştirdi.

Artan gerilimleri düşürmek ve diplomatik diyalog kanallarını açık tutmak için Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ile kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Bu görüşmenin ardından açıklama yapan Başbakan Tusk, Ukrayna tarafından geçmişle ilgili dürüst bir konuşma yürütme ihtiyacı konusunda bir 'farkındalık' sinyali aldıklarını ve gerilimin artmasının her iki ülkenin de çıkarlarına zarar verdiğini ifade etti. Tusk, Polonya ile Ukrayna arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesinin uzun ve meşakkatli bir süreç olacağını kabul etmekle birlikte, iki komşu ülke arasında iyi ilişkilerin karşılıklı fayda sağladığına inandığını yineledi. Bu açıklamalar, gerilimin tamamen çözüldüğünden ziyade, yönetilmesi ve diyalog zemininin tutturulması çabası olarak yorumlandı.

Sonuç olarak Donald Tusk, ilişkilerin düzelmesi sorumluluğunun sadece Polonya'ya ait olmaması gerektiğini, Kiev'in de iyi niyet göstermesi ve yapıcı adımlar atması gerektiğini açıkça sözlerine ekledi. Artık sadece Varşovia'nın sürekli olarak taviz vermesini veya iyi niyet sergilemesini beklemenin doğru olmayacağını, Ukrayna'nın da atması gereken adımlar olduğunu vurguladı. Bu sözler, Polonya'nın Ukrayna desteğini koşullulaştırdığı ve tarihsel sorunların çözümü ile diplomatik nezaket kurallarının gözetilmesini şart koşduğu şeklinde anlaşılabilir. Özellikle savaş devam ederken Ukrayna'ya sağlanan lojistik ve mali desteğin, iki ülke arasındaki siyasi ve tarihsel krizlerden etkilenmemesi zor gözükmektedir.