Polonya ve Ukrayna Arasındaki Tarihi ve Askeri Gerilim Patriot Füzelerini de Tehdit Ediyor

Polonya ile Ukrayna arasındaki diplomatik ve askeri ilişkiler, son haftalarda derin bir krizin eşiğine gelmiş durumdadır. İki ülke arasındaki bu gerginliğin temelinde, İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan ve hâlâ çözüme kavuşturulamayan tarihi olaylar yatmaktadır. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin bir askeri birliğe "UPA Kahramanları" unvanını vermesi, Polonya'da büyük bir öfke dalgası yarattı. Polonyalılar, Ukrayna İsyan Ordusu'nun (UPA) savaş yıllarında on binlerce Polonyalı sivilin katledilmesinden sorumlu olduğuna inanıyor. Bu tarihsel hassasiyet, şu anlarda her iki ülkeyi de ilgilendiren kritik askeri konulara gölge düşürmeye başladı. Durum o kadar ciddileşti ki, Polonya'nın Ukrayna'ya sağladığı askeri desteğin geleceği bile tartışmaya açıldı.

Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı saldırıların ilk günlerinden itibaren Polonya, Kiev'e en aktif şekilde silah ve teçhizat sağlayan ülkelerden biri oldu. Her iki komşu devlet de Rusya'yı ulusal güvenlikleri için varoluşsal bir tehdit olarak görüyor ve bu nedenle askeri işbirliğini her zaman stratejik bir öncelik haline getirdi. Polonya'daki tüm siyasi partiler, uzun süre bu askeri desteğin sürdürülmesi konusunda fikir birliği içindeydi. Ancak muhalefetin tutumu, ülkedeki siyasi dengelerin değişmesiyle birlikte ciddi bir dönüşüm geçirdi. Eskiden Ukrayna'ya daha fazla yardım yapılması için yarışan siyasiler, şimdi kendi ülkelerinin güvenliğini tehlikeye attıkları gerekçesiyle hükümeti eleştirmeye başladı. Bu durum, bölgesel savunma işbirliğinde çatlaklar oluşmasına neden oluyor.

Yaşanan en büyük tartışmalardan biri, Polonya'nın Kiev'e "Patriot" karadan havaya füze sistemleri için mühimmat devretmesiyle ilgili ortaya çıktı. Polonyalı sağcı muhalefet liderleri, hükümetin bu stratejik füzeleri parlamentodan ve devlet başkanından gizlice Ukrayna'ya gönderdiğini iddia ediyor. Muhalefetin öne sürdüğü iddialara göre, Polonya ordusunun Rus İskender füzelerine karşı kullanabileceği son stoklardan olan bu mühimmatın verilmesi, Varşova'nın ulusal savunma kapasitesini büyük ölçüde zayıflattı. Polonya muhalefeti ayrıca, bu teslimatın Polonya'nın ABD'den yapacağı yeni silah siparişlerini de geciktireceğini ve sıraya sokacağını savunuyor. Başbakan Donald Tusk hükümeti, bu eleştirilere karşı savunma bakanı aracılığıyla aldığı gizli kararları ifşa ederek karşılık vermeye çalıştı.

Hükümetin açıkladığı son verilere göre, Polonya savaşın başlangıcından bu yana Ukrayna'ya toplamda 3,8 milyar Euro değerinde askeri yardım yapmış durumda. Söz konusu yardımın büyük bir kısmının, şu an muhalefette olan sağ muhafazakar parti iktidarı döneminde yapıldığı ortaya çıktı. Tusk hükümeti, Patriot füze mühimmatlarının transferinin NATO Genel Sekreteri ve Amerikan kuvvetleri komutanının talebiyle yapıldığını ve Polonya'nın hava savunmasının hiçbir şekilde zarar görmediğini savunuyor. Buna rağmen, Polonya medyası ülkede oluşan paradoksal siyasi atmosfere dikkat çekiyor. Eskiden Ukrayna'ya destek için yarışan siyasi partiler, şimdi birbirlerini "fazla yardım yaptıkları" için suçluyor. Hatta eski Başbakan Morawiecki'nin, bu konuyu "Biz size eski tankları verdik, siz kendi kanınızı döktünüz" şeklindeki son derece alaycı açıklaması tartışmaları alevlendirdi.

İki ülke arasındaki kötüleşen ilişkiler, yalnızca Patriot füzeleriyle sınırlı kalmıyor ve diğer askeri anlaşmaları da olumsuz etkiliyor. Polonya'nın Ukrayna'ya MiG savaş uçakları gönderip karşılığında modern İHA'lar alması planlanan savunma anlaşması da askıya alınmış durumda. Her iki taraf da maliyetlerin kim tarafından karşılanacağı konusunda anlaşamazken, Ukrayna'nın Polonya'yı artık bir ortak gibi görmediği ve daha sert bir tavır sergilediği belirtiliyor. Gelişmelerin ardından Polonya Devlet Başkanı ile Zelenski'nin NATO zirvesi sırasında Ankara'da gerçekleştirdikleri görüşme de krizi çözmeye yetmedi. Üstelik bu hafta Volhinya Katliamı'nın yıl dönümü olacak ve bu olayın anılması, Karpatlar'ın iki tarafındaki tarihsel öfkenin daha da alevlenmesine neden olması bekleniyor. Bölgedeki tüm bu gerilimler, Rus tehdidine karşı birleşik bir cephenin sürdürülmesini zorlaştırma riski taşıyor.